Jeugdzorg bereikt 2580 Alphense jongeren: gemeente gaf vorig jaar minstens 67,4 miljoen euro uit
Foto: Ter illustratie
In Alphen aan den Rijn ontvangt bijna één op de tien kinderen en jongeren tot 23 jaar jeugdzorg. In de eerste helft van 2026 ging het om 2580 jongeren. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Tegelijkertijd lopen de kosten voor de gemeente flink op. In 2025 werd maar liefst 67,4 miljoen euro aan jeugdzorg uitgegeven, aanzienlijk meer dan vooraf was begroot.
Uit de CBS-cijfers blijkt dat 9 procent van alle jongeren tot 23 jaar in Alphen aan den Rijn in de eerste helft van dit jaar gebruikmaakte van jeugdzorg. Dat percentage ligt ongeveer op het landelijke gemiddelde, dat eveneens rond de 9 procent uitkomt. De verschillen tussen gemeenten zijn groot: in sommige gemeenten krijgt nog geen 5 procent van de jongeren hulp, terwijl dat aandeel elders boven de 17 procent ligt.
Jeugdzorg omvat verschillende vormen van ondersteuning. Het gaat onder meer om hulp bij psychische problemen, gedragsproblemen en verstandelijke beperkingen. Ook begeleiding van ouders bij opvoedproblemen, jeugdbescherming en jeugdreclassering vallen hieronder. Gemeenten zijn sinds de decentralisatie verantwoordelijk voor de organisatie en financiering van deze hulp.
Meer jongeren krijgen hulp, minder nieuwe trajecten
Hoewel landelijk het aantal jongeren met jeugdzorg is afgenomen, laat Alphen aan den Rijn een ander beeld zien. Het aantal Alphense jongeren dat jeugdzorg ontvangt, steeg van 2425 in de eerste helft van 2025 naar 2580 in dezelfde periode van 2026.
Tegelijkertijd daalde het aantal nieuw gestarte jeugdhulptrajecten. In Alphen werden in de eerste helft van dit jaar 2310 nieuwe trajecten geregistreerd. Een jaar eerder waren dat er nog 2460.
Daarbij moet worden aangetekend dat één jongere meerdere hulptrajecten kan hebben, bijvoorbeeld wanneer verschillende organisaties betrokken zijn. Ook ondersteuning door wijkteams is niet in deze CBS-cijfers opgenomen. Gemeenten registreren die hulp niet op dezelfde manier.
Jeugdzorg kost Alphen miljoenen meer dan begroot
Vooral de financiële cijfers roepen vragen op. Uit de gemeentelijke jaarrekening blijkt dat Alphen aan den Rijn in 2025 minstens 67,4 miljoen euro aan jeugdzorg uitgaf. Dat bedrag ligt fors hoger dan de 45,3 miljoen euro waarmee de gemeente vooraf rekening hield.
Het verschil bedraagt ruim 22 miljoen euro.
Voor 2026 heeft de gemeente in de begroting 59,1 miljoen euro opgenomen. Dat is ongeveer 12 procent minder dan de daadwerkelijke uitgaven van het voorgaande jaar. Of de gemeente erin slaagt binnen dat bedrag te blijven, moet nog blijken.
Ook landelijk hebben gemeenten moeite om de uitgaven aan jeugdzorg onder controle te houden. In 2025 gaven gemeenten gezamenlijk 11 procent meer uit dan oorspronkelijk was begroot.
Minder jongeren betekent niet automatisch lagere kosten
Een afname van het aantal jongeren dat jeugdzorg ontvangt, leidt niet vanzelfsprekend tot lagere uitgaven. De kosten verschillen namelijk sterk per soort hulpverlening.
Dat blijkt ook uit landelijke cijfers. Ongeveer 8 procent van de jongeren met jeugdzorg ontvangt hulp waarbij zij niet thuis wonen, bijvoorbeeld in een pleeggezin of een jeugdzorginstelling. Toch gaat naar deze relatief kleine groep ongeveer 26 procent van het totale gemeentelijke jeugdzorgbudget.
Juist de intensieve en langdurige vormen van hulpverlening kunnen daardoor een groot beslag leggen op de gemeentelijke financiën.
Landelijk minder jeugdhulp, maar vaker crisissituaties
In heel Nederland ontvingen in de eerste helft van 2026 ongeveer 392.000 jongeren jeugdzorg. Dat zijn er 5 procent minder dan in dezelfde periode een jaar eerder.
Ook het aantal nieuwe hulpverleningstrajecten nam flink af. Landelijk werden ruim 145.000 nieuwe trajecten gestart, tegenover ruim 166.000 in de eerste helft van 2025.
Opvallend is dat bij jongeren die buiten het ouderlijk huis worden opgevangen, steeds vaker sprake is van een crisissituatie bij de start van de hulpverlening. Het aantal nieuwe trajecten zonder crisis daalde van ongeveer 7100 naar 5200. Het aantal trajecten dat met een crisis begon, nam daarentegen licht toe.
Daardoor begon in de eerste helft van 2026 ongeveer 24 procent van deze hulptrajecten met een crisis. Een jaar eerder was dat nog 18 procent.
Oorzaken van de daling niet eenduidig
Het Nederlands Jeugdinstituut ziet verschillende mogelijke verklaringen voor de landelijke daling van het aantal jongeren in de jeugdzorg. Een deel van de gemeenten zet sterker in op ondersteuning dichtbij huis, bijvoorbeeld via scholen en lokale voorzieningen. Daarmee kunnen problemen mogelijk eerder worden aangepakt, voordat gespecialiseerde jeugdhulp noodzakelijk wordt.
Maar er zijn ook andere mogelijke verklaringen. Strengere toelatingseisen, een tekort aan beschikbare hulpverleningsplekken, onder meer in pleeggezinnen, en gezinnen die minder snel hulp zoeken, kunnen eveneens een rol spelen.
Voor Alphen aan den Rijn blijft daarmee een belangrijke vraag overeind: hoe kan het dat het aantal jongeren met jeugdzorg lokaal stijgt, terwijl de landelijke cijfers dalen, en hoe krijgt de gemeente de oplopende kosten onder controle?
Bron: AD Groene Hart.


