Moet er eerst iets ernstigs gebeuren voordat Alphen het licht aandoet?

Je zou bijna denken dat veiligheid in Alphen aan den Rijn een soort abonnementendienst is. Je meldt een probleem, de gemeente neemt het signaal “mee”, er wordt intern naar gekeken en vervolgens gebeurt er… helemaal niets. Totdat iemand opnieuw aan de bel trekt. Dan wordt er plotseling gesproken over veiligheid, verlichting en maatregelen. Welkom bij de bestuurlijke werkelijkheid rond de Zegerplas.

Forum voor Democratie stelt nu vragen over de donkere looproutes rond de plas. Terecht. Want blijkbaar moet er wéér iemand aan het college uitleggen dat mensen die 's avonds ergens lopen, graag kunnen zien waar ze hun voeten neerzetten én veilig thuiskomen. Het meest wrange aan dit verhaal is niet eens dat er donkere plekken zijn. Het meest wrange is dat dit al jaren bekend is. Tijdens evenementen blijken bezoekers over donkere routes richting hun auto's te moeten lopen. En het probleem beperkt zich bepaald niet tot de Zegerplas. De gemeente weet al langer dat er op verschillende plaatsen in Alphen aan den Rijn donkere fiets- en voetroutes zijn. In november 2025 werd zelfs een motie aangenomen waarin expliciet werd vastgesteld dat er zowel binnen de bebouwde kom als in het buitengebied weinig of geen openbare verlichting is en dat inwoners zich op donkere fietsroutes, bij stations en in parken onveilig kunnen voelen.

En toch lijkt er iedere keer opnieuw iemand nodig te zijn om te zeggen: “Hé gemeente, hier is het donker.” Alsof dat nieuws is. Er zijn al jaren voorbeelden bekend. De Fietsersbond wees bijvoorbeeld op donkere of slecht verlichte fietsroutes, waaronder routes richting Hazerswoude en het fietspad tussen Alphen aan den Rijn en Boskoop. Het is dus niet alsof het probleem gisteren uit de lucht is komen vallen.

Sterker nog: hoeveel inwoners zullen inmiddels een donkere route gewoon vermijden? Niet omdat die route langer is, niet omdat hij mooier is, maar omdat je denkt: ik rijd wel even om. Dat is misschien wel de meest veelzeggende conclusie die je kunt trekken. Mensen passen hun gedrag aan omdat ze zich op een bepaalde route niet prettig of veilig voelen. Een fietspad dat je liever niet gebruikt zodra het donker wordt, is misschien op papier gewoon een fietspad, maar in de praktijk functioneert het dan niet zoals je van een veilige gemeente mag verwachten.

En daar komt het mooiste bestuurlijke antwoord: het signaal wordt doorgezet naar de juiste afdeling. De juiste afdeling. Dat is inmiddels bijna een magische formule geworden. Zodra een probleem ingewikkeld wordt, verdwijnt het kennelijk door een gemeentelijk loketportaal. De ene afdeling schuift het door naar de andere, er wordt misschien een mailtje verstuurd en ondertussen verandert er buiten precies helemaal niets. Voor de inwoner blijft het resultaat hetzelfde: donker blijft donker.

Nu wordt er bij Sunset Beachbar wél extra verlichting aangebracht. Prima. Als verlichting daar nodig is voor de veiligheid, moet die er gewoon komen. Maar daarmee is het probleem natuurlijk niet opgelost. Integendeel: dit zou juist aanleiding moeten zijn om de hele gemeente eens onder de loep te nemen. Niet alleen de Zegerplas, maar alle donkere fiets- en wandelroutes waar inwoners 's avonds liever niet komen.

Want hoeveel van die plekken zijn er eigenlijk? Welke routes worden door scholieren gebruikt? Welke fietspaden worden 's avonds door mensen naar hun werk gebruikt? Welke wandelroutes verbinden woonwijken met stations, sportverenigingen en andere voorzieningen? En vooral: op welke plekken denken inwoners inmiddels automatisch: laat maar, ik rijd wel om?

Dat zou de gemeente eens moeten onderzoeken. Niet weer een rapport maken dat vervolgens ergens in een la verdwijnt, maar gewoon inwoners vragen waar zij zich in het donker onveilig voelen. Laat mensen zelf de plekken aanwijzen. Juist dat is waardevolle informatie. Studio Alphen schreef eerder dit jaar ook over de discussie rond betere verlichting van fiets- en voetpaden en het belang om in kaart te brengen welke plekken inwoners als onveilig ervaren.

En laten we eerlijk zijn: dit is precies waarom inwoners steeds cynischer worden over de gemeentelijke politiek. Er wordt uitgebreid gepraat over participatie. Inwoners mogen meepraten, vragenlijsten invullen, inspreken en signalen doorgeven. Maar wanneer komt vervolgens het moment waarop er daadwerkelijk iets gebeurt? Een inwoner die jarenlang meldt dat iets niet veilig voelt, heeft weinig aan een gemeente die zegt: “Dank voor uw signaal, we zetten het door.” Die inwoner wil geen doorgezonden signaal. Die wil een oplossing.

Het wordt helemaal schrijnend wanneer we veiligheid pas serieus zouden nemen nadat er daadwerkelijk iets ernstigs is gebeurd. Moet er eerst iemand worden lastiggevallen? Eerst iemand gewond raken? Eerst een ernstig incident plaatsvinden? Moeten we daarna met elkaar constateren dat het “achteraf gezien misschien beter was geweest om eerder maatregelen te nemen”? Dat zou niet alleen triest zijn. Dat zou bestuurlijk falen zijn.

Veiligheidsbeleid hoort namelijk niet te beginnen ná een incident. Het hoort bedoeld te zijn om risico's zoveel mogelijk vóór een incident aan te pakken. Natuurlijk hoeft niet ieder fietspad midden in het buitengebied in een zee van licht te veranderen. Ook natuur, lichtvervuiling, energiegebruik en de omgeving moeten worden meegewogen. Maar er is een enorm verschil tussen verstandig omgaan met verlichting en inwoners feitelijk laten kiezen tussen een donkere route of een flinke omweg.

Dus college: kijk eens verder dan de Zegerplas. Pak een kaart van Alphen erbij en markeer alle donkere fiets- en wandelroutes. Vraag inwoners waar zij liever niet komen zodra de zon verdwenen is. Kijk waar mensen structureel omrijden. Kijk welke plekken al jaren worden genoemd. En doe daar vervolgens iets mee.

Geen vage toezegging. Geen “we nemen het mee”. Geen “we zetten het door naar de juiste afdeling”. Maar gewoon: dit zijn de donkere plekken, dit zijn de risico's, dit gaan we eraan doen en dit is wanneer het klaar is.

Want Alphen wil zo graag het Fietshart van Holland worden. Prima ambitie. Maar een fietshart heeft weinig aan mooie campagnes over fietsverlichting als inwoners ondertussen denken: “Daar fiets ik 's avonds liever niet langs.”

En misschien is dat uiteindelijk de simpelste test van allemaal: vraag niet alleen hoeveel kilometers fietspad Alphen heeft. Vraag hoeveel inwoners er zijn die in het donker denken:

“Ik kan hier wel langs, maar ik rijd liever om.”

Als dat er veel zijn, dan hebben we geen imagoprobleem.

Dan hebben we een veiligheidsprobleem.

En zolang donkere routes jarenlang bekend zijn maar pas serieus worden aangepakt wanneer er opnieuw politieke vragen over worden gesteld, is het misschien niet alleen de openbare ruimte die wat meer verlichting kan gebruiken.

Misschien moet het licht vooral eens aangaan aan de bestuurstafel.

Xaverio.

1 reactie - Moet er eerst iets ernstigs gebeuren voordat Alphen het licht aandoet?

Geef een reactie