Gerard van As: een politieke loopbaan van ruim veertig jaar in Alphen en Den Haag
Gerard van As. Foto: Nieuw Elan
Weinig politici hebben zo lang en zo nadrukkelijk hun stempel gedrukt op Alphen aan den Rijn als Gerard van As. Meer dan veertig jaar lang was zijn naam verbonden aan de lokale politiek, grote bouwprojecten, verhitte debatten en bestuurlijke keuzes die het gezicht van de gemeente veranderden. Voorstanders prijzen hem als een bestuurder met visie en enorme dossierkennis. Critici zagen in hem juist het symbool van een dominante bestuursstijl. Maar over één ding zijn vriend en tegenstander het meestal eens: Gerard van As was onmogelijk te negeren.
De eerste stappen in de Alphense politiek
Van As begon zijn politieke carrière eind jaren zeventig bij de VVD in Alphen aan den Rijn. In een tijd waarin Alphen nog volop groeide als forensengemeente, maakte hij snel naam als een bestuurder met een sterke mening en een grote interesse in ruimtelijke ontwikkeling en economie.
In 1978 werd hij gemeenteraadslid namens de VVD. Niet veel later, in 1982, volgde zijn benoeming tot wethouder. Daarmee begon zijn eerste lange periode in het Alphense college van burgemeester en wethouders.
Al vroeg hield Van As zich bezig met thema’s die later zijn handelsmerk zouden worden: bouwen, economische ontwikkeling, infrastructuur en gebiedsontwikkeling. In de jaren tachtig groeide Alphen snel en moesten keuzes worden gemaakt over uitbreiding van woonwijken, bedrijventerreinen en voorzieningen. Van As zat midden in die ontwikkeling.
Van Alphen naar Den Haag
Na zijn periode als wethouder bleef Van As politiek actief, maar begin jaren 2000 kwam zijn carrière in een stroomversnelling terecht. Hij verliet de VVD en sloot zich aan bij de opkomende politieke beweging rond Pim Fortuyn.
In 2002 werd hij namens de LPF gekozen tot lid van de Tweede Kamer. Het waren roerige jaren in de Nederlandse politiek. Na de moord op Pim Fortuyn kwam de LPF onverwacht in de regering terecht, maar de partij kampte voortdurend met interne ruzies en bestuurlijke chaos.
Van As groeide in die periode uit tot een van de bekendere gezichten van de partij. Hij hield zich bezig met financiën en bestuurlijke onderwerpen en werd uiteindelijk zelfs fractievoorzitter en politiek leider van de LPF in de Tweede Kamer.
Die periode verliep echter turbulent. De LPF stond bekend om interne conflicten, afsplitsingen en botsingen tussen Kamerleden. Ook Van As raakte verwikkeld in politieke spanningen. Uiteindelijk stapte hij uit de LPF-fractie en kwam zijn Haagse avontuur ten einde.
Terug naar Alphen
Na de landelijke politiek keerde Van As terug naar de lokale arena waar hij zich zichtbaar meer thuis voelde. In 2009 stond hij aan de basis van de oprichting van de lokale partij Nieuw Elan.
De partij profileerde zich als pragmatisch, lokaal gericht en minder ideologisch dan traditionele partijen. Die aanpak sloeg aan bij een deel van de Alphense kiezer. Nieuw Elan groeide snel uit tot een invloedrijke politieke factor binnen de gemeente.
In 2014 keerde Van As terug als wethouder. Daarmee begon zijn tweede lange periode in het Alphense gemeentebestuur.
De bestuurder van grote projecten
Als wethouder bouwde Van As een reputatie op als bestuurder van grote dossiers. Zijn naam raakte verbonden aan vrijwel alle grote ruimtelijke projecten binnen de gemeente.
Onder zijn verantwoordelijkheid vielen onder meer:
- woningbouwprojecten;
- bedrijventerreinen;
- economische ontwikkeling;
- de herontwikkeling van delen van het centrum;
- de toekomstplannen voor de Gnephoek;
- vastgoed en ruimtelijke ordening.
Voorstanders zagen in hem een bestuurder die dingen voor elkaar kreeg en doorpakte waar anderen bleven praten. Tegenstanders vonden juist dat hij soms te veel vanuit snelheid en daadkracht opereerde.
Toch bleef Van As politiek overeind. Ook op hogere leeftijd bleef hij actief en zichtbaar betrokken bij ingewikkelde dossiers. Waar veel bestuurders rond hun pensioenleeftijd stoppen, bleef hij doorwerken aan woningbouwplannen en economische projecten.
Een bestuurder met een uitgesproken stijl
Van As stond bekend als direct, vasthoudend en politiek ervaren. In het gemeentehuis wist vrijwel iedereen dat hij beschikte over enorme kennis van dossiers en procedures. Tegelijkertijd leidde zijn uitgesproken stijl soms tot botsingen, zowel binnen als buiten de politiek.
Hij was een bestuurder die zelden op de achtergrond bleef. Debatten werden stevig gevoerd, onderhandelingen konden hard zijn en politieke tegenstanders wisten dat Van As zich niet snel uit het veld liet slaan.
Maar juist die combinatie van ervaring, netwerk en vasthoudendheid maakte hem voor velen binnen Nieuw Elan moeilijk te vervangen.
De discussie over opvolging
Naarmate Van As ouder werd, groeide binnen de partij de discussie over opvolging. Achter de schermen werd steeds vaker gesproken over de vraag hoe lang hij nog door zou gaan als wethouder.
Zelf gaf Van As meerdere keren aan nog niet klaar te zijn met zijn werk. Vooral grote woningbouwprojecten zoals de Gnephoek wilde hij graag verder brengen.
Toch ontstond binnen Nieuw Elan steeds meer het gevoel dat het moment naderde om ruimte te maken voor een nieuwe generatie bestuurders. Die discussie zorgde intern voor spanningen.
In mei 2026 werd uiteindelijk duidelijk dat Van As niet terugkeert als wethouder in een nieuw college. Daarmee kwam een einde aan een bestuurlijke loopbaan die ruim vier decennia omspande.
Niet helemaal verdwenen
Helemaal afscheid nemen doet Van As voorlopig niet. Binnen Nieuw Elan blijft hij betrokken als adviseur op de achtergrond. Zijn ervaring en kennis van de Alphense politiek worden nog altijd als waardevol gezien.
Met zijn vertrek als wethouder sluit Alphen aan den Rijn een bijzonder hoofdstuk af. Want of men nu fan was of criticus: Gerard van As hoorde jarenlang bij het politieke gezicht van de gemeente. Generaties inwoners zagen hem terugkomen in discussies over bouwen, wonen en de toekomst van Alphen.
En daarmee laat hij een politieke erfenis achter die nog jarenlang zichtbaar zal blijven in het straatbeeld van de gemeente.
