Migratie zorgt voor ruim 60 procent van groei woningvraag: wat betekent dat voor Alphen aan den Rijn?
Foto: Ter illustratie
Migratie speelde de afgelopen tien jaar een grote rol in de Nederlandse woningvraag. Volgens een nieuw rapport van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) woonden migranten die tussen 2015 en 2024 naar Nederland kwamen, in 2024 samen in naar schatting 435.000 zelfstandige woningen. Dat komt overeen met ruim 60 procent van de groei van de Nederlandse woningvoorraad in die periode. Ook voor Alphen aan den Rijn is de woningdruk een belangrijk vraagstuk. Lokale cijfers laten echter zien dat de bevolkingsgroei verschillende oorzaken heeft.
Het rapport Migratie en de woningmarkt, gepubliceerd in oktober 2026, onderzoekt hoeveel woningen verschillende groepen migranten bewonen en hoe hun woningbehoefte zich de komende jaren kan ontwikkelen. De onderzoekers maken daarbij onderscheid tussen onder meer arbeidsmigranten, kennismigranten, internationale studenten en asielmigranten.
De cijfers vragen om een belangrijke nuancering. De 435.000 woningen zijn niet allemaal nieuw gebouwd of uitsluitend aan migranten toegewezen. Het gaat om een schatting van het aantal zelfstandige woningen dat door deze groep wordt bewoond. Het EIB vergelijkt dit met de groei van de totale woningvoorraad in Nederland.
2,2 miljoen migranten kwamen naar Nederland
Tussen 2015 en 2024 verhuisden ruim 2,2 miljoen buitenlandse migranten naar Nederland. Ongeveer 800.000 van hen hadden het land in 2024 alweer verlaten. De groep die achterbleef, bewoonde volgens de schatting van het EIB ongeveer 435.000 zelfstandige woningen.
De Nederlandse woningvoorraad groeide in dezelfde periode met bijna 700.000 woningen. Volgens het instituut komt de woningvraag van migranten die sinds 2015 naar Nederland kwamen daarmee overeen met ruim 60 procent van die groei.
Migranten wonen gemiddeld met meer mensen in één woning dan de Nederlandse bevolking als geheel. Het EIB rekent met gemiddeld ongeveer drie personen per woning, tegenover circa 2,1 personen in Nederland. Dat verschil hangt onder meer samen met het delen van woonruimte door arbeidsmigranten en internationale studenten. De woonsituatie kan veranderen wanneer mensen langer in Nederland blijven, zelfstandig gaan wonen of een gezin vormen.
Ook Alphen aan den Rijn groeit door verschillende factoren
De landelijke cijfers kunnen niet zonder meer worden vertaald naar Alphen aan den Rijn. De lokale bevolkingsontwikkeling heeft meerdere oorzaken.
Volgens de aangehaalde CBS-cijfers bedroeg de bevolkingsgroei in Alphen aan den Rijn in 2024 6,8 inwoners per duizend inwoners. Buitenlandse migratie droeg daar 1,6 per duizend aan bij, oftewel ruim 23 procent van de totale groei. Het saldo van binnenlandse verhuizingen was met 3,1 per duizend de grootste afzonderlijke bijdrage. De natuurlijke aanwas — het verschil tussen geboorten en sterfte — bedroeg 2,1 per duizend inwoners.
De cijfers laten zien dat buitenlandse migratie ook lokaal een rol speelt, maar niet de enige verklaring is voor de groeiende woningbehoefte. Verhuizingen vanuit andere Nederlandse gemeenten, veranderingen in huishoudens en de behoefte aan zelfstandige woonruimte spelen eveneens mee.
Op 1 januari 2025 telde Alphen aan den Rijn volgens de aangehaalde CBS-gegevens 52.115 woningen, waarvan 18.835 huurwoningen. De druk op de sociale huursector blijkt ook uit de cijfers over woningzoekenden. Eind 2024 stonden volgens de aangehaalde regionale rapportage 27.910 woningzoekenden ingeschreven voor een sociale huurwoning in Alphen aan den Rijn. In dat jaar werden 752 sociale huurwoningen verhuurd. De gecorrigeerde slaagkans bedroeg 6,6 procent, tegenover 7,3 procent regionaal.
Verschillen tussen arbeidsmigratie en asielmigratie
Het EIB benadrukt dat niet alleen de instroom van migranten telt, maar ook hoeveel mensen Nederland later weer verlaten. Arbeidsmigranten, kennismigranten en internationale studenten vertrekken relatief vaak na enkele jaren.
Volgens het rapport is na vijf jaar ongeveer 60 procent van de arbeidsmigranten die naar Nederland kwamen weer vertrokken. Bij internationale studenten ligt dat aandeel rond de 70 procent. Bij kennismigranten is na vijf jaar ruim de helft vertrokken.
Bij asielmigranten die een verblijfsvergunning krijgen, ligt dat anders. Van deze groep verlaat slechts een klein deel Nederland weer. Daardoor kan de woningvraag van statushouders zich sterker opstapelen over de jaren.
Het EIB schat dat arbeidsmigranten in 2024 ongeveer 115.000 woningen bewoonden en asielmigranten ongeveer 105.000. Voor internationale studenten komt de schatting uit op circa 80.000 woningen en voor kennismigranten op ongeveer 60.000.
Sociale huur en huisvesting van statushouders
Volgens het EIB komt ruim 90 procent van de asielmigranten die na het verkrijgen van een verblijfsvergunning de zelfstandige woningmarkt betreden, terecht in de sociale huursector. Daarmee is deze groep voor een belangrijk deel aangewezen op hetzelfde woningsegment als veel andere woningzoekenden met een lager inkomen.
In Alphen aan den Rijn werden in 2024 volgens de aangehaalde regionale jaarrapportage 64 sociale huurwoningen via bemiddeling toegewezen aan statushouders. Afgezet tegen de 752 sociale verhuringen in dat jaar is dat ongeveer 8,5 procent.
Dat percentage geeft een beeld van de toewijzingen in één jaar, maar vertelt niet zelfstandig hoeveel extra woningen op langere termijn nodig zijn. Bij een verhuizing kan een bestaande woning vrijkomen. Wanneer iemand voor het eerst een zelfstandige woning betrekt, ontstaat er een nieuw zelfstandig huishouden dat woonruimte nodig heeft.
De lokale toewijzingscijfers en de landelijke analyse van het EIB beschrijven dus verschillende aspecten van de woningmarkt. Ze zijn relevant voor het debat, maar mogen niet zonder verdere uitleg met elkaar worden gelijkgesteld.
Alphen plant duizenden nieuwe woningen
Volgens de aangehaalde gemeentelijke projectplanning staan in Alphen aan den Rijn 48 woningbouwprojecten gepland, samen goed voor 8.780 woningen tot en met 2034. Voor 2026 staan 1.433 woningen in de planning en voor 2027 nog eens 1.777.
Het gaat om geplande aantallen, niet om een garantie dat alle woningen daadwerkelijk binnen die jaren worden opgeleverd. De uitvoering kan onder meer afhangen van vergunningen, financiering, bouwcapaciteit en de beschikbaarheid van locaties.
Naast het totale aantal woningen is ook de samenstelling van belang. Woonforte heeft als doelstelling de portefeuille te laten groeien naar 11.060 sociale huurwoningen in 2030. Betaalbare huurwoningen zijn van belang voor onder meer starters, huishoudens met een laag inkomen en andere woningzoekenden die moeilijk een geschikte woning vinden.
De woningbouwopgave draait daarmee niet alleen om hoeveel woningen er worden gebouwd, maar ook om welke woningen beschikbaar komen en voor welke groepen.
EIB schetst twee scenario’s voor de komende tien jaar
Voor de periode 2025 tot en met 2034 heeft het EIB twee scenario’s doorgerekend. Wanneer de migratie zich ongeveer ontwikkelt volgens het gemiddelde van 2015 tot en met 2024, neemt de woningvraag door migratie volgens het instituut met circa 340.000 woningen toe.
In een scenario met een jaarlijks migratiesaldo van ongeveer 50.000 personen komt de aanvullende woningvraag door migratie uit op circa 235.000 woningen. Het verschil tussen beide scenario’s bedraagt ruim 100.000 woningen.
Het EIB benadrukt dat het om scenario’s gaat en niet om zekere voorspellingen. De uitkomst hangt af van de daadwerkelijke migratiestromen, het vertrek van mensen uit Nederland, veranderingen in huishoudens en het effect van beleid.
De onderzoekers verwachten in het scenario met trendmatige migratie dat asielmigratie een steeds grotere bijdrage levert aan de aanvullende woningvraag. Dat hangt onder meer samen met het feit dat statushouders doorgaans langer in Nederland blijven. Ook gezinsvorming, scheidingen en het zelfstandig gaan wonen van jongeren kunnen de behoefte aan woningen vergroten.
Woningnood vraagt om lokale én landelijke cijfers
Het EIB-rapport maakt duidelijk dat migratie een belangrijke factor is in de landelijke woningvraag. Voor Alphen aan den Rijn is het echter niet voldoende om alleen naar landelijke percentages te kijken. Ook de lokale bevolkingsgroei, verhuizingen vanuit andere gemeenten, het aantal beschikbare woningen, de verdeling tussen huur en koop en de bouwplanning zijn van belang.
Voor de gemeente, woningcorporaties en ontwikkelaars ligt er daarom een dubbele opgave: voldoende woningen realiseren en zorgen dat het woningaanbod aansluit op de behoefte van verschillende groepen woningzoekenden.
Het EIB-onderzoek biedt geen eenvoudige oplossing voor de woningnood. Het onderstreept wel dat migratie, woningbouw en de beschikbaarheid van betaalbare huurwoningen met elkaar samenhangen. Voor het lokale debat is het van belang dat landelijke scenario’s naast actuele Alphense cijfers worden gelegd, zonder de verschillen tussen die cijfers uit het oog te verliezen.
Bronnen: Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), Migratie en de woningmarkt, oktober 2026; CBS-cijfers en de aangehaalde lokale en regionale rapportages. Controleer de genoemde lokale cijfers en de gemeentelijke woningbouwplanning vóór publicatie aan de hand van de oorspronkelijke bronnen.
