Wie beschermt onze kinderen? Hoeveel waarschuwingen zijn er nog nodig voordat iemand ingrijpt?
Column | Xaverio van der Aar
Een kind dat uit huis wordt geplaatst, komt niet in de jeugdzorg terecht voor een nieuw probleem. Het komt daar terecht omdat het hulp, bescherming en veiligheid nodig heeft. Maar wat als juist die veiligheid niet vanzelfsprekend is? Wat als er ernstige tekortkomingen worden vastgesteld, inspecties moeten ingrijpen en er vervolgens opnieuw vragen ontstaan over toezicht en verantwoordelijkheid? Dan is er alle reden om alarm te slaan. En dat moet niet morgen, maar NU.
Er zijn grenzen aan wat we als samenleving mogen accepteren. De veiligheid van kwetsbare kinderen is zo'n grens. Daarover hoort geen discussie te bestaan. Toch lijkt het erop dat we in Alphen aan den Rijn opnieuw moeten onderzoeken wie eigenlijk de verantwoordelijkheid neemt wanneer het in de jeugdzorg misgaat.
Forum voor Democratie heeft dertien schriftelijke vragen aan het college gesteld. Aanleiding zijn onder meer eerdere inspectieproblemen bij iHUB Rijnhove en Oog voor Thuis, vragen rondom Hamber Zorg in Boskoop en signalen over mogelijke ernstige incidenten binnen de jeugdzorg.
Laat één ding duidelijk zijn: niet alle meldingen zijn onafhankelijk bevestigd. Beschuldigingen mogen niet als vaststaande feiten worden gepresenteerd. Maar dat betekent niet dat signalen zomaar terzijde geschoven mogen worden. Juist wanneer het om kwetsbare jongeren gaat, moet iedere serieuze melding zorgvuldig worden onderzocht.
Want hoeveel waarschuwingen hebben we eigenlijk nodig?
Ernstige tekortkomingen. En dan moeten we maar vertrouwen hebben?
Bij iHUB Rijnhove in Alphen stelde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in september 2025 ernstige tekortkomingen vast. Veiligheidsrisico's van jongeren werden onvoldoende ingeschat en aangepakt. Bovendien werden vrijheidsbeperkende maatregelen toegepast zonder wettelijke grondslag.
Lees dat nog eens goed.
Jongeren die afhankelijk zijn van professionele bescherming, kregen te maken met een situatie waarin de veiligheid onvoldoende werd gewaarborgd en hun vrijheid op onjuiste wijze werd beperkt.
De inspectie greep in met een aanwijzing. Eind december 2025 werd deze beëindigd nadat bij een hertoets voldoende verbeteringen waren vastgesteld.
Mooi dat er verbeteringen zijn doorgevoerd. Maar laten we niet doen alsof daarmee alle zorgen voorgoed verdwenen zijn. Een inspectieaanwijzing opheffen is iets anders dan jarenlang kunnen garanderen dat alles goed blijft gaan.
Een instelling krijgt geen vrijbrief omdat een verbeterplan op papier is goedgekeurd. Veiligheid moet iedere dag opnieuw worden waargemaakt.
Wie houdt de boel eigenlijk in de gaten?
Ook bij Oog voor Thuis kwamen tijdens inspectiebezoeken in februari 2026 onderdelen naar voren die verbetering nodig hadden. Er moest een verbeterplan komen dat vervolgens door de inspectie is beoordeeld.
En dan Hamber Zorg in Boskoop.
De gemeente heeft aangegeven geen contractuele relatie te hebben met deze vestiging en daar zelf geen Alphense jongeren te hebben geplaatst. Daardoor heeft Alphen geen structureel zicht op bijvoorbeeld de personele bezetting en deskundigheid van medewerkers op die locatie.
Ondertussen lopen er gemeentelijke onderzoeken naar het gebruik van het pand en zijn bij een brandveiligheidscontrole aandachtspunten vastgesteld.
En precies daar ontstaat een probleem dat veel verder gaat dan een bestuurlijke discussie.
Een zorginstelling staat in onze regio. Jongeren verblijven er mogelijk onder verantwoordelijkheid van andere gemeenten of partijen. De bevoegdheden zijn verdeeld en het overzicht lijkt niet altijd vanzelfsprekend.
Maar wie controleert dan of er voldoende gekwalificeerd personeel aanwezig is? Wie controleert of jongeren veilig zijn? Wie grijpt in wanneer er signalen binnenkomen?
En wie neemt de verantwoordelijkheid als iedereen naar een ander wijst?
Kinderen zijn geen dossiers die je van het ene gemeentelijke loket naar het andere kunt doorschuiven!
Stop met verschuilen achter bevoegdheden
We kennen het inmiddels: contractuele verantwoordelijkheden, wettelijke kaders, inspectietrajecten, verbeterplannen en informatie-uitwisseling.
Het klinkt allemaal bijzonder professioneel. Maar ondertussen blijft de belangrijkste vraag liggen: is het kind veilig?
Een ouder die zijn kind aan de zorg toevertrouwt, wil geen juridisch antwoord. Een jongere die zich onveilig voelt, heeft niets aan een verwijzing naar een andere instantie. En een familie die alarm slaat, mag niet verdwalen in een bureaucratisch doolhof.
Natuurlijk heeft de gemeente niet overal rechtstreeks zeggenschap over. Het landelijke kwaliteitstoezicht op jeugdhulpaanbieders ligt voor een belangrijk deel bij de inspectie. Maar bestuurlijke bevoegdheden mogen nooit een gemakkelijk excuus worden om verantwoordelijkheid op afstand te houden.
Als een gemeente signalen ontvangt, moet duidelijk zijn wat daarmee gebeurt. Als er zorgen zijn over een instelling, moet helder zijn wie onderzoek doet. En als er gevaar dreigt, moet iedereen weten wie onmiddellijk in actie komt.
Niet na maanden overleg. Niet nadat er weer een rapport verschijnt. Niet wanneer de schade al is aangericht.
Dertien vragen zijn niet genoeg. Er moeten antwoorden komen!
De dertien vragen van FVD raken aan essentiële onderwerpen. Hoeveel ernstige incidenten zijn bekend? Hoe worden meldingen gecontroleerd? Hoe wordt toegezien op Verklaringen Omtrent het Gedrag (VOG's)? Zijn medewerkers voldoende deskundig? Welke mogelijkheden heeft het college om in te grijpen?
Dat zijn geen politieke bijzaken. Dat zijn vragen die rechtstreeks raken aan de veiligheid van kinderen en jongeren.
Het Alphense college moet daarom niet volstaan met een antwoord vol verwijzingen naar andere instanties en wettelijke verantwoordelijkheden. Inwoners verdienen concrete antwoorden.
Wat weet het gemeentebestuur? Welke signalen zijn ontvangen? Hoe worden die onderzocht? Welke afspraken bestaan er met andere gemeenten en toezichthouders? En vooral: wat gebeurt er wanneer opnieuw ernstige tekortkomingen worden vastgesteld?
Ook moet duidelijk worden of er voldoende zicht is op Alphense jongeren die buiten de gemeentegrenzen jeugdhulp ontvangen.
Want als je als gemeente weet dat jongeren kwetsbaar zijn en afhankelijk zijn van professionele zorg, dan moet je ook willen weten of die zorg veilig is.
Wachten tot het misgaat is geen toezicht
Het wrange is dat we hier spreken over kinderen en jongeren die vaak al een moeilijke periode achter de rug hebben. Ze zijn afhankelijk van volwassenen die hen moeten beschermen. Ze kunnen niet zomaar hun spullen pakken en ergens anders opnieuw beginnen.
Juist daarom is de verantwoordelijkheid van zorginstellingen zo groot.
Wanneer een jongere niet veilig is, moet er worden ingegrepen. Wanneer personeel tekortschiet, moet dat gevolgen hebben. Wanneer een instelling structureel niet aan de eisen voldoet, mogen verbeterplannen geen eindeloze papieren exercitie worden.
En wanneer ouders of jongeren aan de bel trekken, moet daar serieus naar worden geluisterd.
Het is te gemakkelijk om achteraf te zeggen dat niemand iets wist. Het is te gemakkelijk om te wijzen naar een andere organisatie. En het is al helemaal onacceptabel wanneer signalen pas serieus worden genomen nadat er opnieuw iets ernstigs is gebeurd.
Alphen, maak dit NU tot een prioriteit!
Ik wil van het Alphense gemeentebestuur weten hoe het de veiligheid van onze jongeren daadwerkelijk bewaakt. Niet alleen op papier, niet alleen tijdens een inspectie, maar iedere dag.
Ik wil weten wie verantwoordelijk is, wie controleert en wie ingrijpt. Ik wil weten hoe meldingen worden opgevolgd en hoe wordt voorkomen dat jongeren tussen verschillende instanties verdwijnen.
En ik wil dat de gemeenteraad hier bovenop blijft zitten. Niet één keer tijdens een vragenronde, maar totdat er duidelijke, controleerbare antwoorden en afspraken liggen.
Dit is geen onderwerp om politiek mee te scoren. Dit gaat over kinderen die afhankelijk zijn van onze bescherming. Over ouders die hun vertrouwen moeten kunnen stellen in de jeugdzorg. Over jongeren die recht hebben op een veilige omgeving.
Een kind dat aan de jeugdzorg wordt toevertrouwd, mag nooit de prijs betalen voor bestuurlijke onduidelijkheid, gebrekkig toezicht of falende samenwerking.
We kunnen straks weer een rapport lezen, een verbeterplan bespreken en constateren dat procedures zijn gevolgd. Maar daar heeft een jongere die zich onveilig voelt helemaal niets aan.
Daarom is mijn boodschap aan het Alphense gemeentebestuur, de gemeenteraad, de zorginstellingen en alle betrokken toezichthouders glashelder:
Kijk niet weg. Schuif de verantwoordelijkheid niet door. Wacht niet op het volgende incident.
Want als het gaat om de veiligheid van onze kinderen, is één vraag belangrijker dan alle bestuurlijke antwoorden bij elkaar:
HOEVEEL MOET ER NOG MISGAAN VOORDAT IEMAND ZEGT: TOT HIER EN NIET VERDER?
Xaverio van der Aar.
