Agressie langs de lijn neemt toe: scheidsrechter steeds vaker mikpunt van frustratie
Foto: Ter illustratie
Het nieuwe voetbalseizoen is begonnen, maar daarmee keert ook een hardnekkig probleem terug op de amateurvelden: agressie richting scheidsrechters. Verbaal geweld, intimidatie en soms zelfs fysiek geweld zorgen ervoor dat steeds meer arbiters zich afvragen of zij hun hobby nog wel willen blijven uitoefenen.
Volgens de KNVB is het probleem de afgelopen jaren duidelijk zichtbaar geworden. Scheidsrechters worden regelmatig behandeld alsof zij onderdeel zijn van de tegenstander. Vooral wanneer emoties tijdens een wedstrijd hoog oplopen, kan de situatie snel escaleren.
Pedagoog Marcel van Herpen, die onder meer voetbalverenigingen en trainers begeleidt, ziet meerdere oorzaken. Volgens hem is het respect voor gezag in de samenleving afgenomen. Dat merkt niet alleen de politie of het onderwijs, maar ook de scheidsrechter op het voetbalveld.
Daarnaast ligt volgens hem steeds meer nadruk op prestaties. Bij jeugdvoetbal gaat het daardoor niet alleen meer om plezier en ontwikkeling, maar ook om winnen, cijfers en individuele prestaties. Ouders kunnen daarin volgens hem een belangrijke rol spelen.
Gedrag begint vóór de wedstrijd
Een belangrijke oplossing ligt volgens Van Herpen niet alleen bij strengere straffen achteraf. Verenigingen zouden volgens hem vooraf veel duidelijker moeten zijn over de omgangsvormen binnen de club.
Nieuwe spelers, ouders en bezoekers zouden bij binnenkomst moeten weten wat binnen de vereniging wel en niet wordt geaccepteerd. Niet pas op het moment dat een wedstrijd uit de hand dreigt te lopen, maar al voordat de eerste bal is getrapt.
Dat vraagt volgens hem om duidelijke afspraken én om het aanspreken van mensen wanneer zij over de grens gaan. Een vereniging is immers gezamenlijk verantwoordelijk voor de sfeer langs de lijn.
Alphenaar maakte zelf agressie mee
Hoe snel een ogenschijnlijk normale wedstrijd kan omslaan, weet voormalig amateurscheidsrechter Wesley Kamping uit Alphen aan den Rijn uit eigen ervaring.
Tijdens een wedstrijd gaf hij een speler een gele kaart na een overtreding. De speler reageerde woedend, liep op Kamping af en sloeg de kaart uit zijn hand. Daarbij werd ook het gezicht van de scheidsrechter geraakt.
Kamping trok daarop direct rood. De speler bedreigde hem vervolgens en kondigde aan hem na de wedstrijd op te wachten.
De gebeurtenis maakte duidelijk hoe kwetsbaar een scheidsrechter tijdens een wedstrijd kan zijn. Uiteindelijk volgde een zware schorsing voor de speler.
Kamping vindt dat er harder moet worden opgetreden tegen geweld. Hij was bovendien getuige van een ander ernstig incident tijdens een jeugdwedstrijd tussen een Alphense en Leidse vereniging, waarbij een scheidsrechter na een mishandeling met een ambulance naar het ziekenhuis moest.
Volgens Kamping staat de straf die daarop volgde niet in verhouding tot de ernst van het incident. Hij vindt dat geweld tegen een scheidsrechter veel duidelijker als een ernstige zaak moet worden behandeld.
Honderden wedstrijden stilgelegd
De cijfers van de KNVB onderstrepen dat het niet om een paar incidenten gaat. De voetbalbond heeft de mogelijkheid om een team tijdelijk uit de competitie te halen wanneer sprake is van verbaal of fysiek geweld tegen een scheidsrechter.
In het afgelopen seizoen gebeurde dat 378 keer. Een seizoen eerder werd een dergelijke maatregel 431 keer opgelegd.
Ook andere sporten herkennen het probleem. De KNVB stelt dat de toename van agressie niet uitsluitend binnen het voetbal zichtbaar is. Ook op en rond velden van andere sporten worden scheidsrechters en officials steeds vaker geconfronteerd met een kort lontje en weinig respect voor beslissingen.
Verschillen tussen verenigingen
Scheidsrechter Sulimen Ifrandi uit Waddinxveen heeft inmiddels bij veel verschillende voetbalverenigingen gefloten. Daardoor ziet hij grote verschillen tussen clubs.
Bij sommige verenigingen wordt veel aandacht besteed aan normen en waarden. Nieuwe leden krijgen daar bijvoorbeeld vooraf uitleg over de cultuur en verwachtingen binnen de club.
Bij andere verenigingen gebeurt dat volgens hem nauwelijks. Juist daar kunnen problemen ontstaan.
Een paar mensen die zich structureel misdragen, kunnen volgens Ifrandi uiteindelijk invloed krijgen op de cultuur van een hele vereniging. Wanneer grensoverschrijdend gedrag wordt geaccepteerd of onvoldoende wordt aangepakt, kan het voor anderen steeds normaler worden om zich eveneens misdragend op te stellen.
Ifrandi kent bovendien scheidsrechters die bepaalde verenigingen liever niet meer bezoeken. Dat zegt volgens hem veel over de sfeer die er op sommige velden kan ontstaan.
‘Passie is geen excuus voor geweld’
Ook jonge scheidsrechters maken zich zorgen. De 24-jarige Xander de Groot vindt dat agressief gedrag te gemakkelijk wordt afgedaan als onderdeel van de passie die bij voetbal zou horen.
Volgens hem werkt het gedrag van profvoetballers soms door naar de amateurvelden. Discussies met scheidsrechters, protesten en agressieve reacties zijn regelmatig op televisie te zien. Wanneer zulke voorbeelden worden gezien als normaal onderdeel van topsport, kan dat volgens hem ook invloed hebben op spelers en supporters op lagere niveaus.
Op amateurvelden ontbreekt bovendien vaak de bescherming die bij professionele wedstrijden wel aanwezig is. Daar staat een scheidsrechter vaak grotendeels alleen.
Zonder scheidsrechter geen wedstrijd
De discussie over agressie raakt uiteindelijk aan de toekomst van het amateurvoetbal. Scheidsrechters zijn onmisbaar, maar juist zij zijn vaak degenen die afhaken wanneer het plezier verdwijnt.
De KNVB krijgt regelmatig te horen dat wangedrag een belangrijke reden is om te stoppen met fluiten.
Dat is misschien wel de belangrijkste waarschuwing voor voetbalverenigingen. Want zonder scheidsrechter kan een wedstrijd simpelweg niet worden gespeeld.
Een goede sfeer begint daarom niet bij de rode kaart na een incident, maar veel eerder: bij de manier waarop spelers, trainers, ouders, supporters en verenigingen met elkaar omgaan. (Bron: AD Groene Hart).
