FVD wil duidelijkheid over gemeentelijke belastingkosten: kan Alphen miljoenen besparen door aansluiting bij BSGR?
Foto: Ter illustratie
Forum voor Democratie (FVD) wil van het Alphense college van burgemeester en wethouders weten hoeveel de gemeentelijke belastinguitvoering daadwerkelijk kost en of Alphen aan den Rijn mogelijk flink kan besparen door deze werkzaamheden onder te brengen bij de Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR). Raadslid Frank Arnoldus heeft hierover op 8 november schriftelijke artikel 40-vragen ingediend. Aanleiding is de behandeling van de Programmabegroting 2027, waarbij een voorstel om de mogelijkheden van aansluiting bij de BSGR te onderzoeken door het college werd ontraden.
Volgens FVD is het niet voldoende om te stellen dat de huidige gemeentelijke afdeling goed functioneert. Ook moet duidelijk worden of de uitvoering in eigen beheer financieel gezien wel de meest voordelige oplossing is. Juist daarover ontbreekt volgens de fractie op dit moment voldoende inzicht.
Onderzoek naar mogelijke besparingen ontraden
Tijdens de behandeling van de Programmabegroting 2027 op 5 november diende FVD de motie 'Onderzoek uitvoering gemeentelijke belastingen door BSGR' in.
Met deze motie wilde de fractie het college opdracht geven om de financiële, organisatorische en personele gevolgen van aansluiting bij de BSGR in kaart te brengen. Daarbij moest een vergelijking worden gemaakt met de huidige situatie, waarin Alphen de gemeentelijke belastingtaken zelf uitvoert.
De wethouder ontraadde de motie. Daarbij werd aangegeven dat de huidige gemeentelijke afdeling volgens een ambtelijke beoordeling 'efficiënt en super goed' functioneert. Ook wees de wethouder op mogelijke gevolgen voor de gemeentelijke zeggenschap en de hoge kosten die een dergelijk onderzoek met zich mee zou brengen.
Een concrete kostenraming voor dat onderzoek werd tijdens de begrotingsbehandeling echter niet gegeven.
Voor FVD is dat aanleiding om nu schriftelijk door te vragen. De fractie wil weten waarop de beoordeling van de wethouder precies is gebaseerd en waarom een vergelijking met de BSGR niet serieus zou worden onderzocht.
BSGR presenteert aanzienlijke kostenverschillen
Een belangrijke aanleiding voor de vragen is een presentatie van de BSGR van 30 mei 2026. Daarin werden financiële vergelijkingen gepresenteerd van zes gemeenten die hun belastinguitvoering al bij deze organisatie hebben ondergebracht.
De cijfers laten volgens de presentatie aanzienlijke verschillen zien tussen de kosten die gemeenten vóór de overgang maakten en de kosten van uitvoering via de BSGR.
Bij de berekeningen zijn de oorspronkelijke uitvoeringskosten gecorrigeerd voor inflatie en bevolkingsgroei. Vervolgens zijn deze bedragen vergeleken met de kosten van uitvoering via de BSGR in 2025.
Enkele opvallende voorbeelden uit de presentatie:
Leiden: de berekende kosten kwamen uit op € 5.230.030 wanneer de oorspronkelijke uitvoeringskosten waren doorgetrokken naar 2025. De kosten bij de BSGR bedroegen € 2.304.022. Een verschil van € 2.926.008.
Oegstgeest: de berekende kosten kwamen uit op € 1.273.250 tegenover € 380.026 bij de BSGR. Een verschil van € 893.224.
Leiderdorp: de berekende kosten kwamen uit op € 782.972 tegenover € 424.388 bij de BSGR. Een verschil van € 358.584.
Voorschoten: € 876.282 tegenover € 415.011. Een verschil van € 461.271.
Zoeterwoude: € 281.338 tegenover € 208.219. Een verschil van € 73.119.
Ook Katwijk werd in de presentatie meegenomen. Daar bedroegen de berekende kosten na correctie € 1.404.247, tegenover € 1.293.551 bij de BSGR. Een verschil van € 110.696.
De bedragen zijn afkomstig uit de presentatie van de BSGR en zijn gebaseerd op de door deze organisatie gehanteerde vergelijkingsmethode. Het gaat nadrukkelijk niet om gegarandeerde besparingen. Ook kan niet zonder nader onderzoek worden vastgesteld of dergelijke verschillen voor Alphen aan den Rijn haalbaar zijn.
Toch vindt FVD dat de cijfers voldoende aanleiding geven om de mogelijkheden objectief te onderzoeken.
Wat doet de BSGR precies?
De Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland is gevestigd in Leiden en verzorgt de belastinguitvoering voor elf gemeenten en één waterschap.
Tot de deelnemers behoren onder andere Leiden, Katwijk, Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten, Waddinxveen, Bodegraven-Reeuwijk en Zoeterwoude.
De organisatie houdt zich onder meer bezig met:
Het opleggen van gemeentelijke belastingaanslagen.
Het bepalen van WOZ-waarden van woningen en andere onroerende zaken.
Het behandelen van bezwaar- en beroepschriften.
Het innen van belastingaanslagen.
Het beoordelen van verzoeken om kwijtschelding.
De BSGR verzorgt onder andere de uitvoering van de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing, rioolheffing, hondenbelasting, toeristenbelasting en verschillende andere gemeentelijke heffingen.
Uit de presentatie blijkt dat de organisatie voor 2026 een begroting heeft van € 16,3 miljoen. In 2025 werd in totaal € 740 miljoen aan belastinginkomsten verwerkt, inclusief de waterschapsheffingen. De organisatie beschikt over 118,95 voltijdsbanen (fte).
Niet alleen lagere kosten, maar ook andere voordelen
De BSGR wijst in de presentatie niet uitsluitend op mogelijke financiële voordelen. Ook worden andere verbeteringen genoemd die volgens de organisatie met de gezamenlijke uitvoering zijn gerealiseerd.
Daarbij gaat het onder meer om meer individueel maatwerk, strengere eisen aan de WOZ-waardering en steeds hogere eisen op het gebied van informatiebeveiliging en privacy.
De organisatie vermeldt bovendien als enige belastingorganisatie in Nederland over een ISAE 3402-verklaring te beschikken. Dat is een verklaring over de beheersing van processen en interne controles.
Ook de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen maakt deel uit van de werkzaamheden. In 2025 ontving de BSGR 37.238 aanvragen, waarvan er 29.678 werden toegekend.
FVD wil volledige kosten van Alphense belastingafdeling boven tafel
In de schriftelijke vragen vraagt Arnoldus het college om een volledig overzicht van de kosten van de huidige gemeentelijke belastinguitvoering.
Het gaat daarbij niet alleen om de directe personeelskosten, maar ook om de indirecte kosten. Denk aan huisvesting, ICT, WOZ-waardering, bezwaarafhandeling, inning en overhead.
FVD wil deze gegevens ontvangen over 2024 en 2025, evenals de begrote kosten voor 2026.
Volgens de fractie is een dergelijke uitsplitsing noodzakelijk om een eerlijke vergelijking te kunnen maken. Wanneer alleen naar een deel van de gemeentelijke kosten wordt gekeken, ontstaat immers geen volledig beeld van wat de belastinguitvoering daadwerkelijk kost.
De fractie vraagt daarnaast of het college bekend is met de presentatie van de BSGR van 30 mei 2026 en of de daarin genoemde kostenverschillen eerder zijn meegenomen bij de beoordeling van de Alphense belastingorganisatie.
Verliest Alphen daadwerkelijk zeggenschap?
Een ander belangrijk discussiepunt betreft de gemeentelijke zeggenschap.
De wethouder wees tijdens de begrotingsbehandeling op mogelijke gevolgen voor de invloed van de gemeenteraad wanneer de belastinguitvoering wordt overgedragen aan de BSGR.
FVD vraagt het college welke concrete bevoegdheden Alphen in dat geval daadwerkelijk zou verliezen.
De fractie wijst daarbij op het onderscheid tussen het vaststellen van gemeentelijk belastingbeleid en het uitvoeren daarvan. De gemeenteraad blijft immers bevoegd om het gemeentelijke belastingbeleid en de belastingtarieven vast te stellen, terwijl de BSGR de uitvoering verzorgt.
Ook wil Arnoldus weten hoe het college deze verantwoordelijkheden tegen elkaar afweegt.
Hoe duur is het onderzoek dat het college te duur vindt?
Een opvallend onderdeel van de vragen gaat over de uitspraak dat een onderzoek naar aansluiting bij de BSGR hoge kosten met zich mee zou brengen.
FVD wil weten welke concrete kostenraming aan die uitspraak ten grondslag ligt. Is er daadwerkelijk een berekening gemaakt, of is het een inschatting geweest?
Als er nog geen raming bestaat, wil de fractie dat het college de kosten van een beperkte financiële verkenning afzonderlijk inzichtelijk maakt.
Daarbij zou gebruik kunnen worden gemaakt van bestaande gemeentelijke gegevens en overleg met de BSGR. Volgens de fractie hoeft er dus niet direct een uitgebreid en kostbaar onderzoek te worden opgetuigd om te kunnen beoordelen of aansluiting financieel interessant kan zijn.
College moet toezegging over informatie nakomen
Tijdens de begrotingsbehandeling heeft de wethouder toegezegd de informatie die binnen de gemeentelijke organisatie al beschikbaar is aan de gemeenteraad te verstrekken.
Volgens FVD is daarbij echter geen concrete termijn genoemd.
Arnoldus wil daarom weten welke informatie precies beschikbaar wordt gesteld en wanneer de gemeenteraad deze kan verwachten. Ook vraagt hij het college om toe te zeggen dat de stukken uiterlijk vier weken na beantwoording van de schriftelijke vragen aan de raad worden toegestuurd.
Goed functioneren betekent niet automatisch dat het goedkoper kan
De kern van de discussie draait volgens FVD om één belangrijke vraag: is de huidige manier van werken daadwerkelijk de meest doelmatige oplossing voor Alphen aan den Rijn?
Een gemeentelijke afdeling kan prima functioneren en tegelijkertijd duurder zijn dan een gezamenlijke uitvoering met andere gemeenten.
Daarom wil de fractie dat bij een eventuele vergelijking ook rekening wordt gehouden met overgangskosten, achterblijvende kosten binnen de gemeentelijke organisatie, personele gevolgen en de kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners.
De cijfers uit de BSGR-presentatie bewijzen niet dat Alphen miljoenen kan besparen. Ze maken volgens FVD wel duidelijk dat het de moeite waard is om die mogelijkheid serieus te onderzoeken.
De gemeente Alphen aan den Rijn moet nu duidelijk maken wat de eigen belastinguitvoering werkelijk kost, waarop de eerdere ambtelijke beoordeling is gebaseerd en waarom een financiële verkenning volgens het college niet wenselijk zou zijn.
De schriftelijke vragen zijn op 8 november 2026 ingediend. Het college moet de vragen nog beantwoorden. Of Alphen uiteindelijk kiest voor voortzetting van de belastinguitvoering in eigen beheer of aansluiting bij de BSGR, is daarmee nog niet aan de orde. Eerst zal duidelijk moeten worden wat beide mogelijkheden financieel en organisatorisch betekenen voor de gemeente en haar inwoners.
