Een brug gaat omhoog terwijl er auto’s op staan. En de bediening zit in Alphen!
Afbeelding: Instagram
Hoe veilig zijn onze bruggen eigenlijk nog? Na het dodelijke ongeval bij de Julianasluis in Gouda en het incident in Waddinxveen is het tijd voor harde vragen. Want de Hefbrug Waddinxveen wordt op afstand bediend vanuit Alphen aan den Rijn. En dan wordt het ineens wel heel dichtbij.
Een brug die omhooggaat terwijl er nog drie auto's op staan. Het klinkt als een scène uit een slechte film, maar afgelopen vrijdag gebeurde het gewoon in Waddinxveen. Eén automobilist zag zich zelfs genoodzaakt van een brugdek af te rijden dat al ongeveer een halve meter omhoogstond. Dat het voor zover bekend goed afliep, mag een wonder heten. Een paar seconden, een verkeerde beweging of een bestuurder die net iets minder geluk heeft, en we hadden opnieuw over slachtoffers kunnen spreken.
En nu komt het pijnlijke detail: de Hefbrug Waddinxveen wordt op afstand bediend vanuit het Bedieningscentrum Steekterpoort in Alphen aan den Rijn. De brug gaat dus niet alleen omhoog omdat ergens een mechanisme in beweging wordt gezet. Er zit een bedieningssysteem achter, met mensen, procedures en techniek. Wie of wat er vrijdag precies heeft gefaald, moet nog worden onderzocht. Maar dat onderzoek moet wel antwoord geven op de vraag hoe dit überhaupt heeft kunnen gebeuren.
Een bedieningscentrum in Alphen, maar wie houdt de controle?
Laten we vooropstellen dat er op dit moment geen bewijs is dat de brugbedienaar in Alphen een fout heeft gemaakt. Het zou onterecht zijn om iemand aan te wijzen voordat de feiten bekend zijn. Maar dat betekent niet dat we onze mond moeten houden. Integendeel.
Als een brug op afstand wordt bediend, moet er een waterdicht systeem zijn dat voorkomt dat het brugdek omhooggaat terwijl er nog verkeer op staat. En als zo'n systeem niet waterdicht blijkt, moeten we weten waarom niet. Was er sprake van een menselijke fout? Een technisch mankement? Onvoldoende zicht op de camera's? Een procedure die niet goed werkte? Of een combinatie van factoren?
Dat zijn geen bijzaken. Dat is de kern van de veiligheid.
Want wat heb je aan camera's, verkeerslichten, slagbomen en uitgebreide protocollen als een brug tóch begint te bewegen terwijl automobilisten nog op het dek staan? Een systeem moet niet alleen goed werken wanneer alles volgens het boekje verloopt. Het moet juist voorkomen dat één verkeerde handeling of één technische storing direct een levensgevaarlijke situatie veroorzaakt.
Een rood verkeerslicht is een waarschuwing. Een gesloten slagboom is een afsluiting. Maar geen van beide mag de enige bescherming zijn tegen een brug die onverwacht omhooggaat.
Eerst Gouda, nu Waddinxveen. Hoeveel waarschuwingen zijn er nodig?
Het dodelijke ongeval bij de Julianasluis in Gouda heeft al laten zien hoe ernstig het mis kan gaan bij een beweegbare brug. Nu is er opnieuw een incident waarbij een brug in beweging kwam terwijl er nog auto's op stonden. Natuurlijk moeten we voorzichtig zijn met conclusies: de oorzaken van beide gebeurtenissen kunnen verschillen. Maar juist daarom moet ieder incident grondig worden onderzocht en moeten de lessen daaruit worden gedeeld.
Wat mij vooral zorgen baart, is de vraag of we pas in actie komen wanneer het misgaat. Eerst een ernstig ongeval, vervolgens onderzoek, daarna verbetermaatregelen. En ondertussen moeten weggebruikers er maar op vertrouwen dat het bij de volgende brug wél goed gaat.
Dat vertrouwen is niet vanzelfsprekend. Dat moet worden verdiend met aantoonbare veiligheidsmaatregelen, goede controles en openheid over wat er fout kan gaan.
De provincie Zuid-Holland moet daarom niet volstaan met de mededeling dat het incident wordt onderzocht. Inwoners verdienen duidelijkheid over de oorzaak, de bestaande beveiligingen en de maatregelen die worden genomen om herhaling te voorkomen. Uiteraard zonder het onderzoek voor de voeten te lopen of mensen voortijdig verantwoordelijk te stellen.
En hoe zit het met de Alphense bruggen?
In Alphen aan den Rijn kennen we onder meer de Hefbrug Gouwsluis, de Koningin Julianabrug, de Dr. Albert Schweitzerbrug en de Swaenswijkbrug. Ook daar vertrouwen dagelijks automobilisten, fietsers en voetgangers erop dat de techniek en de bediening hun werk doen.
Dat betekent niet dat deze bruggen onveilig zijn. Daarvoor hebben we geen bewijs. Maar na de gebeurtenissen in Gouda en Waddinxveen is het volkomen redelijk om te vragen of de veiligheidsprocedures opnieuw tegen het licht worden gehouden.
En daarbij moet één vraag nadrukkelijk op tafel liggen: welke andere bruggen worden vanuit Steekterpoort bediend en zijn de lessen uit Waddinxveen ook op die bruggen van toepassing?
Als een probleem wordt ontdekt in een bedieningsprocedure, een controlesysteem of de manier waarop camerabeelden worden gebruikt, dan kan dat immers ook relevant zijn voor andere bruggen met vergelijkbare systemen. Dat moet worden uitgezocht, niet worden weggewuifd.
De provincie moet duidelijk maken hoe wordt gecontroleerd of een brugdek daadwerkelijk vrij is voordat de opening begint. Is er een technische blokkering die voorkomt dat de brug beweegt zolang er nog een voertuig staat? Of is de veiligheid vooral afhankelijk van wat een medewerker op een beeldscherm ziet en beoordeelt? En welke noodprocedure treedt in werking als er twijfel bestaat?
Dat zijn vragen waarop inwoners geen genoegen hoeven te nemen met een algemeen antwoord als: 'Onze bruggen voldoen aan de veiligheidseisen.' Dan willen we weten welke controles zijn uitgevoerd, wat die hebben opgeleverd en welke verbeteringen eventueel nodig zijn.
Veiligheid mag niet afhangen van geluk
Het is verleidelijk om na een incident opgelucht adem te halen omdat er niemand gewond is geraakt. Maar dat is precies het verkeerde moment om achterover te leunen. Een goede afloop betekent niet dat de beveiliging goed heeft gewerkt. Soms betekent het simpelweg dat het nét goed is gegaan.
En laten we eerlijk zijn: als een automobilist van een brugdek moet rijden dat al omhoogkomt, dan is er iets gebeurd wat je als weggebruiker nooit zou mogen verwachten. De precieze oorzaak moet nog worden vastgesteld, maar de ernst van die situatie staat buiten kijf.
De provincie is verantwoordelijk voor het beheer van haar bruggen. Dat vraagt om meer dan onderhoud aan staal, beton en bewegende onderdelen. Ook de bediening, de communicatie, de signalering en de noodprocedures moeten betrouwbaar zijn. En als er risico's worden ontdekt, moeten die worden aangepakt voordat ze opnieuw tot een gevaarlijke situatie leiden.
Daarom roep ik de provincie Zuid-Holland op om niet alleen het incident in Waddinxveen te onderzoeken, maar ook duidelijkheid te geven over de mogelijke gevolgen voor andere op afstand bediende bruggen. De gemeente Alphen aan den Rijn kan daar eveneens op aandringen, juist omdat het bedieningscentrum in onze gemeente staat.
We hoeven niet te wachten op het volgende ongeluk om lastige vragen te stellen. We hoeven ook niet te wachten totdat er opnieuw slachtoffers vallen voordat veiligheid boven alles wordt gesteld.
Want stel dat er morgen op een Alphense brug iets vergelijkbaars gebeurt. Wie legt dan uit waarom er na Gouda en Waddinxveen niet eerder is gecontroleerd of de bestaande veiligheidsmaatregelen voldoende waren?
Dat is precies wat we moeten voorkomen.
Een brug mag pas omhooggaan als dat veilig kan. Niet omdat het doorgaans goed gaat. Niet omdat een medewerker denkt dat het dek waarschijnlijk vrij is. En niet omdat een technisch systeem meestal functioneert.
De bediening zit in Alphen. De verantwoordelijkheid ligt bij de beheerder. En de inwoners hebben recht op antwoorden.
Liever vandaag een ongemakkelijke vraag te veel dan morgen één verklaring achteraf die niemand meer iets oplevert.
Xaverio van der Aar.
