Alphen neemt financieel risico bij megawijk Gnephoek: wie betaalt als het misgaat?
Foto: Gemeente Alphen aan den Rijn
De ontwikkeling van de nieuwe woonwijk in de Gnephoek, waar zo’n 5.600 woningen moeten verrijzen, zorgt in de Alphense politiek voor stevige discussie. Niet zozeer over de noodzaak van woningbouw, maar vooral over de financiële risico’s die met het project gepaard gaan. Centraal staat de vraag: wie draait uiteindelijk op voor de kosten als het tegenzit?
Gemeente staat garant voor tientallen miljoenen
Voor de realisatie van de wijk wordt een aparte ontwikkelorganisatie opgericht: een zogeheten Grond Exploitatie Maatschappij (GEM). In deze constructie werken de gemeente en commerciële ontwikkelaars samen aan de aanleg van de wijk.
De gemeente Alphen aan den Rijn neemt daarin een fors aandeel voor haar rekening. Zij staat garant voor circa 60 miljoen euro. De private partijen – projectontwikkelaars BPD en AM – brengen gezamenlijk ongeveer de helft daarvan in. Daarmee ligt het grootste financiële risico bij de gemeente, en indirect dus bij de inwoners.
Die garantstelling geldt bovendien voor een lange periode: naar verwachting zo’n twintig jaar. Mocht een van de betrokken partijen in de problemen komen of het project financieel tegenvallen, dan kan dat gevolgen hebben voor de gemeentelijke begroting.
Zorgen over democratische controle
Met name oppositiepartijen uiten zorgen over de manier waarop de besluitvorming is ingericht. Omdat de uitvoering via de GEM verloopt, heeft de gemeenteraad geen directe rol als aandeelhouder.
Volgens critici kan dat ertoe leiden dat de raad – normaal gesproken het hoogste bestuursorgaan – minder grip heeft op belangrijke keuzes tijdens het project. Zeker omdat het om langlopende verplichtingen gaat die ook toekomstige colleges en raden raken.
Er wordt gevreesd dat commerciële belangen van ontwikkelaars niet altijd gelijk lopen met die van inwoners. De roep om meer transparantie en duidelijke voorwaarden klinkt daarom nadrukkelijk in het politieke debat.
Behoefte aan grip en bijsturing
Vanuit de raad is aangedrongen op regelmatige terugkoppeling en de mogelijkheid om bij te sturen wanneer dat nodig is. Het college heeft toegezegd de raad minimaal twee keer per jaar te informeren over de voortgang, en vaker als ontwikkelingen daar aanleiding toe geven.
Ook wordt aanvullend onderzoek uitgevoerd naar grote infrastructurele onderdelen van het plan, zoals een mogelijke fietsbrug en een aquaduct. De uitkomsten daarvan worden nog met de raad gedeeld voordat definitieve besluiten worden genomen.
Coalitie ziet juist risicospreiding
Coalitiepartijen benadrukken dat de gekozen constructie juist voordelen biedt. Doordat ook marktpartijen financieel deelnemen, wordt het risico volgens hen gedeeld en daarmee beperkt voor de gemeente.
Toch erkennen ook zij dat het beheersen van de financiële risico’s één van de grootste uitdagingen binnen het project is.
Megaproject met lange adem
Met een omvang die vergelijkbaar is met een verdubbeling van een kern als Hazerswoude-Rijndijk, is de Gnephoek een van de grootste bouwprojecten in de regio. De ontwikkeling zal jaren in beslag nemen en vraagt om langdurige samenwerking tussen overheid en marktpartijen.
De komende tijd zal moeten blijken of de gekozen constructie voldoende waarborgen biedt om de risico’s beheersbaar te houden – en of de Alphense burger daadwerkelijk buiten schot blijft als het financieel tegenzit. (Bron: AD Groene Hart).
