Dennis Captein, jouw column is een dieptepunt: een 97-jarige overvalslachtoffer wegzetten als afgeschreven kostenpost is ronduit beschamend
Soms lees je een column waarvan je begrijpt wat de schrijver wil zeggen, maar waarbij je je afvraagt of de gekozen manier daarvoor wel de juiste is. De column van Dennis Captein over de gewelddadige overval op een 97-jarige inwoner van Alphen aan den Rijn is daar voor mij een voorbeeld van.
Laat ik vooropstellen dat ik begrijp dat Captein sarcasme gebruikt. Hij drijft de gedachte dat een mensenleven minder waard zou zijn naarmate iemand ouder is tot het uiterste door. Zijn slotzin — ‘Straks gaan we nog doen alsof ieder mensenleven evenveel waard is’ — maakt duidelijk dat hij de lezer wil confronteren met de absurditeit van die redenering.
Maar juist daar zit voor mij het probleem. Om een maatschappelijk punt te maken, zet hij de leeftijd van het slachtoffer, de kosten van zorg en de kosten van detentie tegenover elkaar. Daarmee dreigt het leed van een kwetsbare, hoogbejaarde man ondergeschikt te raken aan een provocerende rekensom.
Natuurlijk mogen we discussiëren over de strafmaat, de kosten van het gevangeniswezen en de vraag hoe we jonge daders weer op het rechte pad krijgen. Ook een twintigjarige dader heeft een toekomst en verdient een eerlijke rechtsgang. Maar een slachtoffer van 97 jaar heeft niet minder recht op veiligheid, bescherming en rechtvaardigheid omdat zijn levensverwachting beperkt is.
Het gaat mij er niet om dat Captein geen sarcasme zou mogen gebruiken. Het gaat mij om de vraag wat zo'n column bij de lezer teweegbrengt en of de gekozen vorm voldoende recht doet aan de ernst van wat er is gebeurd. Bij een gewelddadige overval waarbij een hoogbejaarde man angstig achterblijft en met hartklachten kampt, mag de aandacht voor de menselijke gevolgen niet verdwijnen achter een provocerende vergelijking.
Ook de kosten van detentie zijn een legitiem onderwerp van discussie. Maar die kosten vertellen ons niet vanzelf of een straf terecht of onterecht is. Een straf moet op haar eigen merites worden beoordeeld, met oog voor de ernst van het misdrijf, de omstandigheden en de rechtsbeginselen die daarbij horen.
Een jonge dader perspectief bieden en een kwetsbaar slachtoffer serieus nemen, sluiten elkaar niet uit. We hoeven de toekomst van de één niet tegenover de waardigheid van de ander te plaatsen.
Dennis, ik begrijp je sarcasme, maar ik vind dat het hier zijn doel voorbij dreigt te schieten. Niet omdat je de lezer niet mag provoceren, maar omdat het leed van een 97-jarige overvalslachtoffer meer verdient dan een discussie waarin leeftijd en kosten als retorische tegenpolen worden gebruikt.
Uiteindelijk gaat het niet om de vraag wie nog de meeste jaren voor zich heeft of hoeveel iemand de samenleving kost. Het gaat om de vraag hoe we als samenleving omgaan met mensen die slachtoffer worden van geweld.
Een tweede kans voor de één mag niet betekenen dat we de gevolgen voor de ander uit het oog verliezen. En menselijke waardigheid is geen rekensom.
Xaverio van der Aar.
