Alphen wil €18,8 miljoen investeren in scholen en wijkt af van eigen regels
Foto: Ter illustratie
ALPHEN AAN DEN RIJN - De gemeente Alphen aan den Rijn staat op het punt om ruim 18,8 miljoen euro te investeren in nieuwe schoolgebouwen in de wijken Ridderveld en Zegersloot. Opvallend daarbij is dat het college de gemeenteraad vraagt om bewust af te wijken van eerder vastgestelde beleidskaders, prognoses en regelgeving.
Het gaat om vervangende nieuwbouw voor basisschool Spectrum aan de Honingzwam en een groot scholencluster van Hobbitburcht en Spectrum aan de Batenstein.
Verzoek van schoolbestuur
Aanleiding voor het voorstel is een verzoek van schoolbestuur MorgenWijzer van 31 maart 2026. Het bestuur wil de omvang van de nieuwbouw anders vaststellen dan eerder bepaald.
Concreet vraagt MorgenWijzer om:
- Spectrum Honingzwam te bouwen voor 210 leerlingen
- Hobbitburcht/Spectrum Batenstein te bouwen voor 430 leerlingen
Daarmee wijkt het voorstel af van de officiële leerlingprognose 2026, waarin wordt uitgegaan van:
- 169 leerlingen voor Spectrum in 2041
- 473 leerlingen voor Hobbitburcht/Spectrum in 2041
Afwijken van regels en beleid
De gemeente hanteert normaal drie belangrijke kaders voor onderwijshuisvesting:
- Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2024
- De Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2025
- De leerlingprognose (15 jaar vooruit)
Deze bepalen welke scholen worden gebouwd, hoe groot ze worden en voor hoeveel leerlingen.
Volgens de verordening wordt de ruimtebehoefte van een school vastgesteld op basis van het aantal leerlingen op de peildatum en de verwachte ontwikkeling in de jaren daarna.
Toch vraagt het college nu expliciet aan de raad om hiervan af te wijken en andere leerlingaantallen vast te stellen.
Bewuste herverdeling binnen de wijk
De afwijking is volgens de stukken een bewuste strategische keuze. Het totale aantal leerlingen in de wijk Ridderveld–Zegersloot blijft namelijk vrijwel gelijk, maar wordt anders verdeeld over scholen.
De wijk kenmerkt zich door:
- een versnipperd scholenlandschap
- meerdere relatief kleine scholen
- een licht dalende leerlingontwikkeling
Door nieuwbouw en clustering verwacht men dat leerlingenstromen veranderen. Daarom wordt ervoor gekozen om:
- Spectrum Honingzwam groter te maken dan de prognose
- Hobbitburcht/Spectrum juist kleiner te maken
Per saldo blijft het totaal aantal leerlingen waarvoor gebouwd wordt vrijwel gelijk.
Twee ‘toekomstbestendige’ kindcentra
Met de plannen moeten twee grotere onderwijsvoorzieningen ontstaan:
- IKC Spectrum Honingzwam (210 leerlingen)
- IKC Hobbitburcht/Spectrum Batenstein (430 leerlingen)
Spectrum Honingzwam wordt ontwikkeld tot een Integraal Kindcentrum (IKC), waarin onderwijs en kinderopvang worden gecombineerd. Volgens MorgenWijzer zorgt dit voor een doorgaande ontwikkellijn en extra instroom van leerlingen.
De schaalvergroting moet er bovendien voor zorgen dat scholen organisatorisch sterker worden, bijvoorbeeld als een- of dubbelstroomsschool.
Grote herschikking van scholen
De plannen betekenen een ingrijpende herstructurering van het scholenaanbod in de wijk.
Op de locatie Batenstein wordt een groot cluster gevormd waarin meerdere bestaande scholen samenkomen:
- Hobbitburcht (Batenstein)
- Spectrum (Batenstein)
- Hobbitburcht (Havixhorst)
Eerder geplande projecten worden hiermee samengevoegd en naar voren gehaald binnen de uitvoeringsfasen van het IHP.
Investering van ruim €18,8 miljoen
De financiële impact van de plannen is aanzienlijk. In totaal gaat het om een investering van € 18.861.682.
De kosten zijn als volgt opgebouwd:
- € 5.232.000 voor nieuwbouw Spectrum Honingzwam
- € 1.946.341 voor de gymzaal Honingzwam
- € 10.887.000 voor nieuwbouw Hobbitburcht/Spectrum Batenstein
- € 1.946.341 voor de gymzaal Batenstein
De gebouwen krijgen een omvang van:
- 1.256 m² voor Spectrum Honingzwam
- 2.363 m² voor het cluster Batenstein
Afschrijving en financiering
De investeringen worden volgens gemeentelijk beleid over 40 jaar afgeschreven. De jaarlijkse lasten worden betaald uit de reserve onderwijshuisvesting.
Daarnaast worden de investeringen administratief verwerkt als bijdragen aan activa van derden.
Voorbereidingskredieten vooruitlopend op besluit
Opvallend is dat de gemeente alvast voorbereidingskredieten beschikbaar wil stellen, nog vóórdat alle budgetten formeel zijn vastgesteld.
Het gaat om:
- € 870.900 voor de school Batenstein
- € 155.707 voor de gymzaal Batenstein
- € 155.707 voor de gymzaal Honingzwam
Voor Spectrum Honingzwam was eerder al een voorbereidingskrediet beschikbaar, dat nu wordt opgehoogd.
Bouwheerschap overgedragen
Een belangrijk detail is dat het bouwheerschap voor Spectrum Honingzwam inmiddels is overgedragen van de gemeente naar schoolbestuur MorgenWijzer. Eerder gemaakte kosten door de gemeente worden verrekend met het beschikbare budget.
Strategisch masterplan in de maak
De plannen lopen vooruit op een breder strategisch masterplan onderwijs, dat vanaf het derde kwartaal van 2026 wordt opgesteld. Daarin wordt gekeken naar de toekomstige rol van scholen in de wijk.
Volgens het college sluit de voorgestelde afwijking aan bij deze ontwikkeling en bij de Lokaal Educatieve Agenda.
Politieke keuze
De gemeenteraad moet nog een definitief besluit nemen over het voorstel.
Daarbij ligt er een duidelijke politieke keuze:
- vasthouden aan bestaande regels en prognoses
- of daarvan afwijken om in te spelen op verwachte ontwikkelingen
Het college noemt de afwijking een positieve stap richting toekomstbestendig onderwijs.
Tegelijk betekent het dat de gemeente bewust haar eigen kaders loslaat — en daarmee een risico neemt als de verwachte leerlingontwikkeling anders uitpakt dan gedacht.
