Opnieuw dieren ontsnapt uit Avifauna: incidenten stapelen zich op, maar is er reden tot zorgen?
Foto: Ter illustratie
Een pinguïn die kilometers verderop opduikt, vogels die tijdens demonstraties wegvliegen en mara’s die buiten het park rondlopen. Bij Avifauna zijn de afgelopen maanden opvallend veel dieren buiten hun verblijf terechtgekomen. De reeks ontsnappingen roept dan ook vragen op: gaat het om pech en menselijke fouten, of moet het dierenpark zijn aanpak aanscherpen?
Het ene incident volgt het andere op. In korte tijd waren meerdere dieren uit Vogelpark Avifauna onderwerp van zoekacties. Zo werd eerder dit jaar een kroeskoppelikaan buiten Alphen gesignaleerd. De vogel zou mogelijk door een windvlaag zijn meegenomen en kon zijn weg terug naar het park niet vinden.
Kort daarna ging tijdens een oefening voor een vogelshow een roze kaketoe ervandoor. In mei maakte een groenvleugelara onverwacht een extra vlucht en in juni werd in een woonwijk gezocht naar een zuidelijke hoornraaf die het park had verlaten.
Daar bleef het niet bij. Een pinguïn wist via het water een flinke afstand af te leggen en belandde uiteindelijk in de omgeving van Roelofarendsveen. Recent waren opnieuw drie mara’s buiten het park terechtgekomen. Voor de zoektocht werd zelfs een Burgernetmelding verspreid.
Menselijke fouten spelen een rol
Volgens Avifauna is een deel van de incidenten terug te voeren op menselijke fouten. Bij de ontsnapping van de hoornraaf en de mara’s speelde volgens dierverzorger Indy Duinmeijer onervarenheid een rol.
Dat betekent niet dat er geen maatregelen zijn. Het vogelpark beschikt over procedures voor situaties waarin een dier vermist raakt. Medewerkers kunnen elkaar rechtstreeks waarschuwen en wanneer een dier buiten het park wordt gesignaleerd, kan de organisatie snel reageren.
Bij vogels die tijdens een demonstratie wegvliegen ligt dat anders. Deze dieren worden bewust losgelaten en zouden na hun vlucht in principe zelf naar hun verzorgers moeten terugkeren.
Wind, schrik en instinct
Dat een vogel tijdens een demonstratie niet terugkeert, hoeft volgens dierenkenner Marc Damen niet automatisch te betekenen dat er iets ernstig mis is. Een onverwachte windvlaag, een schrikreactie of natuurlijk gedrag kan ervoor zorgen dat een vogel verder vliegt dan de bedoeling was.
Damen, voormalig directeur van Diergaarde Blijdorp, wijst erop dat een dierentuin bij open verblijven nooit iedere ontsnapping volledig kan uitsluiten. Volgens hem moet vooral worden gekeken naar de maatregelen die een dierentuin neemt om de risico’s zo klein mogelijk te maken.
Daarbij speelt volgens hem ook een afweging tussen veiligheid en dierenwelzijn. Een verblijf volledig afsluiten kan voorkomen dat een dier wegkomt, maar beperkt tegelijkertijd de bewegingsvrijheid van het dier.
Regels stellen duidelijke eisen
Dat ontsnappingen niet volledig zijn uit te sluiten, betekent niet dat dierentuinen vrij spel hebben. De wet schrijft voor dat dierentuinen maatregelen moeten nemen om te voorkomen dat dieren ontsnappen. Ook moeten zij voorbereid zijn op een situatie waarin dat toch gebeurt.
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert dierentuinen op onder meer de naleving van de regels. De bevindingen worden meegenomen bij de beoordeling van de vergunningseisen.
Volgens Avifauna wordt het park regelmatig gecontroleerd. Daarbij wordt niet alleen naar de verblijven gekeken, maar ook naar onderwerpen zoals verzorging, voeding en de procedures die bij incidenten worden gevolgd.
Wat gebeurt er met een ontsnapt dier?
Voor de dieren zelf kan een ontsnapping wel degelijk risico’s met zich meebrengen. Ze komen terecht in een omgeving die ze niet kennen en kunnen bijvoorbeeld worden blootgesteld aan ziekteverwekkers of situaties waar ze niet op zijn voorbereid.
Avifauna zegt daarom dat dieren na een ontsnapping worden beoordeeld en indien nodig in quarantaine gaan. Ook is er regelmatig een dierenarts aanwezig om de gezondheid van de dieren te controleren.
De pinguïn die richting Roelofarendsveen wist te komen, werd na terugkeer onderzocht. Volgens Avifauna waren er geen gezondheidsproblemen.
Geen tijger, maar toch blijft oplettendheid nodig
Dat de recente ontsnappingen niet direct als gevaarlijk worden beschouwd, heeft ook te maken met de diersoorten die betrokken waren. Een loslopende pinguïn of mara levert een ander veiligheidsrisico op dan bijvoorbeeld een groot roofdier.
Damen maakt daarom onderscheid tussen verschillende soorten dieren. Bij potentieel gevaarlijke dieren ligt de lat volgens hem veel hoger en is een veel strenger beleid noodzakelijk.
Toch betekent een reeks ontsnappingen niet dat er niets hoeft te gebeuren. Een dierentuin moet volgens hem voortdurend blijven kijken naar de manier waarop verblijven, trainingen en procedures functioneren.
Avifauna: alle dieren zijn weer terug
Ondanks de opeenvolgende incidenten spreekt Avifauna niet van een crisissituatie. De medewerkers zijn volgens het park gewend om bij vermissingen snel in actie te komen. Bij de mara’s moest bijvoorbeeld worden bekeken welke aanpak het meest effectief was.
Uiteindelijk zijn de ontsnapte dieren weer teruggekeerd naar Avifauna.
De reeks incidenten zorgt ondertussen wel voor extra aandacht. Want hoewel een pinguïn in de Rijn vooral voor verbaasde gezichten en opmerkelijke beelden zorgt, blijft de basisregel overeind: een dierentuin moet er alles aan doen om te voorkomen dat dieren hun verblijf verlaten.
Dat ontsnappen nooit helemaal kan worden uitgesloten, betekent niet dat iedere ontsnapping zomaar normaal hoeft te worden gevonden. (Bron: Omroep West).
