Alphen verzet zich fel tegen vier provinciale windzones: ‘Haal ze van tafel’

ALPHEN AAN DEN RIJN – Achter vier ogenschijnlijk technische beleidsdocumenten schuilt een stevige bestuurlijke confrontatie. De provincie Zuid-Holland wil grootschalige windenergie versnellen en heeft daarbij vier zoekgebieden binnen Alphen aan den Rijn aangewezen. Het gemeentebestuur verzet zich daar nadrukkelijk tegen en vraagt om schrapping van alle vier. Alphen Regio Actueel dook in ruim vijftig pagina’s aan stukken en zet het volledige dossier op een rij.

Provincie wil versnellen: energie, veiligheid en minder afhankelijkheid

De basis van het conflict ligt in de provinciale Startnotitie Herziening Omgevingsbeleid Energietransitie Windenergie (26 pagina’s). Daarin schetst Zuid-Holland waarom extra windenergie volgens haar noodzakelijk is.

Het stroomverbruik neemt volgens de provincie snel toe door elektrische auto’s, warmtepompen en verduurzaming van de industrie. Windenergie wordt gezien als stabielere aanvulling op zonne-energie, omdat wind juist stroom levert wanneer de zon niet schijnt. Daarnaast speelt geopolitiek een rol: de provincie verwijst expliciet naar de energiecrisis na de Russische inval in Oekraïne (2022) en de recente crisis rond de blokkade van de Straat van Hormuz (2026). Meer lokale opwek moet de afhankelijkheid van het buitenland verkleinen en het energiesysteem weerbaarder maken tegen storingen of aanvallen.

Politiek gezien ligt er druk. In het coalitieakkoord 2023-2027 is afgesproken dat de regionale energiestrategieën (RES) uitgevoerd moeten worden. Regio’s zoals Holland Rijnland lopen achter, waardoor de provincie in 2024 een zogeheten Routekaart RES startte.

Uit een omgevingseffectrapportage (OER) kwamen twaalf kansrijke gebieden naar voren. Met een motie van Provinciale Staten (3 juni 2026) is besloten deze verder te onderzoeken en mogelijk uit te breiden. Die gebieden zijn nog geen definitieve windlocaties, maar kunnen dat wel worden. Uiteindelijk wil de provincie locaties aanwijzen voor windturbines hoger dan 45 meter, waarna ontwikkelaars vergunningen kunnen aanvragen.

Regio waarschuwt: woningbouw niet in de knel

De regio Holland Rijnland (11 pagina’s zienswijze) kiest een andere invalshoek. Gemeenten erkennen het belang van de energietransitie, maar waarschuwen dat woningbouw in het gedrang komt.

De provincie wil tot 2030 bijna 248.000 woningen realiseren, waarvan ruim 39.000 in Holland Rijnland. Volgens de regio is dat alleen haalbaar als woningbouw prioriteit krijgt boven andere claims zoals energie, landbouw en natuur.

Ook is er kritiek op provinciale bemoeienis. Gemeenten willen zelf bepalen hoe dicht er gebouwd wordt en verzetten zich tegen vaste normen zoals 33 woningen per hectare. Daarnaast wordt gewezen op randvoorwaarden: zonder investeringen in bereikbaarheid, het elektriciteitsnet (netcongestie), groen en werkgebieden zijn de ambities volgens de regio simpelweg niet haalbaar.

Kort samengevat: de regio zegt ja tegen energietransitie, maar niet als dat ten koste gaat van woningbouw.

Alphen: ‘Provincie zet ontwikkeling op slot’

De gemeente Alphen aan den Rijn ging in december 2025 al uitgebreid in de tegenaanval (zienswijze van 9 pagina’s). Daarin klinkt stevige kritiek.

Volgens het college dreigt de provincie met nieuwe beschermingscategorieën voor het buitengebied “een slot te zetten” op ruimtelijke ontwikkeling. Terwijl er juist grote druk ligt op woningbouw en het elektriciteitsnet, zou de provincie gemeenten verplichten ruimte te reserveren zonder dat er duidelijke keuzes zijn gemaakt.

Alphen pleit daarom voor meer flexibiliteit:

• Ook in beschermde gebieden moet beperkt gebouwd kunnen worden (“een straatje erbij”)
• Aansluiting bij het rijksbeleid, dat ruimte laat voor kleine uitbreidingen van circa 100 woningen
• Concrete grenscorrecties bij onder meer Aarlanderveen en Boskoop

Op het gebied van wonen wil Alphen geen provinciale normen opleggen. De gemeente kiest voor 30% sociale huur (zoals landelijk afgesproken), in plaats van de 33% die de provincie wil. De grootste uitdaging ligt volgens Alphen juist in het middensegment.

Energie: niet alleen wind

Op energiegebied vindt Alphen dat de provincie te eenzijdig op wind focust. De gemeente wil een bredere aanpak waarin ook zonne-energie, warmte en opslag (batterijen) een grotere rol spelen. Daarbij hoort volgens het college een realistischer planning.

Het belangrijkste punt: windturbines hebben lokaal geen draagvlak. De gemeenteraad besloot op 17 juli 2025 al om geen voorkeurslocaties voor windenergie aan te wijzen. Dat signaal, zegt Alphen, moet serieus worden genomen.

Vier concrete gebieden onder vuur

In een nieuwe, scherpe bestuurlijke brief van 24 september 2026 trekt Alphen een duidelijke lijn. De gemeente verzet zich expliciet tegen vier aangewezen zoekgebieden:

• N11 / Polder Groenendijk (Zoeterwoude – Alphen)
• N11 / Polder Steekt en Binnenpolder (Alphen – Bodegraven)
• Benthuizerpolder (Zoeterwoude – Alphen)
• Hazerswoudse Droogmakerij (Alphen)

Het verzoek aan de provincie is helder: schrap deze gebieden uit de verdere plannen.

‘Raad genegeerd en onderbouwing onvoldoende’

De kritiek is stevig en gedetailleerd.

Volgens Alphen wordt een duidelijk raadsbesluit genegeerd. “Onnavolgbaar,” noemt het college het dat de gebieden ondanks het besluit van juli 2025 toch opnieuw opduiken.

Ook de onderbouwing ligt onder vuur. De provincie verwijst naar de zogeheten Energy Lane, maar volgens Alphen is dat slechts een verkennende studie zonder formele status. Die mag niet als basis dienen voor concrete windlocaties.

Daarnaast voelt de gemeente zich niet gehoord. De eerdere Alphense zienswijze en inspraak zijn volgens het college onvoldoende meegenomen. De kern – het ontbreken van maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak – zou simpelweg zijn genegeerd.

Zorgen over impact en ruimtegebruik

Alphen wijst ook op de ruimtelijke gevolgen. Eén van de locaties zou de belangrijke ontwikkelas Katwijk–Leiden–Alphen in de weg zitten. In andere gebieden is al sprake van zware infrastructuur zoals hoogspanningslijnen en een 150kV-station, met impact op onder meer Hazerswoude-Rijndijk.

Daarmee dreigen volgens de gemeente meerdere opgaven – wonen, energie en infrastructuur – elkaar in de weg te zitten.

Wel bereid tot gesprek, maar onder voorwaarden

De deur wordt niet volledig dichtgegooid. Alphen geeft aan bereid te zijn te praten over windenergie, maar dan op andere locaties en met aanzienlijk lagere turbines dan de vaak genoemde hoogtes tot 240 meter.

Daarnaast eist de gemeente een zorgvuldig en transparant proces, met duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden, planning en communicatie.

Besluitmoment nadert

Op 14 oktober 2026 nemen Provinciale Staten een besluit over de startnotitie. Daarna volgen per gebied verdere onderzoeken naar onder meer natuur, geluid, slagschaduw en netaansluiting, plus participatie met omwonenden.

Pas in een latere fase worden definitieve windlocaties vastgelegd in de Omgevingsverordening.

Inzet van Alphen is duidelijk

De lijn van de gemeente is helder en consequent:

• Schrap de vier aangewezen windgebieden
• Geef meer ruimte aan woningbouw
• Zet breder in op energie (niet alleen wind)
• Laat keuzes zoveel mogelijk lokaal maken

De komende weken moeten uitwijzen of de provincie die boodschap overneemt – of dat de botsing verder escaleert.

1 reactie - Alphen verzet zich fel tegen vier provinciale windzones: ‘Haal ze van tafel’

Geef een reactie