Column Jeroen Matthijssen en Anouk Noordermeer: Wat is uw stem waard?
Jeroen Matthijssen en Anouk Noordermeer. Foto: Wouter Keuris
U stemde op een raadslid. Maar wie bepaalt eigenlijk hoeveel ruimte dat raadslid krijgt?
Afgelopen dagen las u dat twee raadsleden in Alphen aan den Rijn niet langer onder de naam van hun partij verder zouden mogen. Omdat deze raadsleden de partij schade aangedaan zouden hebben en door uitspraken en moties die ze in de raad gedaan zouden hebben.
Maar dat beeld klopt niet.
Dit gaat niet over een partij, dit gaat over uw stem.
Een raadslid wordt gekozen door inwoners. Niet door een regiobestuur, niet door een landelijk hoofdbestuur, maar door kiezers. Dat mandaat is bedoeld om te controleren, vragen te stellen en macht aan te spreken. Juist wanneer dat ongemakkelijk wordt. Juist wanneer het schuurt.
En precies daar wringt het.
Op 29 januari werd in de gemeenteraad een motie ingediend met een eenvoudige titel:
“De overheid boven de wet bestaat niet – gelijke normen, gelijke consequenties”
Geen ideologische aanval, geen partijpolitiek spel. Maar één fundamentele vraag: worden binnen het gemeentebestuur dezelfde regels toegepast op iedereen?
Bij die motie hoorde een feitenrelaas. Geen meningen, geen kwalificaties. Alleen controleerbare feiten, afkomstig uit openbaar gemaakte Woo-documenten. Stukken die iedere inwoner in principe zou moeten kunnen inzien om te begrijpen waar het debat over gaat.
De feiten zijn er, maar zijn tegen de regels in nog altijd niet openbaar gepubliceerd op de gemeentewebsite. Terwijl juist het handelen van bestuurders en de ambtelijke top onderwerp van discussie is. Daarmee werd controle onmogelijk gemaakt en beschermt de macht zichzelf, door de feiten niet te openbaren en u wel het debat kon volgen, maar niet kunt controleren waar het op was gebaseerd.
Dit raakt de kern van de lokale democratie.
Uit het feitenrelaas blijkt dat meerdere zittende wethouders en topambtenaren vertrouwelijke en bestuurlijke informatie hebben gedeeld via privé- en externe e-mailadressen, soms zelfs met derden buiten de gemeentelijke organisatie. Structureel. Niet incidenteel.
Dat is relevant, omdat in een eerder, vergelijkbaar geval binnen dezelfde gemeente hard en publiekelijk werd ingegrepen. Toen volgden aangifte, publieke verdachtmaking en veroordeling. Later stelde het Openbaar Ministerie vast dat geen strafbaar feit was gepleegd, omdat geen vertrouwelijke informatie aan derden was verstrekt.
De Woo-stukken laten nu zien dat juist dit (het verstrekken van informatie aan derden) door zittende bestuurders en de ambtelijke top aantoonbaar en structureel wél is gebeurd.
En nu?
Geen aangifte en geen openheid, maar het verschuiven van het gesprek. Niet naar de feiten, maar naar de boodschapper of de zogenaamde toon. Niet naar de inhoud, maar naar “schade”, “grenzen” en “interne aangelegenheden”. Het mechanisme is oud en herkenbaar: wie het probleem benoemt, wordt zelf het probleem.
En daar stopt het niet.
Wanneer raadsleden blijven aandringen op gelijkheid voor de wet, volgt geen inhoudelijk debat, maar partijdiscipline. Landelijk nog lid, lokaal en regionaal niet meer. Publiekelijk afgestraft, gecensureerd en onder druk gezet. Niet omdat zij de wet overtreden, maar omdat zij vragen stellen die niet passen in het gewenste plaatje.
Dat raakt een fundament van onze democratie.
Een raadslid wordt geïnstalleerd zonder last en ruggespraak. Dat is geen detail, dat is staatsrecht. Maar als partijen raadsleden kunnen afsnijden zodra hun controlerende taak onwelgevallig wordt, durft niemand nog iets te zeggen wat de macht niet zint. Dan bestaat het onafhankelijke raadslid alleen nog op papier.
Dan is uw stem voorwaardelijk geworden.
Dit gaat niet alleen over Alphen. Dit gaat niet alleen over deze partij. Dit gaat over een systeem waarin macht macht beschermt, waarin regels flexibel blijken voor sommigen en keihard voor anderen. Waar integriteit naar beneden wordt afgedwongen, maar naar boven verdampt.
En dat zou ons allemaal zorgen moeten baren.
Want een democratie sterft niet met één klap. Die slijt. Beetje bij beetje. Door wegkijken. Door het normaal vinden. Door te zeggen: “zo werkt het nu eenmaal”.
Maar zo hóórt het niet te werken.
Gelijke monniken, gelijke kappen.
Gelijke feiten, gelijke consequenties.
Of wees eerlijk en zeg hardop dat niet iedereen gelijk is voor de wet.
De vraag is niet wat dit betekent voor een paar raadsleden.
De vraag is: wat is uw stem nog waard, als controle wordt afgestraft?
En belangrijker nog: hoe lang accepteren we dat nog?
Jeroen en Anouk.
2 reacties - Column Jeroen Matthijssen en Anouk Noordermeer: Wat is uw stem waard?
Er gaat nog steeds teveel fout bij o.a. Oog voor Thuis. Dossiers die niet op orde zijn, verkeerde namen bevatten, en nog meer. Voor mij zijn dat na 2 jaar op deze manier werken geen incidenten meer, maar slordigheden die op dit niveau niet mogen . Geen enkel excuus is hier op zijn plaats . Doe gewoon je werk wat je opgedragen is en doe dat secuur. Als je zo niet kunt of wil werken , zoek dan aub. een andere baan.
Ik heb de indruk dat een aantal raadsleden echt geen enkel raakvlak heeft met deze materie en zich daarom ook niet druk maakt erover. En dan al zeker niet als een voormalig wethouder de zwarte piet krijgt toebedeeld. Juist zij was begaan met hoe het ging in die branche en wilde verbetering, daar hebben we met een aantal ervaringsdeskundigen en ambtenaren aan gewerkt. Maar als je dan in zo'n beginnende fase alleen maar tegenwerking krijgt , dan is het blijkbaar voor een aantal mensen ( nee ik noem geen namen) die graag spijkers op laag water zoeken, niet zo moeilijk om op de man/ vrouw te spelen . Omdat iets in de werkwijze hun niet aanstond misschien??? En nu er dus gedoe is ontstaan en er met verschillende maten gemeten wordt, is van mijn kant de onderste steen die nu boven moet komen , aan de beurt. Kom maar op als je het er niet mee eens bent.
Maar wat kan je als burger er aan doen?