Ministerie start campagne tegen femicide: ‘Waar ben je?’
Foto: Ministerie van Justitie en Veiligheid
DEN HAAG – In Nederland wordt gemiddeld elke acht dagen een vrouw gedood, vaak door haar partner of ex-partner. Om dit structurele en ernstige probleem aan te pakken, is het ministerie van Justitie en Veiligheid gestart met de publiekscampagne ‘Waar ben je?’. De campagne moet mensen bewust maken van de signalen van dwingende controle – een belangrijke voorbode van femicide – en oproepen eerder in te grijpen.
Wat is dwingende controle?
Volgens het ministerie gaat femicide vaak niet vooraf aan een plotseling incident, maar aan een langere periode van psychische en fysieke onderdrukking. Deze zogenoemde dwingende controle begint vaak subtiel: een partner die overmatig aandacht geeft, steeds meer invloed krijgt of de ander isoleert van vrienden en familie.
Stap voor stap wordt het slachtoffer gecontroleerd en gedomineerd. Voorbeelden zijn chantage, manipulatie, het negeren van gevoelens, dreigen met geweld of het verplicht bereikbaar moeten zijn. Ook gedragsveranderingen bij slachtoffers – zoals afspraken afzeggen of plotseling stoppen met make-up dragen – kunnen signalen zijn. In veel gevallen gaat dit gepaard met fysiek en seksueel geweld. Soms loopt het uiteindelijk uit op dodelijk geweld.
“Had ik het maar gezien”
Staatssecretaris Franc Weerwind (Justitie en Veiligheid) benadrukt dat het herkennen van deze rode vlaggen cruciaal is:
“Nabestaanden zeggen vaak: had ik het maar gezien. Femicide is een van de meest voorspelbare vormen van moord. Daarom starten we deze campagne. We roepen iedereen op: herken de signalen, check je gevoel, vraag om hulp – ook als je twijfelt.”
De oproep wordt onderstreept door verhalen van nabestaanden. Barbara Godwaldt verloor in 2020 haar zus Gea, die door haar man werd gedood toen zij wilde scheiden. “In het begin leek de relatie leuk en romantisch, maar langzaam veranderde de liefde in angst en controle. Ze moest steeds vaker afspraken afzeggen, kon soms niet weg tijdens ruzies en werd voortdurend aan zichzelf laten twijfelen. Achteraf waren de signalen overduidelijk. Als iemand ze eerder had herkend, had mijn zus misschien nog geleefd.”
Aanpak vanuit de overheid
De campagne maakt deel uit van het bredere plan van aanpak ‘Stop femicide!’. Het ministerie werkt op meerdere fronten aan verbetering:
-
Strafrecht: er komt een wetsvoorstel om psychisch geweld en dwingende controle expliciet strafbaar te stellen.
-
Professionals: politie en justitie krijgen extra training, en er komen meer gespecialiseerde officieren van justitie.
-
Bescherming slachtoffers: het kabinet investeert in betere ondersteuning en bescherming, zoals het tijdelijk huisverbod en het zogenoemde slachtofferdevice – een apparaat dat waarschuwt als een dader of verdachte te dichtbij komt.
-
Samenwerking: naast JenV zijn ook VWS, OCW, Veilig Thuis, politie, OM, de Raad voor de Kinderbescherming, gemeenten en hulporganisaties betrokken. Zelfs Tinder doet mee door in de app aandacht te besteden aan (on)veilige relaties.
Hulp en advies
De campagne benadrukt dat iedereen een rol kan spelen in het voorkomen van femicide. Het herkennen van signalen is de eerste stap.
-
Advies en hulp: Bel Veilig Thuis via 0800-2000 (gratis en anoniem) of chat via www.veiligthuis.nl.
-
Noodsituaties: Bel altijd 112 bij direct gevaar.
Met ‘Waar ben je?’ wil de overheid bewustzijn creëren en slachtoffers sneller hulp bieden. Want, zo stelt staatssecretaris Weerwind: “In actie komen kan letterlijk het verschil zijn tussen leven en dood.”
