Alphen zoekt een nieuwe burgemeester: Gezocht! Een sprookjesverteller met een goed gevulde portemonnee en een wondermiddel tegen bestuurlijke blunders

Column | Xaverio van der Aar
Alphen aan den Rijn zoekt een nieuwe burgemeester. De profielschets is inmiddels overhandigd aan commissaris van de Koning Wouter Kolff. De zoektocht naar een nieuwe eerste burger is officieel weer een stap verder. De vacature komt eraan en de sollicitatiecommissie kan zich gaan voorbereiden op een flinke stapel brieven.
Maar ik heb nog wel een paar aanvullende functie-eisen. Want wie burgemeester van Alphen aan den Rijn wil worden, moet tegenwoordig van goeden huize komen. Een beetje bestuurlijke ervaring is natuurlijk mooi meegenomen, maar ervaring met financiële verrassingen, bestuurlijke luchtkastelen en verdwijnende beloften lijkt mij minstens zo belangrijk.
Misschien moet er bij de vacature komen te staan: Gezocht: burgemeester die kan toveren, kan rekenen en vooral niet schrikt wanneer de gemeentelijke werkelijkheid de volgende ochtend weer anders blijkt te zijn.
Want Alphen is geen gewone gemeente. Nee, Alphen is een soort bestuurlijk pretpark. Er zijn ambitieuze plannen, spectaculaire toekomstvisies, ingewikkelde projecten en regelmatig een financiële achtbaan waar zelfs de Efteling jaloers op zou worden.
De ene dag wordt er een prachtige toekomst gepresenteerd, de volgende dag blijkt er ergens een miljoentje of wat zoekgeraakt in de berekeningen. Geen paniek, gewoon een nieuw rapport, een aanvullende vergadering en een optimistische toelichting. En als het echt tegenzit, noemen we het gewoon een tegenvaller. Dat klinkt toch een stuk vriendelijker dan een bestuurlijke misrekening?
Het Alphense sprookjesbos
Wie de afgelopen jaren de Alphense politiek heeft gevolgd, weet dat er genoeg verhalen zijn om een flinke bibliotheek mee te vullen.
Er zijn woningbouwplannen waarmee complete nieuwe woonwijken worden beloofd. Er zijn projecten waarvoor miljoenen worden uitgetrokken en er zijn ambities die zo hoog reiken dat je bijna een verrekijker nodig hebt om de eindstreep te kunnen zien.
Neem de Gnephoek. Een prachtig toekomstverhaal met duizenden woningen, grote ambities en indrukwekkende plannen. Alleen moet er ook nog even worden afgerekend met de werkelijkheid, de infrastructuur en de financiële risico's. Maar ach, details. In een sprookje komt het meestal ook allemaal goed. Al moet je soms wachten tot het laatste hoofdstuk.
Ondertussen worden inwoners geconfronteerd met stijgende gemeentelijke lasten. De OZB omhoog, andere heffingen erbij en ondertussen wordt er verteld dat alles nodig is voor een mooie toekomst.
Misschien moeten we de gemeentelijke belastingen voortaan ook maar in sprookjestermen uitdrukken. Geen lastenverhoging meer, maar een magische bijdrage aan het gemeentelijke toekomstwonderland.
Het klinkt een stuk leuker, maar de automatische incasso blijft helaas gewoon werken.
Een burgemeester met een glazen bol?
De nieuwe burgemeester moet natuurlijk ook een beetje tegen kritiek kunnen. Want in Alphen is het niet altijd feest. Er zijn verenigingen die al jaren wachten op duidelijkheid, inwoners die zich niet gehoord voelen en dossiers waarbij de werkelijkheid soms behoorlijk achterblijft bij de gemeentelijke reclamefolder.
En daar komt de belangrijkste eigenschap van de nieuwe burgemeester om de hoek kijken: gezond verstand.
Geen burgemeester die bij iedere vraag eerst drie adviesrapporten laat maken, vervolgens een werkgroep instelt en daarna concludeert dat er nader onderzoek nodig is.
Geen burgemeester die bij een probleem onmiddellijk naar een beleidsnota grijpt. En al helemaal geen burgemeester die denkt dat inwoners tevreden zijn zodra er een mooie PowerPointpresentatie op het scherm verschijnt.
Alphen heeft iemand nodig die durft door te vragen. Die niet bang is om het college een lastige vraag te stellen en die begrijpt dat een gemeenteraad er niet alleen zit om enthousiast te applaudisseren wanneer er weer een ambitieus plan wordt gepresenteerd.
Een burgemeester die ook eens durft te zeggen: "Leuk bedacht, maar wie gaat dat betalen?"
Dat zou op zichzelf al een revolutionaire ontwikkeling zijn.
De sollicitatiecommissie heeft nog wat huiswerk
De vertrouwenscommissie heeft inwoners, ondernemers, kinderen, ambtenaren en maatschappelijke organisaties betrokken bij het opstellen van de profielschets. Prima natuurlijk. Iedereen mocht meepraten over de gewenste nieuwe burgemeester.
Maar ik hoop wel dat er tijdens de sollicitatiegesprekken niet uitsluitend wordt gevraagd naar verbindend leiderschap, bestuurlijke sensitiviteit en toekomstgericht denken.
Ik zou graag een paar aanvullende vragen zien:
Kunt u een miljoenenproject herkennen voordat het een miljoenenprobleem wordt?
Bent u in staat om een wethouder tegen te spreken zonder dat er onmiddellijk een nieuwe werkgroep wordt opgericht?
Kunt u inwoners uitleggen waarom iets niet lukt zonder het woord 'uitdaging' twintig keer te gebruiken?
En misschien wel de belangrijkste: kunt u een gemeentelijke begroting lezen zonder spontaan naar een flesje valeriaan te grijpen?
Een kleine praktijktest lijkt me ook geen overbodige luxe. Geef iedere kandidaat een stapel Alphense dossiers, een gemeentelijke begroting en een overzicht van alle ambitieuze plannen. Laat hem of haar vervolgens binnen een uur uitleggen wat haalbaar is, wat niet haalbaar is en wat het de inwoners gaat kosten.
Wie daarna nog glimlacht, heeft in ieder geval bewezen over een behoorlijk sterk gestel te beschikken.
Geen prins op het witte paard, maar een burgemeester met beide benen op de grond
De benoemingsprocedure begon al in november 2024, werd in mei 2025 tijdelijk stilgelegd en is in oktober 2026 hervat. Inmiddels ligt de definitieve profielschets bij de commissaris van de Koning. De volgende stap is de officiële openstelling van de vacature.
Wie uiteindelijk de nieuwe burgemeester wordt, blijft voorlopig een verrassing.
Misschien komt er een bestuurder met jarenlange ervaring. Misschien iemand van buiten de Alphense politiek die met frisse ogen naar de gemeente kijkt. Dat laatste zou helemaal niet verkeerd zijn. Een beetje afstand kan soms wonderen doen. Zeker wanneer je jarenlang gewend bent geraakt aan dezelfde bestuurlijke rondjes.
Maar één ding lijkt me duidelijk: Alphen heeft geen behoefte aan nóg een sprookjesverteller die de inwoners vertelt hoe fantastisch de toekomst wordt.
We hebben inmiddels genoeg verhalen gehoord. Het wordt tijd dat er eens wat hoofdstukken werkelijkheid worden.
Dus commissaris van de Koning Wouter Kolff, mocht u nog kandidaten over de vloer krijgen: stuur ze vooral even langs het gemeentehuis. Laat ze rustig rondkijken, een paar dossiers lezen en vooral eens vragen wat er met al die prachtige plannen is gebeurd.
En beste toekomstige burgemeester: neem gerust een kroon mee als u dat leuk vindt. Maar laat de toverstaf thuis. Die hebben we in Alphen inmiddels vaak genoeg nodig gehad.
Alphen zoekt geen koning, geen sprookjesprins en zeker geen goochelaar. Alphen zoekt een burgemeester die de inwoners serieus neemt, de gemeentelijke werkelijkheid onder ogen durft te zien en begrijpt dat gemeenschapsgeld geen Monopoly-geld is.
Want uiteindelijk is het heel simpel: van mooie plannen kun je dromen, van mooie presentaties kun je genieten en van toekomstvisies kun je stapels papier maken.
Maar als de rekening op de deurmat valt, wordt het sprookje ineens een stuk minder magisch.
En mocht de nieuwe burgemeester toch over bijzondere toverkrachten beschikken, dan heb ik nog wel een verlanglijstje.
Een sluitende begroting, betaalbare gemeentelijke lasten, voldoende woningen, duidelijkheid voor verenigingen en een gemeente waar inwoners weer vertrouwen hebben in het bestuur.
Succes ermee. Dat wordt nog een hele klus.
Welkom in Alphen aan den Rijn. Waar de ambities hemelhoog zijn, de rekening steeds hoger wordt en het sprookje voorlopig nog geen happy end heeft.
Xaverio van der Aar.

