Vandalisme: wie leert onze kinderen nog respect?
Er zijn momenten waarop je je afvraagt waar we met elkaar mee bezig zijn. In Alphen aan den Rijn worden plekken die met liefde en inzet zijn opgebouwd, vernield. Stadstuin De Schittering is daar een pijnlijk voorbeeld van. Zo'n veertig vrijwilligers onderhouden de tuin en zetten zich belangeloos in voor de buurt. Banken, tafels en stoelen worden vervolgens gesloopt.
En dan blijft één vraag hangen: waarom?
Wat bezielt iemand om iets kapot te maken waar hij zelf niets aan heeft bijgedragen?
Hetzelfde zien we bij het Kabouterbos. Meer dan zestig kabouters zijn vernield en talloze huisjes kapotgemaakt. Huisjes die met zorg zijn gebouwd en bedoeld zijn om kinderen een bijzondere plek te geven. Het verdriet wordt nog groter omdat een deel van die huisjes is gemaakt door de overleden echtgenoot van de initiatiefneemster.
Dat is geen onschuldig kattenkwaad meer. Dat is respectloos en laf gedrag.
Waar zijn de ouders?
Daar mogen we best eens hardop over nadenken. Waar zijn de ouders van jongeren die 's avonds buiten rondlopen? Weten zij waar hun kinderen zijn en wat ze uitspoken?
Natuurlijk kun je als ouder niet iedere seconde toezicht houden. Maar opvoeden betekent wel dat je grenzen stelt en duidelijk maakt dat bepaalde dingen simpelweg niet kunnen.
Opvoeden is meer dan eten op tafel zetten, een telefoon betalen en ervoor zorgen dat je kind naar school gaat. Opvoeden betekent ook leren wat respect is, wat verantwoordelijkheid betekent en dat gedrag gevolgen heeft.
Wie iets vernielt, hoort niet weg te komen met een schouderophalen.
“Ze vervelen zich”
Dat is geen excuus.
Je kunt je vervelen zonder een bank te slopen. Je kunt je vervelen zonder een kabouter kapot te maken. Je kunt je vervelen zonder een tuin te vernielen.
Er zijn genoeg manieren om je tijd door te brengen zonder anderen met de rekening op te zadelen.
Verveling verklaart misschien waarom iemand rondhangt, maar het rechtvaardigt geen vernieling.
De vrijwilliger betaalt de rekening
Het meest wrange is dat de dader vaak wegloopt terwijl een ander de gevolgen mag oplossen.
De vrijwilliger die urenlang heeft gewerkt, mag opnieuw beginnen. De initiatiefnemer moet opnieuw geld en tijd investeren. De buurt ziet een plek veranderen in een ravage.
Een vernieler heeft misschien vijf minuten plezier.
Een vrijwilliger kan weken bezig zijn met herstel.
Dat verschil maakt vandalisme zo frustrerend.
Daarom lijkt één aanpak mij heel eenvoudig: wie iets vernielt, helpt het herstellen.
Een bank gesloopt? Meehelpen repareren.
Een kabouter vernield? Een nieuwe maken.
Een huisje kapotgemaakt? Meehelpen bouwen.
Niet om iemand te vernederen, maar om duidelijk te maken wat de gevolgen van zijn eigen gedrag zijn.
We moeten elkaar weer aanspreken
Ook als buurtbewoners moeten we niet alles maar laten gebeuren. Wie iets ziet, mag daar iets van zeggen en verdachte situaties melden. Niet iedereen hoeft voor politieagent te spelen, maar wegkijken helpt niemand.
Als we iedere vernieling afdoen met “ach, het zijn jongeren”, schuift de grens steeds verder op.
En laten we vooral niet doen alsof alle jongeren hetzelfde zijn. De meeste jongeren zijn gewoon goed bezig. Het probleem zit bij degenen die bewust kiezen voor vernieling en vervolgens blijkbaar denken dat er toch niets gebeurt.
Daar moeten we duidelijk tegen zijn.
Ouders: kijk naar het gedrag van uw kind
Vraag eens waar uw kind geweest is.
Vraag met wie het was.
Vraag wat het heeft gedaan.
En als blijkt dat uw kind iets heeft vernield, maak er dan geen excuus van.
Laat uw kind verantwoordelijkheid nemen.
Niet alleen zeggen dat het “niet meer mag”, maar laten begrijpen wat het heeft aangericht. Laat zien hoeveel werk vrijwilligers hebben verricht. Laat zien wat er kapot is gemaakt. En laat het helpen om de schade te herstellen.
Dat is opvoeden.
Aan de vernielers
Misschien denken jullie dat het stoer is om iets kapot te trappen.
Dat is het niet.
Iets slopen wat een ander met liefde heeft gemaakt, is geen prestatie. Daar heb je geen talent, moed of karakter voor nodig.
Echt stoer is iets maken.
Echt stoer is iets onderhouden.
Echt stoer is verantwoordelijkheid nemen.
Echt stoer is een plek mooier achterlaten dan je hem aantrof.
Want uiteindelijk zegt vernielen vooral iets over degene die het doet.
De kabouter is kapot.
De bank is kapot.
Het huisje is kapot.
Maar de grootste schade zit misschien ergens anders: in het vertrouwen dat mensen hebben dat hun inzet wordt gerespecteerd.
En dat vertrouwen mogen we niet laten slopen.
Xaverio.
