“De vlag wappert, de problemen blijven”
Op 24 september hees de gemeente Alphen aan den Rijn de Global Goals-vlag. Een bijzonder moment, zo lijkt het persbericht ons te vertellen. Alphen doet mee met een wereldwijde beweging van gemeenten, bedrijven en organisaties die aandacht vragen voor de zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Duurzaamheid, gezondheid, gelijke kansen, betaalbaar wonen en een schone leefomgeving. Wie kan daar nu tegen zijn? Precies. Niemand. En misschien is dat ook wel het probleem. Want door je te verbinden aan doelen waar niemand tegen kan zijn, kun je jezelf al snel heel goed presenteren zonder dat je meteen hoeft te bewijzen wat er in de praktijk daadwerkelijk verandert.
De gemeente meldt trots dat Alphen zich al in 2019 aan de Global Goals heeft verbonden. Zeven jaar geleden dus. Zeven jaar waarin aan deze prachtige doelen gewerkt had kunnen worden. En wat is nu een van de concrete veranderingen die wordt aangekondigd? Vanaf de Programmabegroting 2027 worden de Global Goals met herkenbare icoontjes aan beleidsonderwerpen gekoppeld. Icoontjes. Daar zullen inwoners die al jaren wachten op een betaalbare woning ongetwijfeld enorm van opkijken. Misschien kunnen we voortaan bij iedere woningzoekende ook een icoontje plaatsen. Een rood poppetje voor ‘wacht al jaren’, een geel poppetje voor ‘nog steeds geen uitzicht’ en een groen poppetje voor ‘heeft eindelijk een woning’. Dat laatste icoontje zullen we waarschijnlijk niet al te vaak nodig hebben.
Want ondertussen leeft de Alphenaar gewoon in de echte wereld. Niet in een beleidsdocument en niet tussen de zeventien Global Goals, maar in een gemeente waar mensen zich afvragen of ze nog een betaalbare woning kunnen vinden, waar gezinnen met stijgende kosten zitten en waar inwoners vooral willen weten wat gemeentelijke plannen hen concreet opleveren. Die inwoner heeft weinig aan een internationaal logo als het dagelijkse leven nauwelijks verandert. Een icoontje met ‘duurzaamheid’ verlaagt de energierekening niet. Een icoontje met ‘gezondheid’ maakt geen zorg beschikbaar. Een icoontje met ‘gelijke kansen’ geeft een kind geen betere toekomst. En een icoontje met ‘betaalbaar wonen’ bouwt geen woning.
Het wrange is dat de gemeente eigenlijk helemaal niets verkeerds hoeft te zeggen. De doelen zijn prachtig en niemand zal bezwaar maken tegen een schonere leefomgeving, betere gezondheid of meer betaalbare woningen. Maar besturen betekent meer dan vertellen waar je voor bent. Besturen betekent keuzes maken, geld uitgeven, prioriteiten stellen en vervolgens laten zien wat daarvan terechtkomt. En juist dat ontbreekt in dit soort jubelende verhalen. Waar zijn de cijfers? Wat is er sinds 2019 concreet bereikt? Hoeveel betaalbare woningen zijn er gerealiseerd? Welke doelen zijn gehaald en welke niet? Wat heeft het allemaal gekost? En misschien wel de belangrijkste vraag: wat merkt de gemiddelde inwoner ervan?
Want een vlag hijsen is gemakkelijk. Een persbericht schrijven ook. Een paar mooie termen over een duurzame, inclusieve en leefbare toekomst zijn zo op papier gezet. Maar de werkelijkheid laat zich niet wegpimpen met een logo. Daarvoor moet je resultaten laten zien. Geen symbolen, maar stenen. Geen slogans, maar woningen. Geen ambities, maar aantoonbare verbeteringen.
Dus prima, gemeente Alphen, hijs die vlag. Hang er desnoods nog tien naast. Maar doe de inwoners één plezier: vertel er voortaan ook eerlijk bij wat die vlag hen daadwerkelijk heeft opgeleverd. Laat zien wat gelukt is, maar vooral ook wat niet gelukt is. Want als we zeven jaar na het aansluiten bij de Global Goals vooral kunnen melden dat beleid vanaf 2027 herkenbare icoontjes krijgt, dan is de vraag gerechtvaardigd of we hier bezig zijn met duurzaam beleid of vooral met duurzame gemeentelijke communicatie.
De vlag wappert inmiddels vrolijk boven Alphen. Nu de resultaten nog.
Xaverio.
Dat Alphen aan den Rijn deze doelen met herkenbare indicatoren in de begroting en jaarrekeningen opneemt, is geen 'duurzame communicatie', maar een keihard transparantie-instrument. Het dwingt de politiek om bij elke uitgegeven euro te laten zien wat het de inwoner oplevert.
Juist dankzij deze systematiek kan de gemeenteraad controleren of er daadwerkelijk stenen worden gelegd in plaats van alleen slogans geroepen. Dat onafhankelijk onderzoek (zoals de Atlas van de Brede Welvaart) laat zien dat de leefbaarheid in Alphen al jaren bovengemiddeld stijgt, bewijst dat dit beleid wél werkt in de echte wereld.
Van mij mag je overal tegen zijn, we leven in een vrij land, maar dan ook wel graag de feiten vermelden.