Wie heeft er eigenlijk een kaartje nodig? De dieren van Avifauna lopen gewoon naar buiten
Goed nieuws voor iedereen die dacht dat Alphen dit jaar nog wat te weinig wildlife had: de mara’s zijn ontsnapt. Drie stuks. Gewoon uit Avifauna. Twee vonden het kennelijk tijd voor een avondwandeling door Alphen en één dacht waarschijnlijk: ik blijf nog even, anders wordt het wel heel ongezellig. Het wordt inmiddels bijna een abonnement. Avifauna is officieel een vogelpark, maar dat lijkt steeds meer een vrijblijvende omschrijving. Het begint verdacht veel op een dierentuin met een open inschrijving te lijken. De dieren bepalen zelf wanneer ze vertrekken.
En het is niet de eerste keer dit jaar. We hebben inmiddels een aardige verzameling ontsnappingsverhalen: een kaketoe, een pelikaan, een neushoornvogel, een pinguïn en nu drie mara’s. Dat zijn dus niet allemaal dieren die je normaal gesproken bij de uitgang ziet staan met een rolkoffertje. Die pinguïn zwom zelfs kilometers weg. Kilometers! Die jongen had kennelijk meer reislust dan de gemiddelde Alphenaar met een vakantiebudget. Je vraagt je inmiddels af of de dieren niet gewoon een WhatsApp-groep hebben. "Jongens, hek bij uitgang oost staat weer open." "Top. Wie gaat er mee?" "Ik pak de Oude Rijn." "Mara’s?" "Wij zijn met z’n drieën." "Lekker, doen we."
Misschien moeten ze bij Avifauna het businessmodel maar aanpassen. Geen dierentuin meer, maar Avifauna Escape Room. Je koopt een kaartje, loopt naar binnen en vervolgens begint de uitdaging: ontsnap uit je verblijf voordat een medewerker merkt dat je weg bent. De pinguïn heeft het al uitgespeeld. De neushoornvogel ook. De mara’s hebben zelfs de multiplayer-versie gedaan. Als je alle levels hebt gehaald, krijg je een gratis patatje op het Rijnplein. Het publiek hoeft alleen nog maar te raden welk dier als eerste bij de uitgang staat.
Bij de mara’s lijkt volgens Avifauna sprake te zijn geweest van een menselijke fout. Een bevestiging was losgemaakt die niet losgemaakt had mogen worden. Kijk, dat is op zichzelf natuurlijk begrijpelijk. Iedereen maakt fouten. Ik heb ook weleens een deur niet goed dichtgedaan. Maar meestal staat er dan geen mara achter die deur. Dat is toch een verschil. Als ik mijn koelkast niet goed sluit, loopt hooguit de yoghurt de houdbaarheidsdatum voorbij. Als iemand bij Avifauna een verblijf niet goed afsluit, staat er ineens een Zuid-Amerikaans knaagdier bij iemand in de tuin. Dat maakt "oeps" toch een iets duurder woord.
En wat gebeurt er vervolgens? Burgernet aan. Politie erbij. Vangnetten mee. Buurtbewoners op scherp. Heel Alphen mag weer meedoen aan het spelletje: Welk exotisch dier loopt er vandaag door onze wijk? Je kunt tegenwoordig bijna niet meer rustig je hond uitlaten zonder rekening te houden met de mogelijkheid dat je een mara moet melden. "Goedemiddag politie, ik heb een verdachte gezien." "Waar?" "Bij de speeltuin." "Hoe ziet hij eruit?" "Bruin, lange poten, beetje cavia-achtig." "Blijf er vanaf." "Dat was ik sowieso niet van plan."
En dat laatste is maar goed ook. Avifauna waarschuwde terecht om de dieren niet zelf te proberen te vangen. Maar het blijft bijzonder dat de inwoners van Alphen inmiddels onderdeel lijken te zijn geworden van het crisismanagementteam van het vogelpark. Gratis. Zonder opleiding. Zonder salaris. Met alleen een telefoon en een redelijke kennis van de plaatselijke groenvoorziening. Een inwoner ziet een exotische vogel op een dak en belt. Een pinguïn wordt in het water gespot. Een mara duikt op in een tuin. De politie komt helpen. De buurt kijkt mee. Mensen delen foto's. Alphen doet het gewoon. Hartstikke mooi. Maar de inwoners van Alphen zijn de buren van Avifauna, niet de nachtwacht.
En voordat iemand roept dat een mara toch helemaal niet gevaarlijk is: natuurlijk. Een mara is geen tijger. Het is een groot knaagdier uit Zuid-Amerika, familie van de cavia. Eigenlijk een cavia die iemand flink heeft uitgerekt, vier espresso's heeft gegeven en vervolgens heeft gezegd: "Ga jij maar eens lekker hardlopen." Niemand hoeft dus met een helm en een honkbalknuppel de straat op. Maar dat is ook niet de kern. Het gaat erom dat een dier dat achter de schermen hoort te zitten, buiten het park terechtkomt. En als dat meerdere keren gebeurt, mag je daar best eens kritisch naar kijken.
Want hoeveel ontsnappingen zijn eigenlijk nodig voordat "een incident" verandert in "misschien moeten we hier structureel iets aan doen"? Een vogel die tijdens een demonstratie wegvliegt is natuurlijk een ander verhaal dan een dier dat uit een tijdelijk verblijf ontsnapt. Maar juist daarom moet je ieder incident bekijken op de oorzaak. Wat ging er mis? Waarom kon het gebeuren? Welke controle ontbrak? En vooral: hoe voorkom je dat dezelfde fout nog een keer wordt gemaakt? Een deur bij een dierenverblijf hoort niet dicht te zijn omdat iemand denkt dat hij dicht is. Hij hoort dicht te zijn omdat iemand dat gecontroleerd heeft. En misschien nog iemand anders ook.
Avifauna hoeft van mij absoluut niet dicht. Integendeel. Het is een mooi park en een belangrijke trekpleister voor Alphen. Ook de medewerkers die achter de dieren aan moeten als het misgaat, verdienen geen goedkope kritiek. Die staan er maar mooi met hun vangnet achteraan terwijl de rest van Alphen toekijkt. Maar juist daarom mag je van een professioneel dierenpark verwachten dat de basis op orde is. Niet alleen een goed plan om dieren terug te vinden, maar vooral een goed plan om te voorkomen dat ze überhaupt op stap gaan.
Dus misschien is het tijd voor een nieuw protocol. Na iedere ontsnapping niet alleen de vraag: "Hoe krijgen we het dier terug?" Die kennen we inmiddels. Politie bellen, vangnet pakken, Burgernet aan, Alphen inschakelen. Nee, de eerste vraag zou moeten zijn: "Hoe kon dit gebeuren en waarom kan dit morgen niet opnieuw gebeuren?" En daarna misschien de allerbelangrijkste: "Wie heeft de deur gecontroleerd?"
Want als dit zo doorgaat, kunnen we straks beter de bewegwijzering aanpassen. Uitgang bezoekers → en uitgang dieren →. Of misschien gewoon een groot bord bij de entree zetten: "Welkom bij Avifauna. De dieren zijn vrij om naar buiten te gaan wanneer ze willen."
We kunnen er natuurlijk ook een officiële Avifauna Escape Bingo van maken. Vogel ontsnapt: vinkje. Vogel op een dak: vinkje. Vogel in woonwijk: vinkje. Pinguïn in de Oude Rijn: vinkje. Knaagdier op straat: vinkje. Flamingo op het station? Nog niet. Aap in het winkelcentrum? Ook nog niet. Zebra bij de McDonald's? Evenmin. Olifant op de N11? Vooralsnog niet. Maar eerlijk gezegd zou ik tegenwoordig nergens meer groot geld op inzetten.
Gelukkig zijn de drie mara’s inmiddels allemaal veilig terug in het park. Niemand raakte gewond en dankzij de hulp van politie en buurtbewoners liep het allemaal goed af. Daar mogen we blij om zijn. Maar misschien is dit hét moment om niet alleen de mara’s terug naar binnen te brengen, maar ook de lessen van al die ontsnappingen. Want een incident kan een incident zijn. Twee ook nog. Maar als je er inmiddels een bingo-kaart van kunt maken, wordt het misschien tijd om te stoppen met tellen en te beginnen met voorkomen.
En als er morgen weer een exotisch dier door Alphen loopt, weet ik al wat de eerste reactie wordt.
Niet: "Waar komt dat beest vandaan?"
Maar gewoon:
"O ja hoor. Avifauna."
Xaverio.
