Gezond Stadshart? Alphen vergeet wel erg snel zijn eigen verleden
Alphen aan den Rijn wil in 2035 de gezondste en groenste binnenstad van het Groene Hart zijn.
Het klinkt prachtig. Zo prachtig dat bijna niemand nog lijkt te vragen wat die slogan eigenlijk betekent. Want laten we eerlijk zijn: tegenwoordig wil iedere gemeente gezond, groen, duurzaam, klimaatbestendig, toekomstbestendig en inclusief zijn. Het zijn de modewoorden van deze tijd. Hoe groter de ambitie, hoe mooier de brochure.
En dus presenteert Alphen met trots het programma Gezond Stadshart. Inclusief visies, samenwerkingsverbanden, wandelingen, kunstwerken, subsidies en een horizon die precies ver genoeg weg ligt om niemand vandaag af te rekenen op het resultaat.
Ondertussen ligt de werkelijkheid gewoon buiten de deur.
Een centrum dat al jaren worstelt met leegstand. Een centrum waar bezoekers vaak sneller doorheen lopen dan blijven hangen. Een centrum waar ondernemers te maken hebben met stijgende kosten, veranderend koopgedrag en een binnenstad die nog altijd zoekt naar een duidelijke identiteit.
Maar geen zorgen.
Er ligt nu een waterbuffer onder het Aarplein.
Een technisch prima project dat regenwater opvangt voor groenvoorzieningen. Nuttig zelfs. Alleen lijkt de gemeente het te presenteren alsof hiermee de toekomst van het centrum is veiliggesteld. Er kwam een kunstwerk bovenop, een feestelijke opening en uiteraard de nodige publiciteit.
Alsof een ondergrondse watertank ineens alle problemen van de binnenstad oplost.
Wat misschien nog opvallender is, is het collectieve geheugenverlies dat rondom deze nieuwe ambitie lijkt te hangen.
Want terwijl Alphen zich presenteert als gidsstad voor gezondheid en duurzaamheid, draagt dezelfde gemeente nog altijd de erfenis van een van de grootste milieuschandalen uit de Nederlandse geschiedenis met zich mee.
De Coupépolder.
Voor veel buitenstaanders misschien een vergeten hoofdstuk. Voor Alphen zou het dat nooit mogen zijn.
Jarenlang werd de Coupépolder gebruikt als stortplaats voor afval. Later bleek dat er ook grote hoeveelheden chemisch afval waren gedumpt. Wat volgde was een nationaal schandaal. De naam Alphen aan den Rijn werd in heel Nederland gekoppeld aan bodemvervuiling, giftige stoffen, falend toezicht en bestuurlijk wegkijken.
Niet voor niets kreeg de stad destijds de weinig flatterende bijnaam "Afval aan den Rijn".
Natuurlijk is de situatie inmiddels gesaneerd. Natuurlijk staat het centrum niet op een gifbelt. Daar gaat het punt niet om.
Het punt is het contrast.
Een gemeente die ooit het toneel was van een van de grootste milieufiasco's van Nederland presenteert zich nu als toekomstige gezondheidskampioen van het Groene Hart. Alsof geschiedenis geen rol meer speelt. Alsof een slogan voldoende is om het verleden achter je te laten.
Juist een gemeente met die geschiedenis zou bescheidenheid moeten uitstralen.
Maar bescheidenheid lijkt tegenwoordig niet meer in de gereedschapskist van het openbaar bestuur te zitten.
Daarvoor in de plaats krijgen we projectgroepen, visiedocumenten, samenwerkingsagenda's, participatietrajecten en inspiratiesessies. De lijst met betrokken organisaties bij Gezond Stadshart is inmiddels bijna langer dan de lijst met concrete resultaten.
Iedereen praat mee.
Iedereen denkt mee.
Iedereen heeft een ambitie.
Maar wie neemt uiteindelijk verantwoordelijkheid?
Want dat blijft de zwakke plek van dit soort projecten. De doelstellingen liggen altijd ver weg. 2035. Misschien later nog 2040. Tegen die tijd zijn wethouders vertrokken, beleidsmakers doorgestroomd en bestuurders vergeten wat ze ooit beloofden.
Maar inwoners leven niet in 2035.
Die leven vandaag.
Vandaag lopen zij door een centrum dat nog altijd niet de aantrekkingskracht heeft waar al jaren over wordt gesproken. Vandaag zien zij leegstaande panden. Vandaag merken zij dat mooie ambities niet automatisch leiden tot een prettige binnenstad.
Misschien moet Alphen daarom eerst stoppen met dromen over de gezondste binnenstad van het Groene Hart.
Misschien moet de gemeente eerst bewijzen dat zij haar eigen centrum structureel aantrekkelijker, levendiger en groener kan maken.
Zonder marketingtaal.
Zonder grootspraak.
En zonder de geschiedenis te vergeten.
Want gezondheid begint niet met een slogan.
Gezondheid begint met geloofwaardigheid.
Xaverio.
