Kloof tussen onderwijsvisie en huisvesting groeit: schoolbesturen slaan alarm in Alphen aan den Rijn
Afbeelding: Ter illustratie
ALPEHN AAN DEN RIJN - De schoolbesturen van MorgenWijzer, Scope Scholengroep, SPO WIJ de Venen en De Groeiling, samen met kinderopvangorganisatie Junis, luiden de noodklok over de staat van de onderwijshuisvesting in Alphen aan den Rijn. In een gezamenlijk position paper stellen zij dat er een groeiende kloof is ontstaan tussen de bestuurlijke ambities van de gemeente en de daadwerkelijke uitvoering daarvan.
Volgens de organisaties is er in beleidsstukken zoals de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) en de Sociale Visie 2025–2035 wel degelijk een gedeelde koers uitgezet, gericht op integrale kindcentra, wijkgerichte samenwerking en kansengelijkheid. In de praktijk stokt de uitvoering daarvan echter steeds vaker.
Visie en uitvoering raken uit balans
De onderwijsbesturen constateren dat de inhoudelijke ambities op papier breed worden gedragen, maar onvoldoende worden vertaald naar concrete keuzes in huisvesting en planning.
Vooral de samenwerking tussen het sociale domein en het fysieke domein binnen de gemeente zou tekortschieten. Daardoor blijven plannen voor integrale kindcentra en vervanging van verouderde schoolgebouwen regelmatig hangen in de voorbereidende fase.
“De visie is helder en breed gedeeld, maar de uitvoering blijft achter,” aldus de besturen. “Dat zorgt voor structurele vertraging in de realisatie van toekomstbestendige voorzieningen.”
Verouderde scholen en toenemende druk
De gevolgen zijn volgens de organisaties steeds duidelijker merkbaar in het onderwijs zelf. Veel schoolgebouwen in de gemeente zijn verouderd en bieden onvoldoende flexibiliteit voor modern onderwijs.
De besturen geven aan dat dit leidt tot hogere werkdruk, tijdelijke noodoplossingen en in sommige gevallen zelfs tot het inzetten van eigen middelen om de continuïteit van onderwijs te waarborgen.
Volgens hen gaat dit direct ten koste van geld dat bedoeld is voor de kwaliteit van onderwijs, zoals personeel en leermiddelen.
Grote opgave richting 2040
De gemeente Alphen aan den Rijn staat voor een omvangrijke huisvestingsopgave. Van de ongeveer vijftig schoollocaties die de betrokken besturen beheren, is circa de helft ouder dan veertig jaar.
Daarnaast groeit de gemeente richting ongeveer 140.000 inwoners in 2040, wat extra druk zet op de capaciteit en spreiding van onderwijsvoorzieningen.
Ook de kleinschaligheid van veel scholen wordt als kwetsbaarheid benoemd. Deze maakt instellingen gevoeliger voor personele tekorten en organisatorische knelpunten.
“Kolommen werken langs elkaar heen”
Een belangrijk kritiekpunt in het document is de manier waarop beleid binnen de gemeente is georganiseerd. Volgens de besturen werken het sociale en fysieke domein te veel langs elkaar heen, waardoor integrale besluitvorming ontbreekt.
Daarnaast wordt gewezen op wisselingen in personeel, gebrek aan uniforme procesafspraken en onduidelijke kaders voor nieuwbouw en renovatieprojecten. Hierdoor zou de voortgang van meerdere projecten vertragen.
Oproep tot regietafel
Om de situatie te doorbreken stellen de schoolbesturen en Junis de oprichting voor van een “Regietafel Onderwijshuisvesting”. Dit overleg moet zorgen voor gezamenlijke sturing op strategisch niveau, waarbij gemeente en onderwijsbesturen samen keuzes maken over prioriteiten, planning en investeringen.
Het doel is om meer samenhang te brengen in beleid en uitvoering en zo de versnippering tussen domeinen te verminderen.
Grote investeringsopgave tot 2040
In een bijlage van het position paper wordt een overzicht geschetst van de toekomstige projecten. Daaruit blijkt dat de komende jaren meerdere nieuwbouw- en renovatieprojecten gepland staan, die doorlopen tot ver in de jaren dertig.
Het gaat onder meer om basisscholen, speciaal onderwijs en integrale kindcentra op verschillende locaties in de gemeente.
Oproep tot koerswijziging
De opstellers benadrukken dat onderwijshuisvesting volgens hen geen losstaand thema is, maar een randvoorwaarde voor bredere maatschappelijke doelen zoals kansengelijkheid en jeugdzorg.
“Gebouwen zijn geen doel op zich, maar het fundament onder de ontwikkeling van kinderen,” stellen zij.
Zij roepen de gemeente op tot een meer strategische en domeinoverstijgende aanpak, waarin onderwijs, opvang en zorg beter worden verbonden.
Uitnodiging voor overleg
Het position paper wordt afgesloten met een oproep tot een strategisch rondetafelgesprek in het najaar van 2026 met het gemeentebestuur en betrokken beleidsdomeinen.
Daarin moet volgens de partijen de basis worden gelegd voor een vernieuwd Integraal Huisvestingsplan (IHP), waarin visie en uitvoering beter op elkaar aansluiten.
“Het moment om bij te sturen is nu,” aldus de conclusie. “Alleen door samen te sturen kan toekomstbestendig onderwijs in Alphen aan den Rijn worden gerealiseerd.”
