Alphen aan den Rijn scoort onvoldoende op wc-vriendelijkheid: plaats 110 op landelijke ranglijst
Foto: Ter illustratie
Op Wereld WC-dag, donderdag 19 november, heeft het MDL Fonds de nieuwe ranglijst van wc-vriendelijke gemeenten gepubliceerd. Alphen aan den Rijn komt er niet bepaald goed vanaf. De gemeente staat op de 110e plaats met een rapportcijfer van 4,3. Daarmee blijft Alphen ruim onder de voldoende. Het MDL Fonds roept gemeenten op om meer openbare toiletten beschikbaar te stellen en toegankelijkheid nadrukkelijker onderdeel te maken van hun beleid.
Nederland heeft volgens het MDL Fonds nog altijd een groot tekort aan openbare toiletten. In vergelijking met andere Europese landen is de beschikbaarheid beperkt. In Duitsland zijn vier keer zoveel openbare toiletten en in Frankrijk zelfs tot 28 keer zoveel.
Dat tekort heeft gevolgen voor mensen die onderweg afhankelijk zijn van een openbaar toilet. Uit onderzoek van het MDL Fonds blijkt dat één op de vier Nederlanders weleens thuisblijft uit angst onderweg geen toilet te kunnen vinden. Vooral mensen met maag-, darm- en blaasproblemen, ouderen en mensen met een beperking kunnen hierdoor worden belemmerd in hun dagelijkse activiteiten.
Alphen krijgt een 4,3
De ranglijst van 2026 laat zien dat Alphen aan den Rijn met een 4,3 op de 110e plaats staat. Slechts dertien gemeenten in Nederland behalen dit jaar een voldoende. Het landelijke rapportcijfer komt uit op een 3,8.
De ranglijst wordt samengesteld aan de hand van drie onderdelen: de kwaliteit van de voorzieningen, de beschikbaarheid van openbare toiletten en het gemeentelijke beleid. De kwaliteit en beschikbaarheid tellen ieder voor 40 procent mee. Het beleid is goed voor de resterende 20 procent.
De Zeeuwse gemeente Veere voert de ranglijst aan met een 7,5. Vught staat tweede met een 6,9 en Zundert en Heemstede delen de derde plaats met een 6,7.
Iedere 500 meter een openbaar toilet
Het MDL Fonds wil dat gemeenten de zogenoemde WC-norm omarmen. Deze norm houdt in dat in stads- en dorpskernen, drukke voetgangersgebieden en verblijfsgebieden zoals parken en recreatiegebieden binnen de bebouwde kom iedere 500 meter een toegankelijk openbaar of opengesteld toilet beschikbaar moet zijn. Daardoor hoeft niemand in principe meer dan 250 meter te lopen om een toilet te bereiken.
Ook voor wandel- en fietsroutes zijn aanbevelingen opgesteld. Langs wandelpaden zou iedere vijf kilometer een toegankelijk toilet beschikbaar moeten zijn. Langs fietspaden geldt een afstand van maximaal 25 kilometer.
Volgens het fonds zijn deze afstanden gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Een aanzienlijk deel van de bevolking kan bij plotselinge aandrang slechts enkele minuten wachten voordat een toilet noodzakelijk is. Voor mensen met bijvoorbeeld de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa kan snelle toegang tot een toilet zelfs medisch noodzakelijk zijn.
Gemeente kan aansluiten bij WCWijzer
Naast het invoeren van de WC-norm doet het MDL Fonds gemeenten een tweede voorstel: aansluiten bij de MDL Fonds WCWijzer. Met deze app kunnen inwoners en bezoekers opzoeken waar het dichtstbijzijnde openbare of opengestelde toilet beschikbaar is.
Volgens het fonds helpt samenwerking gemeenten niet alleen om bestaande voorzieningen beter vindbaar te maken, maar biedt de organisatie ook ondersteuning bij het verbeteren van het gemeentelijke toiletbeleid en de communicatie richting inwoners.
Het MDL Fonds vraagt gemeenteraadsleden om het onderwerp bij hun college aan te kaarten en eventueel een motie in te dienen om zowel de WC-norm als de WCWijzer in te voeren.
Wereld WC-dag als aanleiding
Wereld WC-dag is officieel erkend door de Verenigde Naties en vraagt wereldwijd aandacht voor sanitaire voorzieningen en de toegang tot toiletten. Het MDL Fonds gebruikt deze dag jaarlijks om de wc-vriendelijkheid van Nederlandse gemeenten in kaart te brengen.
Met een rapportcijfer van 4,3 staat Alphen aan den Rijn voorlopig nog niet bij de gemeenten die hun toiletvoorzieningen volgens de ranglijst voldoende op orde hebben. De vraag is of de gemeente aanleiding ziet om het openbare toiletbeleid te verbeteren en ervoor te zorgen dat inwoners en bezoekers onderweg gemakkelijker een toegankelijk toilet kunnen vinden.

