Twaalf termijnen om de rekening te betalen: Alphen noemt dat tegemoetkomen? Houd de inwoners niet voor de gek!
Column | Xaverio van der Aar
Een gemeente die haar inwoners steeds dieper in de buidel laat tasten en vervolgens trots aankondigt dat de belasting voortaan in twaalf termijnen mag worden betaald, heeft wel een heel bijzondere kijk op tegemoetkomen. De rekening wordt hoger, de financiële druk neemt toe en wat is de oplossing van het Alphense gemeentebestuur? Niet minder belasting. Niet een kritische blik op de eigen uitgaven. Niet eindelijk eens serieus werk maken van het terugdringen van de gemeentelijke kosten. Nee, inwoners krijgen twee maanden extra om hun hogere aanslag te betalen.
Noem dat vooral geen tegemoetkoming. Noem het wat het is: een doekje voor het bloeden van een wond die de gemeente zelf steeds verder openrijt.
Twaalf termijnen in plaats van tien. Wat een gulheid. Maar de rekening blijft precies even hoog.
Eerst de inwoners uitknijpen, daarna een betalingsregeling aanbieden
De OZB stijgt fors. Volgens de aangehaalde cijfers van Vereniging Eigen Huis loopt de stijging in Alphen over de afgelopen en komende jaren op tot ongeveer 40 procent. Voor een meerpersoonshuishouden met een gemiddelde WOZ-waarde worden de totale gemeentelijke woonlasten in 2027 naar verwachting 1.366 euro per jaar. Daarvan bestaat maar liefst 613 euro uit OZB.
Dat zijn bedragen waar inwoners niet omheen kunnen. Die moeten gewoon worden betaald. Naast de boodschappen, de energierekening, de zorgverzekering, de hypotheek of de huur en alle andere kosten die tegenwoordig al door het dak gaan.
En wat doet de gemeente? Die presenteert twaalf betaaltermijnen alsof er een groot sociaal gebaar wordt gemaakt.
Het is bijna cynisch. Eerst wordt de belastingbetaler geconfronteerd met een steeds hogere rekening en vervolgens krijgt diezelfde belastingbetaler een schouderklopje omdat hij de rekening voortaan iets langer mag uitsmeren.
Wie een hogere rekening stuurt en vervolgens extra betalingstijd aanbiedt, heeft het probleem niet opgelost. Hij heeft het alleen administratief wat vriendelijker verpakt.
Wanneer gaat het gemeentehuis zelf eens de broekriem aanhalen?
Natuurlijk zijn er financiële tegenvallers. Minder geld vanuit het Rijk, stijgende kosten in de jeugdzorg en andere financiële uitdagingen. Niemand beweert dat een gemeente zonder geld moeilijke keuzes kan vermijden.
Maar dat is geen vrijbrief om iedere tegenvaller automatisch door te schuiven naar inwoners en ondernemers.
Waar is de kritische blik op het eigen apparaat? Waar zijn de concrete besparingen? Hoeveel wordt er jaarlijks uitgegeven aan externe adviesbureaus, consultants en tijdelijke krachten? Hoeveel geld verdwijnt in projecten waarvan de noodzaak ter discussie staat? Hoeveel bestuurlijke ambities worden overeind gehouden terwijl de inwoners de rekening gepresenteerd krijgen?
Het wordt tijd dat het gemeentebestuur niet alleen van inwoners vraagt om offers te brengen, maar zelf ook laat zien bereid te zijn die offers te brengen.
Want het is wel erg gemakkelijk om met gemeenschapsgeld beleid te maken, ambities te formuleren en vervolgens bij financiële tegenwind de OZB-knop verder open te draaien.
Een inwoner die financieel klem komt te zitten, kan ook niet tegen zijn energieleverancier zeggen dat hij de rekening voortaan in twaalf termijnen wil betalen en verwachten dat daarmee zijn financiële problemen zijn verdwenen. Hij moet keuzes maken. Waarom zou dat voor de gemeente anders zijn?
Alphen wordt steeds duurder, maar wie trekt aan de noodrem?
Alphen aan den Rijn wil groeien. Meer woningen, nieuwe infrastructuur, scholen, voorzieningen en allerlei ambities die in beleidsstukken prachtig klinken. Maar ondertussen lijkt één vraag steeds minder aandacht te krijgen: wie gaat dat allemaal betalen?
De bestaande inwoners in ieder geval steeds vaker.
Het kan toch niet de bedoeling zijn dat mensen die jarenlang in Alphen wonen, werken, belasting betalen en hun buurt draaiende houden, steeds verder worden geconfronteerd met oplopende lasten om de ambities van het gemeentebestuur te financieren?
Groei is geen doel op zichzelf. Een gemeente moet niet alleen trots zijn op het aantal woningen dat erbij komt, maar ook verantwoordelijkheid nemen voor de betaalbaarheid van het wonen. Voor starters, gezinnen, ouderen en mensen met een gewoon inkomen.
Want wat heb je aan een gemeente die groeit, als de mensen die er wonen die groei steeds moeilijker kunnen betalen?
En waar blijft de politieke verantwoordelijkheid wanneer de woonlasten structureel blijven stijgen? Wie durft nog te zeggen: tot hier en niet verder?
Stop met het verkopen van betalingsuitstel als sociaal beleid
Laat één ding duidelijk zijn: voor mensen die moeite hebben om hun belastingaanslag te betalen, kan een betalingsregeling noodzakelijk en verstandig zijn. Daar is niets mis mee. Maar laten we ophouden met doen alsof twaalf termijnen een oplossing zijn voor de stijgende woonlasten.
Het is geen lastenverlichting. Het is geen belastingverlaging. Het is geen extra koopkracht. Het is simpelweg dezelfde hoge rekening, verdeeld over meer betaalmomenten.
En ondertussen blijft de belangrijkste vraag onbeantwoord: wat doet de gemeente zelf om te voorkomen dat die rekening nóg verder stijgt?
Inwoners hebben geen behoefte aan bestuurlijke verkooppraatjes over extra betaalgemak. Ze hebben behoefte aan een gemeentebestuur dat prioriteiten stelt, kritisch naar de eigen uitgaven kijkt en begrijpt dat belastinggeld niet oneindig beschikbaar is.
Een gemeente hoort zorgvuldig om te gaan met het geld van haar inwoners. Niet iedere financiële tegenvaller afwentelen, niet iedere ambitie koste wat kost overeind houden en al helemaal niet doen alsof een betalingsregeling een sociaal succes is.
De inwoner is geen pinautomaat van het gemeentehuis
Het wordt tijd dat het Alphense gemeentebestuur wakker wordt. De inwoners zijn geen pinautomaat waarop de gemeente bij ieder begrotingsprobleem opnieuw een bedrag kan intoetsen.
Wie meer belasting vraagt, moet uitleggen waarom dat noodzakelijk is. Wie de lasten verhoogt, moet aantonen dat eerst alle redelijke besparingen zijn onderzocht. En wie spreekt over tegemoetkomen, moet met iets beters komen dan twee extra incassomomenten.
Alphen aan den Rijn moet zich niet op de borst kloppen omdat inwoners hun hogere OZB voortaan in twaalf termijnen mogen betalen. Het gemeentebestuur zou zich moeten schamen dat het deze maatregel überhaupt als tegemoetkoming durft te presenteren.
Want laten we eerlijk zijn: twaalf keer betalen maakt de rekening niet lager. Het maakt alleen twaalf keer zichtbaar hoeveel duurder Alphen aan den Rijn aan het worden is.
En misschien is dat wel de grootste tegemoetkoming die het gemeentebestuur zijn inwoners kan bieden: eindelijk eens stoppen met hen als sluitpost van de begroting te behandelen.
Xaverio van der Aar.
