FVD zet vraagtekens bij warmtetransitie en woningbouwbeleid in Alphen: ‘Welke keuzes zijn nog echt vrij?’
Foto: Ter illustratie
Forum voor Democratie (FVD) in Alphen aan den Rijn heeft het college van burgemeester en wethouders opnieuw om duidelijkheid gevraagd over twee grote dossiers die de komende jaren grote gevolgen kunnen hebben voor inwoners: de warmtetransitie en de nieuwe landelijke regels voor de volkshuisvesting.
De fractie heeft op 8 september schriftelijke vragen ingediend over de gevolgen van het advies van de Raad van State over de warmtetransitie en over de per 1 juli 2026 in werking getreden Wet versterking regie volkshuisvesting. Volgens FVD is nog onvoldoende duidelijk welke keuzes daadwerkelijk bij de gemeente en gemeenteraad liggen en welke gevolgen landelijke en regionale afspraken voor Alphen hebben.
Raad van State kritisch over warmtetransitie
Aanleiding voor de vragen over de warmtetransitie is het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State over het Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie. De Raad van State adviseerde het besluit niet te nemen tenzij het wordt aangepast. Daarbij werden onder meer vraagtekens gezet bij de uitvoerbaarheid, betaalbaarheid, gemeentelijke bevoegdheden en de ontwikkeling richting 2050.
FVD wijst erop dat gemeenten volgens het advies niet verplicht zijn om een collectieve wijkgerichte aanpak toe te passen. Ook hoeft een gemeenteraad niet automatisch gebruik te maken van de zogenoemde aanwijsbevoegdheid. Voor wijken die niet in het warmteprogramma worden opgenomen, blijft aansluiting op het gastransportnet binnen het voorgestelde stelsel in beginsel mogelijk.
Volgens de partij is bovendien nog onvoldoende duidelijk hoe de situatie zich richting en na 2050 zal ontwikkelen. Ook de betaalbaarheid vormt volgens de Raad van State een aandachtspunt. Een voorgestelde betaalbaarheidstoets biedt volgens het advies geen garantie dat de overstap voor ieder individueel huishouden daadwerkelijk betaalbaar zal zijn.
Gemeentelijke communicatie roept vragen op
FVD plaatst deze kanttekeningen naast de communicatie van de gemeente Alphen aan den Rijn over duurzame warmte. De gemeente stelde inwoners op 1 september voor om mee te denken over de toekomstige warmtevoorziening en schreef daarbij dat woningen in de toekomst zijn aangesloten op een warmtenet of een warmtepomp hebben.
Volgens FVD kan deze formulering de indruk wekken dat de overstap van aardgas al vaststaat en dat inwoners alleen nog kunnen kiezen op welke manier hun woning aardgasvrij wordt verwarmd.
De partij wil daarom van het college weten op welke juridische en beleidsmatige grondslag deze communicatie is gebaseerd. Ook vraagt FVD om duidelijker onderscheid te maken tussen landelijke doelstellingen, toekomstige wettelijke mogelijkheden en besluiten waarover de Alphense gemeenteraad nog moet beslissen.
Zeeheldenbuurt als belangrijk voorbeeld
Een belangrijk onderdeel van de vragen betreft de Zeeheldenbuurt. Volgens de gemeente is daar nog geen definitief besluit genomen over de aanleg van een warmtenet. FVD wijst er echter op dat er inmiddels wel een samenwerkingsovereenkomst ligt, wordt gewerkt aan een warmtebedrijf en het technische concept en de businesscase al vergaand zijn uitgewerkt.
Ook wordt in projectstukken volgens de fractie al gerekend met concrete aansluitpercentages. In de participatiestrategie wordt bovendien als doel genoemd om voldoende draagvlak te verkrijgen voor de overstap van aardgas naar een warmtenet.
Daarmee rijst volgens FVD de vraag hoeveel er tijdens de participatie nog daadwerkelijk te kiezen valt. De fractie wil onder meer weten of inwoners nog invloed kunnen uitoefenen op de vraag óf er een warmtenet komt, welke oplossing wordt gekozen en wanneer een eventuele overstap plaatsvindt.
Ook vraagt FVD hoe het college ervoor wil zorgen dat een eventuele toekomstige verplichting voor huishoudens financieel haalbaar blijft. De fractie wil dat de financiële gevolgen voor verschillende soorten woningen en huishoudens inzichtelijk worden gemaakt voordat de gemeenteraad eventueel wordt gevraagd gebruik te maken van de aanwijsbevoegdheid.
Ook nieuwe woningwet leidt tot vragen
Naast de warmtetransitie heeft FVD vragen gesteld over de Wet versterking regie volkshuisvesting. Deze wet is op 1 juli 2026 in werking getreden. De fractie had tijdens de raadsvergadering van 9 juli al aandacht gevraagd voor de mogelijke gevolgen ervan voor Alphen aan den Rijn. Daarbij werd onder meer gesproken over de aanwezigheid van de penitentiaire inrichting en de verhouding tussen landelijke verplichtingen en lokale beleidsvrijheid.
Volgens FVD is na die bespreking nog onvoldoende duidelijk welke concrete gevolgen de wet voor Alphen heeft. De partij wil daarom inzicht in de huisvestingsverplichtingen, de verschillende aandachts- en urgentiegroepen, de verwachte aantallen en het aantal woningen dat daarvoor nodig is.
Gevolgen voor reguliere woningzoekenden
Een belangrijk punt voor FVD is de verdeling van sociale huurwoningen. De fractie vraagt hoeveel sociale huurwoningen de afgelopen twee volledige jaren zijn vrijgekomen en hoe deze zijn toegewezen.
Daarbij wil FVD onderscheid zien tussen reguliere woningzoekenden, urgentie, loting, rechtstreekse bemiddeling, statushouders, mensen die uit instellingen komen en andere bijzondere of aandachtsgroepen. Ook wil de partij weten hoe groot het gezamenlijke beslag van deze groepen op de jaarlijks vrijkomende sociale huurwoningen is.
Volgens de fractie moet duidelijk worden hoeveel woningen uiteindelijk beschikbaar blijven voor reguliere woningzoekenden en wat dit betekent voor hun wachttijd en kans op een woning. Vooral mensen die al langere tijd staan ingeschreven worden daarbij genoemd.
Penitentiaire inrichting
De aanwezigheid van de penitentiaire inrichting in Alphen aan den Rijn is eveneens onderwerp van de vragen. FVD vraagt niet of iedereen die uit de gevangenis in Alphen uitstroomt automatisch door de gemeente moet worden gehuisvest. De fractie wil vooral weten welke criteria bepalen welke gemeente verantwoordelijk is voor de huisvesting van iemand die uit detentie komt.
Daarbij vraagt de partij onder meer naar de rol van de gemeente van herkomst, eerdere woonplaats, sociaal netwerk, zorg- en begeleidingstrajecten en lokale binding. Ook wil FVD weten of hierover afspraken zijn gemaakt met DJI, het Rijk of Holland Rijnland.
Druk op zorg, politie en voorzieningen
FVD kijkt daarnaast verder dan alleen het aantal woningen. De fractie vraagt het college om in beeld te brengen welke gevolgen de combinatie van verschillende huisvestingsopgaven kan hebben voor onder meer de Wmo, maatschappelijke ondersteuning, GGZ, wijkteams, politie en handhaving.
Ook de leefbaarheid en veiligheid in wijken en kernen worden daarbij genoemd. FVD wil weten hoeveel extra gemeentelijke capaciteit en financiële middelen hiervoor mogelijk nodig zijn en in hoeverre het Rijk deze kosten compenseert.
Wie bepaalt uiteindelijk wat er gebeurt?
Een terugkerend thema in beide dossiers is de vraag waar de beslissingsruimte daadwerkelijk ligt. FVD wil bij de volkshuisvesting duidelijk onderscheid tussen verplichtingen die rechtstreeks uit landelijke wetgeving voortvloeien, afspraken binnen Holland Rijnland en keuzes die de gemeente Alphen zelf kan maken.
Ook vraagt de fractie welk bestuursorgaan over iedere maatregel beslist en op welk moment de gemeenteraad invloed kan uitoefenen. Specifiek wil FVD weten hoe de gemeenteraad voorafgaand aan bestuurlijke ateliers en de keuze voor een methodiek kaders kan meegeven aan de Alphense vertegenwoordiging binnen Holland Rijnland.
Met de twee sets schriftelijke vragen probeert FVD volgens de ingediende stukken meer duidelijkheid te krijgen over de ruimte die Alphen zelf heeft, de gevolgen voor inwoners en de keuzes die de gemeenteraad de komende periode nog daadwerkelijk kan maken.
