Alphen zet lening van € 11,83 miljoen om in Alliander-aandelen, maar financiële gevolgen blijven onduidelijk
Foto: Google Maps
ALPHEN AAN DEN RIJN – De gemeente Alphen aan den Rijn zet een lening van € 11,83 miljoen aan netbeheerder Alliander om in aandelen. De jaarlijkse rentevergoeding vervalt, maar in de toelichting van het college ontbreekt een concrete berekening van de financiële gevolgen voor de gemeentebegroting. Hoeveel rente-inkomsten verdwijnen, hoeveel dividend daartegenover staat en wat de omzetting Alphen vanaf 2027 per saldo oplevert of kost, wordt niet inzichtelijk gemaakt.
Dat roept vragen op, zeker omdat de gemeenteraad op 5 november de begroting behandelt. Daarbij worden belangrijke keuzes gemaakt over de gemeentelijke inkomsten en uitgaven. Om die keuzes goed te kunnen beoordelen, moet duidelijk zijn wat deze financiële transactie betekent voor de begroting in 2027 en de jaren daarna.
Rente vervalt, maar wat komt ervoor terug?
Alphen aan den Rijn verstrekte Alliander in 2021 een aandeelhouderslening van € 11,83 miljoen. De lening maakte deel uit van een financieringsronde van in totaal € 600 miljoen, waaraan 70 van de 76 aandeelhouders deelnamen.
Bij het verstrekken van de lening werd afgesproken dat deze onder bepaalde voorwaarden kon worden omgezet in aandelen. Volgens het college voldoet Alliander inmiddels aan ten minste één van die voorwaarden. De omzetting staat gepland voor 15 december 2026.
De gemeente krijgt er 239.308 aandelen bij en komt daarmee uit op in totaal 2.937.316 aandelen in Alliander. Het relatieve aandelenbelang blijft afgerond 1,97 procent.
Maar de verandering is meer dan een administratieve omzetting. De lening verdwijnt en daarmee vervalt ook de jaarlijkse rentevergoeding. Daarvoor in de plaats blijven de dividendinkomsten uit de aandelen.
Hoe die twee inkomstenstromen zich financieel tot elkaar verhouden, blijkt niet uit de toelichting van het college. Het jaarlijkse rentepercentage en het daarmee gemoeide bedrag worden niet vermeld. Ook ontbreekt een concrete berekening van de verwachte dividendinkomsten na de omzetting.
€ 1,534 miljoen aan dividend begroot
In de gemeentelijke begroting is jaarlijks € 1.534.000 aan dividendinkomsten van Alliander opgenomen. Volgens het college blijft het relatieve aandeel van Alphen in de dividenduitkering vrijwel gelijk.
Dat betekent echter niet automatisch dat ook de totale inkomsten voor de gemeente gelijk blijven. Daarvoor moet bekend zijn hoeveel rente de gemeente nu ontvangt en welk dividend zij na de omzetting naar verwachting krijgt.
Ook is niet duidelijk welk dividendbedrag voor 2027 en de daaropvolgende jaren wordt verwacht, op welke prognose dat bedrag is gebaseerd en wat er gebeurt als Alliander minder dividend uitkeert dan begroot.
Het college benadrukt dat de financiële positie van Alliander door de omzetting wordt versterkt. Maar voor de gemeenteraad is daarnaast van belang wat de transactie betekent voor de eigen inkomsten en de risico’s die daarbij horen.
Wat betekent dit voor de begroting van 2027?
De gemeenteraad behandelt de begroting op 5 november, terwijl de omzetting van de lening pas op 15 december plaatsvindt. Juist daarom is het van belang dat de financiële gevolgen vooraf duidelijk zijn.
In de beschikbare toelichting wordt niet expliciet aangegeven hoe het wegvallen van de rentevergoeding in de begroting voor 2027 en de meerjarenraming is verwerkt. Ook ontbreekt een vergelijking tussen de jaarlijkse inkomsten vóór en na de omzetting.
Daarmee blijven verschillende concrete vragen open:
Hoeveel rente ontvangt de gemeente momenteel jaarlijks over de lening van € 11,83 miljoen?
Hoeveel rente-inkomsten vervallen door de omzetting?
Hoeveel dividend verwacht de gemeente in 2027 en de jaren daarna?
Wat is het verwachte verschil tussen de inkomsten uit rente en dividend vóór en na de omzetting?
Welke gevolgen heeft een lagere dividenduitkering voor de gemeentebegroting?
Zonder deze cijfers is niet vast te stellen of Alphen door de omzetting financieel voordeel behaalt, inkomsten misloopt of ongeveer op hetzelfde niveau uitkomt.
Alliander heeft investeringen nodig
Het college voert aan dat de omzetting de financiële positie van Alliander versterkt. De netbeheerder heeft een omvangrijke investeringsopgave voor de uitbreiding en aanpassing van het energienet. Meer eigen vermogen kan het bedrijf helpen om tegen gunstige voorwaarden financiering aan te trekken op de kapitaalmarkt.
Dat is de onderbouwing voor de omzetting. Maar het belang van investeringen in het energienet neemt niet weg dat de gemeente inzicht moet hebben in de gevolgen voor haar eigen financiën.
De omzetting was al mogelijk op basis van afspraken uit 2021 en komt dus niet volledig onverwacht. Toch maakt die eerdere afspraak de financiële gevolgen voor Alphen niet minder relevant. De raad moet kunnen beoordelen wat de wijziging van een lening naar aandelen betekent voor de inkomsten waarop de begroting steunt.
College moet financiële gevolgen inzichtelijk maken
De kern van de kwestie is niet of Alliander extra kapitaal nodig heeft, maar wat de omzetting Alphen aan den Rijn financieel oplevert of kost. De lening van € 11,83 miljoen wordt aandelenkapitaal, de rentevergoeding vervalt en de gemeente blijft afhankelijk van dividend dat niet zonder meer gegarandeerd is.
De beschikbare toelichting geeft geen volledig antwoord op de vraag wat dit onder de streep betekent. Met name de oude rentevergoeding, de verwachte dividendinkomsten na omzetting en het netto-effect voor de begroting ontbreken.
Voor de begrotingsbehandeling van 5 november is daarom een concrete financiële vergelijking van belang. Pas wanneer de rente-inkomsten, de dividendprognose en de verwerking in de meerjarenbegroting naast elkaar worden gezet, kan de gemeenteraad de gevolgen goed beoordelen.
Alphen zet bijna twaalf miljoen euro aan een lening om in aandelen. Dan hoort duidelijk te zijn welke inkomsten daarmee verdwijnen, welke inkomsten ervoor terugkomen en wat de gemeente daar vanaf 2027 per saldo aan overhoudt. Die rekensom ontbreekt in de toelichting die het college openbaar heeft gemaakt.
Xaverio van der Aar.
