Ondernemers Rijnhaven slaan alarm over toekomst havengebied: ‘Behoud ruimte voor watersport en bedrijvigheid’
Foto: Google Maps
De toekomst van de Rijnhaven West in Alphen aan den Rijn staat opnieuw ter discussie. Drie gevestigde watersportondernemingen hebben de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders opgeroepen om samen met de ondernemers, vastgoedeigenaren, bewoners en mogelijke ontwikkelaars aan een breed gedragen toekomstvisie te werken. Zij vrezen dat de huidige plannen onvoldoende rekening houden met de bestaande bedrijvigheid en dat het gebied na afloop van de huurcontracten in mei 2027 mogelijk jarenlang gedeeltelijk leeg komt te staan. Hun alternatief: een nautische boulevard met ruimte voor watersport, recreatie, innovatie en circulair ondernemerschap.
De brief, gedateerd 10 november 2026, is ondertekend door Floris Röling en Rutger van Oosterhout namens Nova Watersport en door Paul Wismeijer namens Haven aan den Rijn en Wester Engh. De drie bedrijven zijn al jarenlang actief in de Rijnhaven en houden zich bezig met uiteenlopende werkzaamheden binnen de watersportsector. Het gaat onder meer om ligplaatsen, onderhoud, reparatie en de nieuwbouw van zowel traditionele als elektrische boten.
De ondernemers benadrukken dat zij de ambitie van de gemeente delen om van de Rijnhaven een aantrekkelijk en levendig stadsdeel te maken. Volgens hen is de afgelopen jaren al veel bereikt en willen zij graag bijdragen aan de verdere ontwikkeling van het gebied. Tegelijkertijd vinden zij dat de plannen voor Rijnhaven West beter moeten aansluiten op de dagelijkse praktijk van de bedrijven die er al gevestigd zijn.
Wandelboulevard botst met dagelijkse werkzaamheden
Een belangrijk discussiepunt is de eerder uitgesproken gemeentelijke wens om een wandelboulevard direct langs het water aan te leggen. De ondernemers begrijpen dat een aantrekkelijke openbare wandelroute de Rijnhaven toegankelijker en aantrekkelijker kan maken voor bewoners en bezoekers. Maar volgens hen is een route op die locatie niet zonder risico.
Op de werf vinden dagelijks hijs- en transportbewegingen met boten plaats. Deze werkzaamheden zijn noodzakelijk voor het onderhoud, de reparatie en het functioneren van de haven met haar ligplaatsen. Een wandelroute direct langs deze activiteiten kan volgens de ondernemers leiden tot gevaarlijke situaties.
Zij stellen dat juist de kennis en ervaring van de huidige bedrijven moeten worden benut bij het maken van nieuwe plannen. Door ondernemers vanaf het begin bij de planvorming te betrekken, kan een ontwikkeling ontstaan die zowel aantrekkelijk als veilig is en tegelijkertijd ruimte biedt aan bestaande economische activiteiten.
Voorstel: een nautische boulevard als visitekaartje
In plaats van een traditionele wandelboulevard stellen de ondernemers een zogenoemde nautische boulevard voor. Daarbij wordt de bedrijvigheid op en rond het water juist onderdeel van de aantrekkingskracht van het gebied.
Bezoekers moeten de watersportactiviteiten kunnen zien en beleven, maar wel op een veilige afstand van de plekken waar daadwerkelijk wordt gewerkt. Zo kunnen recreatie, wonen en bedrijvigheid naast elkaar bestaan.
Het maritieme karakter van de Rijnhaven en de historische band met de Oude Rijn moeten daarbij behouden blijven. Volgens de ondernemers staat dat karakter onder druk doordat de afgelopen jaren meerdere watersportbedrijven en jachtwerven uit Alphen aan den Rijn zijn verdwenen.
Als voorbeelden noemen zij Verschuur Watersport, Schellingerhoudt, iSloep en Jachtwerf Daniels. Het verdwijnen van dergelijke bedrijven betekent volgens hen niet alleen het verlies van ondernemingen, maar ook van kennis, vakmanschap en dienstverlening die noodzakelijk zijn om de watersport in Alphen en omgeving in stand te houden.
Zonder voldoende mogelijkheden voor onderhoud, reparatie en andere nautische dienstverlening dreigt de watersportsector in de regio verder te verzwakken.
Nautisch Circulair Centrum moet Gipshallen nieuw leven geven
Een belangrijk onderdeel van de plannen van de ondernemers is het Nautisch Circulair Centrum (NCC). In maart 2026 hebben zij hiervoor al een afzonderlijk visiedocument bij de gemeente ingediend.
Het voorstel richt zich op de transformatie van een deel van de bestaande Gipshallen tot een duurzaam en innovatief centrum voor de moderne watersport. Het gaat nadrukkelijk niet om een traditionele jachtwerf, maar om een plek waar elektrisch varen, circulair vakmanschap, innovatie, opleiding en maatschappelijke betrokkenheid samenkomen.
Het uitgangspunt is om zoveel mogelijk van de bestaande gebouwen en constructies te behouden. In plaats van alles te slopen en nieuw te bouwen, willen de initiatiefnemers de huidige hallen op een circulaire manier transformeren.
Volgens het plan kan daarmee een verouderd gebouwencomplex veranderen in een modern en aantrekkelijk centrum dat past bij de verdere ontwikkeling van de Rijnhaven.
Het NCC is volgens de ondernemers overigens niet bedoeld als een op zichzelf staand eindproject. Zij zien het als een belangrijke bouwsteen binnen een bredere toekomstvisie voor het gebied tussen het begin van de haven en Kop West.
Voorbeeld: Nautisch Circulair Centrum
Drie pijlers: mens, milieu en economie
Het visiedocument is opgebouwd rond drie uitgangspunten: Planet, Profit en People. Dat betekent dat bij de ontwikkeling niet uitsluitend naar economische opbrengsten wordt gekeken, maar ook naar duurzaamheid en maatschappelijke betekenis.
1. Circulaire gebiedsontwikkeling en duurzaamheid
De eerste pijler draait om het zoveel mogelijk behouden en hergebruiken van bestaande materialen en gebouwen.
De ondernemers willen de huidige hallenconstructie behouden en de gebouwen waar mogelijk voorzien van hergebruikte materialen, waaronder gerecycled hout. Ook worden zonnepanelen en een groen dak voorgesteld.
Het uiteindelijke doel is een energiepositief gebouw: een complex dat meer energie opwekt dan het zelf verbruikt.
Een ander argument voor het behoud van de bestaande constructie heeft te maken met mogelijke bodemverontreiniging. In verschillende delen van de Rijnhaven is al bodemverontreiniging vastgesteld. De initiatiefnemers verwachten dat ook bij de Gipshallen mogelijk sprake kan zijn van verontreinigde grond.
Door grootschalige sloop en nieuwbouw te vermijden, willen zij omvangrijke grondwerkzaamheden beperken. Daarmee kan volgens het voorstel ook het risico worden verminderd dat eventuele schadelijke stoffen door grondverzet worden verspreid.
2. Economische innovatie en elektrisch varen
De tweede pijler richt zich op de toekomst van de watersport en de verduurzaming van de vaart.
Binnen het NCC moet ruimte komen voor een expertisecentrum waar bestaande brandstofmotoren kunnen worden vervangen door elektrische aandrijvingen. Deze zogenoemde retrofit maakt het mogelijk om bestaande boten te verduurzamen zonder dat daarvoor direct een nieuw vaartuig nodig is.
De ondernemers zien hierin een concrete bijdrage aan de gemeentelijke ambities om de uitstoot terug te dringen.
Daarnaast willen zij duurzame elektrische sloepen bouwen en hoogwaardige onderhouds- en reparatiewerkzaamheden blijven uitvoeren. De kennis en ervaring hiervoor zijn volgens hen al aanwezig bij de huidige watersportondernemers in de Rijnhaven.
De ambitie is om kwaliteit boven kwantiteit te stellen en van de Rijnhaven een aantrekkelijke bestemming te maken voor watersporters uit Alphen en de omliggende regio.
3. Opleiding, werkgelegenheid en maatschappelijke betrokkenheid
De derde pijler gaat over mensen en maatschappelijke impact.
Het NCC moet volgens het voorstel ook een erkende opleidingsplek worden. Jongeren en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen er kennismaken met technisch vakmanschap en praktijkervaring opdoen.
Er wordt gedacht aan begeleide werkzaamheden binnen circulaire projecten, zoals demontage en houtbewerking. Op die manier kunnen mensen onder deskundige begeleiding werkervaring opbouwen en nieuwe vaardigheden ontwikkelen.
De ondernemers willen daarbij aandacht besteden aan goede werkvoorzieningen, voldoende daglicht, veiligheid en welzijn.
Ook moet het centrum een publieke functie krijgen. De bovenste etage van het NCC biedt volgens het visiedocument mogelijkheden voor sociaal-culturele activiteiten, waaronder sport en spel.
Ook ruimte voor horeca, cultuur en recreatie
Het Nautisch Circulair Centrum moet niet uitsluitend een werkplek voor watersportbedrijven worden. In de plannen wordt ook ruimte voorzien voor aanvullende functies die het gebied aantrekkelijker maken voor bezoekers en bewoners.
Zo worden horeca, culturele activiteiten en fietsverhuur genoemd. Met name fietsverhuur kan een praktische aanvulling zijn voor watersporters en recreanten die de omgeving van de Rijnhaven willen ontdekken.
Door deze functies te combineren met de nautische bedrijvigheid ontstaat volgens de initiatiefnemers een levendig gebied waar werken, recreëren en ontmoeten elkaar versterken.
De totale oppervlakte van de begane grond van de Gipshallen wordt in het visiedocument geschat op ongeveer 12.000 vierkante meter. Nova Watersport heeft voor haar activiteiten een ruimtebehoefte van circa 1.500 vierkante meter aangegeven.
Ondernemers voelen zich onvoldoende betrokken
Naast hun inhoudelijke plannen uiten de ondernemers stevige kritiek op de manier waarop het gemeentelijke ontwikkeltraject tot nu toe verloopt.
Volgens hen worden de gevestigde bedrijven nauwelijks geïnformeerd over de plannen voor Rijnhaven West. Pogingen om zelf met voorstellen en ideeën te komen, zouden regelmatig zijn afgehouden met een verwijzing naar een toekomstige tender.
Een tender is een procedure waarbij partijen de gelegenheid krijgen om op basis van vooraf vastgestelde voorwaarden een ontwikkelvoorstel in te dienen.
De ondernemers zeggen dat er op dit moment echter nog onvoldoende duidelijkheid bestaat over de inhoud, de voorwaarden en het tijdpad van die procedure.
Zij vinden dat de gemeente niet uitsluitend moet wachten op een toekomstige tender, maar ook nu al open moet staan voor initiatieven vanuit de markt. Plannen van gevestigde ondernemers, vastgoedeigenaren en ontwikkelaars kunnen volgens hen juist helpen om het gebied sneller en beter te ontwikkelen.
Daarbij benadrukken zij dat bestaande ondernemers over praktijkkennis beschikken die bij het maken van nieuwe plannen van grote waarde kan zijn.
Huurcontracten lopen in mei 2027 af: vrees voor leegstand
Een van de grootste zorgen betreft de afloop van de huidige huurcontracten. Die lopen in mei 2027 af. Wat er daarna met de bedrijven en het gebied gaat gebeuren, is volgens de briefschrijvers volledig onduidelijk.
De ondernemers vrezen dat een groot deel van de Rijnhaven daardoor jarenlang leeg kan komen te staan.
Dat is volgens hen niet alleen slecht voor de gevestigde bedrijven, maar ook voor de leefbaarheid en veiligheid in de omgeving.
Zij wijzen erop dat de huidige situatie al problemen kent. Ondanks het feit dat een deel van de Gipshallen nog in gebruik is, zouden er regelmatig inbraken in boten en bedrijfshallen plaatsvinden. Ook melden zij drugsoverlast en overlast onder de overkapping.
Daarnaast maken zij melding van ernstige incidenten, waaronder een geval van seksueel geweld. Volgens de ondernemers zijn deze voorvallen meerdere keren bij de politie gemeld.
Zij vrezen dat de situatie verder verslechtert wanneer de bedrijven vertrekken en daarmee ook de dagelijkse aanwezigheid van ondernemers, medewerkers en andere gebruikers verdwijnt.
Minder bedrijvigheid betekent volgens hen mogelijk ook minder toezicht op het terrein. Dat kan gevolgen hebben voor de veiligheid en het veiligheidsgevoel van de bewoners in de Rijnhaven.
De ondernemers vinden daarom dat niet alleen de uiteindelijke herontwikkeling aandacht verdient, maar ook de periode die daaraan voorafgaat. Voorkomen moet worden dat het gebied in de tussentijd verandert in een leegstaand en moeilijk beheersbaar terrein.
Voorstel voor gezamenlijke werkgroep Rijnhaven
Om uit de huidige impasse te komen, stellen de ondernemers voor een speciale werkgroep Rijnhaven op te richten.
Daarin zouden alle betrokken partijen gezamenlijk de mogelijkheden voor het gebied moeten onderzoeken. De voorgestelde samenstelling bestaat uit:
De gemeente Alphen aan den Rijn, zowel ambtelijk als bestuurlijk.
De gevestigde ondernemers in de Rijnhaven.
De vastgoedeigenaren in het gebied.
De ondernemersvereniging van Alphen aan den Rijn.
Bewoners van de Rijnhaven.
Potentiële ontwikkelaars en andere relevante betrokken partijen.
De werkgroep hoeft volgens de initiatiefnemers niet per se één gezamenlijk ontwikkelplan op te leveren waar iedereen zich volledig in kan vinden.
Het belangrijkste doel is om gezamenlijk te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn en hoe verschillende functies op een verstandige manier kunnen worden gecombineerd.
Een optie kan bijvoorbeeld zijn om het gebied op te splitsen in verschillende percelen, die vervolgens afzonderlijk ontwikkeld kunnen worden. Daardoor ontstaat mogelijk meer ruimte voor initiatieven van individuele ondernemers, vastgoedeigenaren en ontwikkelaars.
Voor de watersport en de bestaande bedrijven moet daarbij nadrukkelijk een plek behouden blijven.
De initiatiefnemers zeggen bereid te zijn om tijd, kennis en energie in de werkgroep te steken.
Gemeentelijke ambities en behoud van het maritieme karakter
Het voorstel sluit volgens de ondernemers aan bij verschillende ambities van de gemeente Alphen aan den Rijn.
De gemeente wil onder meer werken aan een circulaire economie richting 2050 en zet in op de verdere ontwikkeling van de Rijnhaven en Kop West.
Met het Nautisch Circulair Centrum willen de initiatiefnemers deze ambities concreet maken. Het project moet bijdragen aan duurzaam bouwen, hergebruik van materialen, elektrisch varen, innovatie en sociale werkgelegenheid.
Tegelijkertijd moet het historische maritieme karakter van de omgeving behouden blijven.
De ondernemers stellen dat een aantrekkelijke Rijnhaven niet alleen bestaat uit woningen, winkels en openbare wandelroutes. Ook de bedrijven die de haven daadwerkelijk laten functioneren, moeten volgens hen onderdeel blijven van het toekomstbeeld.
Wat vragen de ondernemers nu concreet van de gemeenteraad?
De brief eindigt met twee duidelijke verzoeken aan het college en de gemeenteraad.
Allereerst vragen de ondernemers om steun voor het oprichten van een werkgroep Rijnhaven, waarin alle betrokken partijen gezamenlijk de toekomstmogelijkheden van het gebied kunnen onderzoeken.
Daarnaast willen zij dat de gemeente uitspreekt dat zij openstaat voor plannen en initiatieven vanuit de markt, ook voordat een eventuele tender wordt uitgeschreven.
De ondernemers benadrukken dat zij niet tegenover de gemeentelijke ontwikkelambities staan. Integendeel: zij willen juist meewerken aan een toekomstbestendige Rijnhaven waarin watersport, recreatie, wonen en ondernemerschap elkaar versterken.
De vraag is nu of de gemeente bereid is om de bestaande ondernemers daadwerkelijk eerder bij de plannen te betrekken en ruimte te bieden aan hun ideeën.
Met het aflopen van de huurcontracten in mei 2027 begint de tijd te dringen. De komende periode zal moeten uitwijzen of Rijnhaven West zich ontwikkelt tot een levendig en nautisch herkenbaar stadsdeel, of dat de bestaande bedrijvigheid eerst verdwijnt voordat duidelijk is wat ervoor in de plaats komt.
