FVD zet vraagtekens bij Alphense warmtetransitie: “Wat valt er eigenlijk nog écht te kiezen?”
Foto: Ter illustratie
De plannen van de gemeente Alphen aan den Rijn om woningen uiteindelijk aardgasvrij te maken, leiden tot kritische vragen van Forum voor Democratie (FVD) Alphen aan den Rijn. Aanleiding is onder meer een recente oproep van de gemeente waarin staat dat woningen in de toekomst worden aangesloten op een warmtenet of worden voorzien van een warmtepomp.
Volgens FVD roept die formulering de vraag op hoeveel keuzevrijheid inwoners daadwerkelijk hebben. De partij vindt dat niet vanzelfsprekend moet worden uitgegaan van het verdwijnen van aardgas als energievoorziening.
Raad van State plaatst kanttekeningen
De discussie komt op een opvallend moment. Op 31 augustus publiceerde de Raad van State zijn advies over het Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie. Het advies is op 26 augustus vastgesteld.
Volgens de Raad van State krijgen gemeenten met de voorgestelde regelgeving de bevoegdheid om gebieden aan te wijzen waar het gebruik van aardgas op termijn wordt beëindigd, wanneer daar een alternatieve warmtevoorziening beschikbaar is. Dat kan bijvoorbeeld een warmtenet zijn, maar ook een individuele warmtepomp.
Tegelijkertijd benadrukt de Raad van State dat gemeenten niet verplicht zijn om wijken via deze collectieve aanpak van het aardgas af te halen. Ook gemeenteraden zijn niet verplicht gebruik te maken van de zogenoemde aanwijsbevoegdheid. Wijken die niet in het gemeentelijke warmteprogramma worden opgenomen, behouden volgens het advies in principe hun aansluiting op het aardgasnet. Wel merkt de Raad van State op dat onduidelijk blijft hoe de situatie na 2050 precies zal zijn.
De Raad van State heeft daarnaast stevige opmerkingen over de uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van de voorgestelde regels. Zo waarschuwt de adviesafdeling dat berekeningen over betaalbaarheid geen garantie geven voor individuele huishoudens. De financiële gevolgen kunnen immers per huishouden sterk verschillen. Ook worden vraagtekens geplaatst bij de complexiteit van de voorgestelde regels en de financiële gevolgen voor gemeenten, met name op langere termijn.
De Raad van State adviseert daarom het ontwerpbesluit aan te passen en stelt dat het besluit niet moet worden genomen voordat de genoemde punten zijn verwerkt.
Alphen werkt aan warmteprogramma
De gemeente Alphen aan den Rijn werkt ondertussen zelf aan een warmteprogramma. Dat programma moet beschrijven hoe de gemeente richting een aardgasvrije gebouwde omgeving wil bewegen. De gemeente heeft verschillende zogenoemde verkenningsgebieden aangewezen, waaronder de Planetenbuurt, Ridderveld-West, de omgeving van Archeon en de Zeeheldenbuurt, Groene Dorp en Tolstraat. Ook Boskoop-West valt hieronder.
Volgens de gemeente wordt in deze gebieden onderzocht welke mogelijkheden er zijn om woningen zonder aardgas te verwarmen. Daarbij wordt gekeken naar onder meer betaalbaarheid, duurzaamheid en betrouwbaarheid. De gemeente stelt bovendien dat inwoners en ondernemers zoveel mogelijk hun eigen warmteoplossing moeten kunnen kiezen en dat pas na het maken van een plan wordt besloten over het stoppen met aardgas.
Zeeheldenbuurt al volop in voorbereiding
Vooral de Zeeheldenbuurt vormt een interessant onderdeel van de discussie. Hoewel er nog geen definitief besluit ligt dat de hele buurt op een warmtenet moet worden aangesloten, zijn de voorbereidingen al ver gevorderd.
Uit gemeentelijke stukken blijkt dat Alphen samenwerkt met onder meer Firan, Woonforte en de gebiedsontwikkeling Havenfront. In de plannen wordt gewerkt aan een laagtemperatuur-warmtenet waarbij onder meer warmte uit oppervlaktewater kan worden gebruikt. Voor het project Havenfront-Zeeheldenbuurt wordt gesproken over aansluiting van ongeveer 925 woningen.
In de planning staat onder meer dat in 2026 wordt gewerkt aan het ontwerp en de verdere voorbereiding. Een definitief investeringsbesluit staat gepland voor 2027. Als het project doorgaat, zou de aanleg van het warmtenet in 2027 kunnen beginnen en zouden de eerste aansluitingen vanaf 2028 kunnen plaatsvinden.
Daarmee is er volgens FVD reden om inwoners duidelijk te informeren over wat er nog openstaat en welke keuzes uiteindelijk daadwerkelijk aan bewoners worden voorgelegd.
“Wat valt er nog écht te kiezen?”
FVD Alphen aan den Rijn is kritisch op de manier waarop de warmtetransitie volgens de partij wordt gepresenteerd. De partij vindt dat inwoners niet vooraf het gevoel moeten krijgen dat er slechts twee mogelijkheden overblijven: een warmtenet of een warmtepomp.
Volgens FVD zou echte participatie moeten beginnen met een volledige uiteenzetting van de verschillende mogelijkheden, inclusief de kosten, financiële risico's, gevolgen voor woningen en de betrouwbaarheid van de verschillende energievoorzieningen.
De partij stelt daarom vooral de vraag wat inwoners straks nog daadwerkelijk kunnen beslissen.
De discussie over de warmtetransitie is daarmee niet alleen een technische kwestie, maar ook een politieke en financiële. De landelijke regels geven gemeenten instrumenten om wijken aardgasvrij te maken, maar de Raad van State maakt duidelijk dat het gebruik van die bevoegdheid niet automatisch verplicht is. Tegelijkertijd blijven de landelijke en Europese doelstellingen voor een aardgasvrije en emissieloze gebouwde omgeving richting 2050 een belangrijke rol spelen.
Voor inwoners van Alphen blijft daarmee de vraag relevant hoeveel ruimte er uiteindelijk is voor individuele keuzes en hoe de kosten en gevolgen daarvan worden verdeeld.
