Eerst miljoenen uitgeven, daarna de burger uitkleden: het Alphense recept
Hoe lang laten we ons nog voor de gek houden?
De gemeente Alphen aan den Rijn staat opnieuw miljoenen euro's in de min. Vorig jaar een tekort van 6,3 miljoen euro. Dit jaar naar verwachting 15 miljoen euro. Ook de komende jaren blijft de begroting bloedrood kleuren. En wat is de oplossing van het gemeentebestuur? "Alle opties liggen open." Dat is politieke taal voor één simpele boodschap: de burger gaat weer betalen.
Maar waarom eigenlijk?
Waarom moet de hardwerkende inwoner opnieuw opdraaien voor een financieel drama dat volledig op het conto van het gemeentebestuur kan worden geschreven?
Jarenlang was er geld voor alles. Een nieuw zwembad van ruim 25 miljoen euro. Twee nieuwe sporthallen van samen 36 miljoen euro. Miljoenen voor de Gnephoek. Een fietsbrug waarvan de kosten opliepen. De Steekterbrug die duurder en ingewikkelder werd. Een gemeentehuis dat verandert in een bodemloze put. Miljoenen achterstallig onderhoud omdat onderhoud jarenlang werd doorgeschoven. Onderzoeken, participatietrajecten, externe adviseurs, visiedocumenten, projectgroepen en beleidsplannen. Het kon niet op.
En alsof de financiële ellende nog niet groot genoeg is, besluit het college óók nog eens €200.000 belastinggeld uit te geven aan Stichting Alphen 2050. Een denktank. Een praatclub. Een stichting die gaat adviseren over de toekomst. Alsof daar niet al een compleet gemeentehuis vol beleidsmakers, managers, projectleiders, strategen en externe adviseurs voor wordt betaald. Het is alsof een restaurant failliet dreigt te gaan en vervolgens een dure consultant inhuurt om uit te leggen waarom er geen geld meer is.
Nog pijnlijker wordt het als je ziet waar de gemeente wél moeilijk over doet. De Voedselbank Alphen moet €29.000 subsidie terugbetalen. Een organisatie die ongeveer 800 inwoners van voedsel voorziet, dreigt daardoor zelfs de deuren te sluiten. Vrijwilligers die het werk doen waar een beschaafde samenleving trots op zou moeten zijn, krijgen een rekening gepresenteerd. Twee ton voor een stichting? Geen probleem. Negenentwintigduizend euro voor de Voedselbank? Meteen terugvorderen. Wie dit uitlegt als logisch beleid, is ieder gevoel voor maatschappelijke verhoudingen kwijt.
En dan durft dezelfde gemeente opnieuw te hinten op belastingverhogingen. Alsof de OZB-verhoging van ongeveer 30 procent nog niet genoeg was. Alsof inwoners een onbeperkte pinautomaat zijn. Iedere keer hetzelfde recept: eerst geld over de balk gooien, daarna constateren dat de kas leeg is en vervolgens de rekening neerleggen bij de mensen die er niets aan konden doen.
Wat is er eigenlijk geleerd van de afgelopen jaren?
Zijn projecten goedkoper geworden?
Nee.
Zijn begrotingen betrouwbaarder geworden?
Nee.
Zijn kostenoverschrijdingen verdwenen?
Nee.
Zijn externe adviseurs minder ingehuurd?
Nee.
Is de gemeente kleiner geworden?
Nee.
Is het vertrouwen van inwoners groter geworden?
Integendeel.
De gemeente lijkt verslaafd aan grootse plannen. Eerst een visie voor 2040, daarna voor 2050. Weer een onderzoek. Weer een projectgroep. Weer een adviesrapport. Weer een participatietraject. Weer een externe deskundige. Alles moet groter, duurder en ambitieuzer. Maar de basis? Die lijkt steeds verder weg te zakken.
Het meest wrange is misschien nog wel dat niemand verantwoordelijkheid neemt. Geen bestuurder die zegt: dit hadden we anders moeten doen. Geen bestuurder die zegt: we hebben ons verkeken. Geen bestuurder die zegt: we gaan eerst fors snijden in onze eigen organisatie voordat we één euro extra aan de inwoners vragen.
Nee, in plaats daarvan wordt alvast voorzichtig de deur opengezet voor nieuwe lastenverzwaringen.
Dat is de omgekeerde wereld.
Een gemeente hoort zorgvuldig met belastinggeld om te gaan. Niet alsof het Monopoly-geld is. Iedere euro die het gemeentehuis uitgeeft, is eerst verdiend door een inwoner die vroeg opstaat, hard werkt, belasting betaalt en erop mag vertrouwen dat zijn geld verstandig wordt besteed. Dat vertrouwen wordt met de dag kleiner.
Misschien is het tijd dat het gemeentebestuur zichzelf dezelfde vraag stelt die het zo graag aan inwoners stelt: waar kunnen wij zelf op bezuinigen? Begin eens met de Stichting Alphen 2050. Begin eens met het kritisch bekijken van externe adviseurs. Begin eens met het schrappen van prestigeprojecten. Begin eens met realistisch begroten in plaats van dromen op kosten van de belastingbetaler.
Want één ding is inmiddels glashelder.
Alphen heeft geen inkomstenprobleem. Alphen heeft een bestuur dat veel te lang heeft uitgegeven alsof de rekening nooit zou komen. Die rekening ligt nu op tafel. En zoals altijd probeert het gemeentehuis hem door te schuiven naar de inwoners. Misschien wordt het tijd dat Alphen daar massaal "nee" tegen zegt.
Xaverio.
