Ede en Rijswijk schrappen zero-emissiezone: waarom blijft Alphen aan den Rijn eraan vasthouden?
Foto: Gemeente Alphen aan den Rijn
ALPHEN AAN DEN RIJN – Terwijl Ede en Rijswijk hun plannen voor een zero-emissiezone laten varen, rijst de vraag waarom Alphen aan den Rijn niet dezelfde stap zet. Steeds meer gemeenten kijken kritisch naar de kosten, de gevolgen voor ondernemers en de daadwerkelijke milieuwinst. Het kan dus wel: afzien van een zero-emissiezone en tegelijkertijd blijven werken aan schoner vervoer.
Andere gemeenten durven hun plannen te herzien
Het gemeentebestuur van Ede stopt met de voorbereiding van een zero-emissiezone voor bestel- en vrachtauto’s in het centrum. De zone zou in 2030 ingaan, maar volgens het college wegen de verwachte verbeteringen van de luchtkwaliteit en de vermindering van geluid niet op tegen de investeringen die nodig zijn.
Ook Rijswijk heeft in het coalitieakkoord voor 2026–2030 vastgelegd geen zero-emissiezone in te voeren. Daarmee laten beide gemeenten zien dat verduurzaming niet automatisch hoeft te betekenen dat ondernemers met nieuwe verplichtingen worden geconfronteerd.
Voor Alphen aan den Rijn is dat een belangrijk signaal. Waarom zouden de afwegingen die in Ede en Rijswijk worden gemaakt, niet ook hier op tafel kunnen liggen?
Ondernemers mogen niet de rekening betalen
De overstap naar elektrisch vervoer klinkt op papier aantrekkelijk. In de praktijk betekent die voor veel ondernemers echter een forse investering. Bestelwagens en vrachtwagens zijn bedrijfsmiddelen die dagelijks nodig zijn. Niet iedere ondernemer kan zomaar een elektrisch voertuig aanschaffen, zeker wanneer de kosten hoog zijn en de bedrijfsvoering afhankelijk is van laadmogelijkheden en actieradius.
Een zero-emissiezone kan daardoor juist kleinere ondernemers en zelfstandigen onder druk zetten. Wie onvoldoende financiële ruimte heeft om tijdig over te stappen, loopt het risico tegen beperkingen aan te lopen bij het uitvoeren van werkzaamheden of het bevoorraden van klanten.
Een gemeentebestuur moet zich daarom niet alleen afvragen wat een maatregel op papier oplevert, maar ook wie ervoor betaalt. Wanneer de milieuwinst beperkt is en de financiële gevolgen aanzienlijk zijn, is een kritische heroverweging geen stap terug, maar een noodzakelijke afweging.
Hoe groot is de milieuwinst in Alphen eigenlijk?
Een belangrijke vraag is hoeveel een zero-emissiezone in Alphen aan den Rijn daadwerkelijk bijdraagt aan schonere lucht. De situatie in iedere gemeente is anders. De omvang van het centrum, het aantal vervoersbewegingen en de samenstelling van het verkeer bepalen mede welk effect een zone kan hebben.
Juist daarom moet de gemeente met concrete, lokale cijfers komen. Hoeveel vermindert de uitstoot? Wat zijn de kosten voor ondernemers? En hoe verhouden die zich tot de resultaten die met andere maatregelen kunnen worden bereikt?
Zonder een heldere onderbouwing dreigt het risico dat ondernemers met aanzienlijke investeringen worden geconfronteerd, terwijl onvoldoende duidelijk is wat de maatregel lokaal oplevert.
Ede heeft zijn plannen mede op basis van onderzoek heroverwogen. Ook Alphen zou de verwachte milieuwinst, de kosten en mogelijke alternatieven transparant naast elkaar moeten leggen.
Schonere lucht kan ook zonder zero-emissiezone
Afzien van een zero-emissiezone betekent niet dat de gemeente niets meer aan duurzaamheid hoeft te doen. Er zijn andere mogelijkheden om vervoer schoner en efficiënter te maken, bijvoorbeeld door laadvoorzieningen te verbeteren, logistieke bewegingen te bundelen en onnodige ritten te verminderen.
Ook kan de gemeente ondernemers ondersteunen bij de overstap naar schonere voertuigen, in plaats van uitsluitend te sturen op verboden en verplichtingen.
Dat vraagt om een aanpak waarbij haalbaarheid en resultaat centraal staan. Niet de maatregel zelf moet het doel zijn, maar de daadwerkelijke verbetering van de leefomgeving.
Waarom volgt Alphen het voorbeeld niet?
Ede stopt met de voorbereidingen en Rijswijk ziet af van invoering tijdens de huidige bestuursperiode. Beide gemeenten laten daarmee zien dat er politieke ruimte is om andere keuzes te maken.
Voor Alphen aan den Rijn ligt er dan ook een duidelijke vraag: is een zero-emissiezone hier werkelijk noodzakelijk, of zijn er alternatieven die minder belastend zijn voor ondernemers en toch bijdragen aan schoner vervoer?
Het zou onjuist zijn om zonder onderzoek te stellen dat de Alphense situatie identiek is aan die van Ede. Maar het is minstens zo onwenselijk om vast te houden aan plannen zonder de kosten, de gevolgen en de verwachte opbrengsten kritisch te blijven beoordelen.
Alphen aan den Rijn moet voorkomen dat een duurzaamheidsambitie een doel op zichzelf wordt. Als andere gemeenten besluiten dat een zero-emissiezone niet de juiste oplossing is, verdient die keuze ook hier een serieuze bespreking.
De gemeente moet duidelijk maken welke concrete milieuwinst zij verwacht, wat de maatregel ondernemers gaat kosten en waarom alternatieven eventueel onvoldoende zouden zijn.
Ede en Rijswijk hebben hun eigen afweging gemaakt. Nu is het aan Alphen aan den Rijn om kritisch naar de eigen koers te kijken. Want als het doel schoner vervoer is, moet ook de vraag gesteld kunnen worden of daarvoor werkelijk een zero-emissiezone nodig is.
Het kan dus wel. De vraag is waarom Alphen aan den Rijn niet onderzoekt of het ook anders kan.
