Alphen zoekt nieuwe burgemeester: ervaring, bestuurlijke slagkracht en een sterk netwerk staan centraal
Huidige waarnemend burgemeester Erik van Heijningen. Foto: Gemeente Alphen aan den Rijn
ALPHEN AAN DEN RIJN – Alphen aan den Rijn is begonnen aan de zoektocht naar een nieuwe, kroonbenoemde burgemeester. De gemeenteraad heeft op 15 oktober de vertrouwenscommissie ingesteld die een belangrijke rol krijgt bij de selectie. De komende weken buigen de fractievoorzitters zich over de vraag welk type bestuurder het beste past bij de groeiende gemeente.
Uit de eerste reacties van lokale politieke vertegenwoordigers komt een beeld naar voren van een burgemeester die bestuurlijk stevig in zijn of haar schoenen staat, goed kan samenwerken en de belangen van Alphen aan den Rijn ook op provinciaal en landelijk niveau kan behartigen. Over de precieze eigenschappen moet nog overeenstemming worden bereikt.
Een professionele bestuurder voor een groeiende gemeente
De wensen voor de nieuwe burgemeester lopen uiteen. Waar de ene fractie vooral waarde hecht aan bestuurlijke ervaring en een zakelijke aanpak, ziet de andere juist voordelen in een uitgebreid netwerk binnen de landelijke politiek en het openbaar bestuur.
Ank de Groot, fractievoorzitter van RijnGouweLokaal, vindt dat de omvang van Alphen aan den Rijn vraagt om een professionele bestuurder. Zij maakt al sinds 1990 deel uit van de gemeenteraad en heeft in die periode verschillende burgemeesters meegemaakt.
Volgens De Groot is de rol van burgemeester veranderd. Waar vroeger het beeld van een herkenbare burgervader of burgermoeder vaak vooropstond, vraagt de huidige omvang van de gemeente volgens haar om iemand die bestuurlijke vraagstukken zakelijk en deskundig kan aanpakken.
De burgemeester moet daarmee niet alleen een representatieve rol vervullen, maar ook leiding kunnen geven aan het gemeentebestuur en effectief kunnen opereren in een complexe bestuurlijke omgeving.
CDA ziet voordelen van een netwerk in Den Haag
CDA-fractievoorzitter Jeroen van Gool legt vooral de nadruk op de contacten die een burgemeester meebrengt. Hij wijst op de eerdere periode van Liesbeth Spies als burgemeester van Alphen aan den Rijn, die daarvoor minister was geweest.
Die achtergrond leverde volgens Van Gool een waardevol netwerk op. Voor een gemeente die groeit en voor grote ruimtelijke en maatschappelijke opgaven staat, kan een goede relatie met het Rijk, de provincie en omliggende gemeenten van betekenis zijn.
Een burgemeester die de weg kent binnen de landelijke politiek kan volgens die redenering helpen om Alphense belangen onder de aandacht te brengen en samenwerking tussen overheden te bevorderen.
Dat betekent niet dat een landelijke politieke loopbaan een vereiste is. De komende profielschets moet duidelijk maken welke ervaring en vaardigheden de gemeenteraad uiteindelijk het belangrijkst vindt.
Nieuw Elan spreekt waardering uit voor waarnemend burgemeester
Frans Langerak, fractievoorzitter van Nieuw Elan, spreekt zich positief uit over de huidige waarnemend burgemeester Erik van Heijningen. Hij geeft aan dat Van Heijningen wat hem betreft nog langer had mogen aanblijven.
Langerak zou graag een nieuwe burgemeester zien met vergelijkbare ervaring en een vergelijkbaar bestuurlijk profiel. Daarmee komt ook de vraag op tafel hoeveel waarde de raad hecht aan ervaring in het burgemeestersambt en bekendheid met de lokale bestuurlijke verhoudingen.
Van Heijningen vervult de functie sinds oktober 2025. Daarvoor werd de gemeente tijdelijk geleid door Peter Rehwinkel, die begin 2025 aantrad na het vertrek van Liesbeth Spies.
Zoektocht liep vertraging op door politieke spanningen
Dat Alphen nu pas aan een nieuwe kroonbenoemde burgemeester begint, heeft een voorgeschiedenis. Na het vertrek van Spies in januari 2025 werd aanvankelijk een waarnemer aangesteld. Commissaris van de Koning Wouter Kolff besloot de procedure voor een vaste opvolger uit te stellen vanwege spanningen binnen de gemeenteraad.
Met de installatie van de vertrouwenscommissie is de weg naar een definitieve benoeming nu weer geopend. In deze commissie werken vertegenwoordigers van de verschillende fracties samen aan het profiel en de selectieprocedure.
De opdracht is om een burgemeester te vinden die past bij de bestuurlijke uitdagingen van Alphen aan den Rijn en die kan functioneren binnen de lokale politieke verhoudingen.
Profielschets moet in november klaar zijn
De eerste belangrijke mijlpaal is de vaststelling van de profielschets. Volgens de planning moet de gemeenteraad dit document op 12 november behandelen en vaststellen.
Daarin worden de belangrijkste eisen en wensen voor de nieuwe burgemeester vastgelegd. Het gaat bijvoorbeeld om bestuurlijke ervaring, leiderschapskwaliteiten, communicatieve vaardigheden en het vermogen om verbinding te leggen tussen inwoners, gemeenteraad, college en andere overheden.
Michel du Chatinier van de ChristenUnie neemt het voorzitterschap van de vertrouwenscommissie op zich. Na vaststelling van het profiel kan de vacature worden opengesteld en kunnen geïnteresseerde kandidaten solliciteren.
De uiteindelijke keuze wordt niet alleen bepaald door de afzonderlijke wensen van fracties. De vertrouwenscommissie zal tot een gezamenlijk oordeel moeten komen over de kandidaten die het beste aansluiten bij het vastgestelde profiel.
Wanneer krijgt Alphen een nieuwe burgemeester?
De verwachting is dat Alphen aan den Rijn in het voorjaar of de vroege zomer van 2027 weer een vaste burgemeester kan krijgen. Commissaris van de Koning Wouter Kolff noemde eerder mei of juni als mogelijke periode.
Die planning is afhankelijk van het verloop van de sollicitatie- en selectieprocedure. Na de openstelling van de vacature maakt de commissaris van de Koning een voorselectie. De vertrouwenscommissie voert vervolgens gesprekken met de overgebleven kandidaten en stelt een aanbeveling op.
De gemeenteraad bespreekt en bepaalt de uiteindelijke aanbeveling in een besloten vergadering. Daarna wordt de voorkeurskandidaat bekendgemaakt en volgt de formele benoemingsprocedure door de Kroon.
Een burgemeester wordt in Nederland voor zes jaar benoemd.
Meer dan een representatieve functie
De zoektocht draait uiteindelijk om meer dan de vraag wie het gezicht van Alphen aan den Rijn wordt. De burgemeester heeft ook een belangrijke rol bij de openbare orde en veiligheid, zit de gemeenteraad en het college voor en vertegenwoordigt de gemeente in contacten met andere overheden.
De komende weken moet blijken welke eigenschappen de Alphense fracties gezamenlijk het zwaarst laten wegen. Wordt vooral gekozen voor een ervaren bestuurder, iemand met een sterk landelijk netwerk of een burgemeester die nadrukkelijk inzet op verbinding met inwoners en lokale organisaties?
Waarschijnlijk zal het uiteindelijke profiel verschillende kwaliteiten combineren. De uitdaging voor de vertrouwenscommissie is om die wensen te vertalen naar een helder profiel en vervolgens een kandidaat te vinden die daarbij past.
Met de vaststelling van de profielschets in november komt de zoektocht naar een nieuwe burgemeester in een volgende fase. Als de planning wordt gehaald, kan Alphen aan den Rijn in de eerste helft van 2027 weer beschikken over een vaste burgemeester.
Bron: Studio Alphen.
