Wie bewaakt onze kinderen? Anonieme brief over overdoses en zelfdodingen roept dringende vragen op in Alphen en regio
Foto: Ter illustratie
REGIO - Een anonieme brief, ontvangen door Nieuws in Alphen, roept ernstige vragen op over de veiligheid van kwetsbare jongeren in Nederlandse jeugdzorginstellingen en GGZ-instellingen. De afzender stelt kennis te hebben van minimaal vijf gevallen van drugsgerelateerde overdoses of zelfdodingen onder jongeren in de afgelopen twaalf maanden. Nieuws in Alphen heeft deze vijf gevallen echter nog niet onafhankelijk kunnen verifiëren. Wel laten officiële gegevens en eerdere inspectiebevindingen zien dat er voldoende aanleiding is om kritische vragen te stellen. Ook de politiek in Alphen aan den Rijn en de regio kan zich daar niet zomaar aan onttrekken.
Minimaal vijf gevallen: waar zijn de bewijzen?
De briefschrijver stelt dat in de afgelopen twaalf maanden minimaal vijf jongeren een drugsgerelateerde overdosis hebben gehad of door zelfdoding om het leven zijn gekomen terwijl zij onder verantwoordelijkheid van een zorginstelling vielen. Volgens de afzender kan het werkelijke aantal hoger liggen.
De brief bevat echter geen namen van instellingen, data, locaties of afzonderlijke incidenten waarmee deze vijf gevallen kunnen worden gecontroleerd. Nieuws in Alphen heeft daarom nog niet kunnen vaststellen of het daadwerkelijk om vijf afzonderlijke gevallen gaat.
Dat onderscheid is belangrijk. Een jongere die ambulante begeleiding ontvangt, is niet hetzelfde als een jongere die dag en nacht in een zorginstelling verblijft. Ook een overdosis die iemand overleeft, moet apart worden onderscheiden van een overlijden. En een overlijden tijdens behandeling betekent niet automatisch dat dit binnen een instelling heeft plaatsgevonden.
De bewering uit de brief moet daarom voorlopig worden beschouwd als een serieus signaal dat nader onderzoek verdient, niet als een vastgesteld landelijk cijfer.
Landelijke cijfers laten zien dat het probleem aandacht verdient
Uit antwoorden van het kabinet op Kamervragen blijkt dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) in 2025 32 unieke meldingen ontving van suïcides onder jeugdigen. Tot en met april 2026 waren dat er negen.
Deze cijfers zijn echter geen volledige telling van jongeren die tijdens verblijf in een instelling door zelfdoding zijn overleden. De meldingen hebben betrekking op jeugdigen die bij jeugdhulp betrokken waren. Bovendien bestaat er geen centrale landelijke registratie waarmee exact kan worden vastgesteld hoeveel jongeren op het moment van overlijden jeugdzorg of GGZ ontvingen.
Ook de StroomOP-monitor registreerde in het derde kwartaal van 2025 twee zelfdodingen onder jongeren die verbleven in een JeugdzorgPlus-instelling. In het vierde kwartaal werden geen zelfdodingen geregistreerd. Deze cijfers hebben betrekking op een specifieke groep instellingen en bieden geen volledig landelijk overzicht.
Voor drugsgerelateerde overdoses is het beeld nog minder duidelijk. Niet ieder incident met middelengebruik hoeft afzonderlijk bij de IGJ te worden gemeld. Daardoor is op basis van openbare gegevens niet vast te stellen hoeveel jongeren in de afgelopen twaalf maanden tijdens verblijf in een jeugdzorginstelling een overdosis hebben gehad.
De beschikbare cijfers bevestigen dus niet de bewering van minimaal vijf gevallen, maar geven evenmin voldoende zekerheid om te zeggen dat dergelijke incidenten niet hebben plaatsgevonden.
Ook in Alphen zijn er serieuze vragen over de jeugdzorg
Dat de veiligheid van jongeren in onze regio aandacht verdient, blijkt uit eerdere bevindingen van de inspectie.
Bij iHUB Rijnhove in Alphen aan den Rijn stelde de IGJ in september 2025 ernstige tekortkomingen vast. De inspectie constateerde onder meer dat veiligheidsrisico's van jongeren onvoldoende werden ingeschat en aangepakt. Ook werden vrijheidsbeperkende maatregelen toegepast zonder wettelijke grondslag.
De inspectie gaf de instelling een aanwijzing en legde voor een groep een tijdelijke opnamestop op. Op 31 december 2025 werd bekend dat de inspectie voldoende verbeteringen had vastgesteld en de aanwijzing beëindigde. De instelling mocht weer jongeren opnemen.
Dat is een belangrijke ontwikkeling. Maar het roept ook de vraag op hoe wordt gecontroleerd of de verbeteringen blijvend zijn en hoe wordt voorkomen dat veiligheidsproblemen opnieuw ontstaan.
Ernstige incidenten bij Rijnhove
Ook zijn er bij iHUB Rijnhove ernstige incidenten gemeld. In regionale informatie over de jeugdhulp werd melding gemaakt van seksueel grensoverschrijdend gedrag en verdenkingen van seksueel misbruik van minderjarigen door drie medewerkers die via een uitzendbureau op de groepen werkten. De betrokkenheid van medewerkers en de afhandeling van deze incidenten zijn onderwerpen die om zorgvuldige controle en transparantie vragen.
Deze incidenten zijn geen bewijs voor de overdoses of zelfdodingen uit de anonieme brief. Ze maken wel duidelijk hoe belangrijk toezicht, personeelsbeleid, signalering en de bescherming van jongeren binnen residentiële jeugdhulp zijn.
Hamber Zorg in Boskoop: wie heeft zicht op de veiligheid?
Ook de situatie rond Hamber Zorg aan de Koninginneweg 24 in Boskoop verdient aandacht.
De organisatie stond in 2024 onder verscherpt toezicht van de IGJ vanwege tekortkomingen bij locaties in Utrecht, Duivendrecht en Amersfoort. Die tekortkomingen betroffen onder meer de veiligheid van jeugdigen, zorgplannen, deskundigheid van medewerkers en de aansturing van de organisatie. Het verscherpte toezicht werd na een verbetertraject beëindigd. De inspectie bleef de verbeteringen volgen.
Het eerdere verscherpte toezicht had volgens de beschikbare informatie geen betrekking op de vestiging in Boskoop. Er is ook geen openbaar bewijs gevonden dat jongeren op deze Boskoopse locatie een overdosis hebben gehad of door zelfdoding zijn overleden. Het zou onjuist zijn om dat zonder bewijs te suggereren.
Toch zijn er vragen over het toezicht op deze vestiging. Uit de beantwoording van gemeentelijke vragen blijkt dat Alphen aan den Rijn geen contractuele relatie heeft met Hamber Zorg voor deze locatie en dat de gemeente hier geen jeugdigen uit de eigen gemeente plaatst. Daardoor heeft de gemeente geen structureel zicht op bijvoorbeeld de personeelsbezetting, opleidingsniveaus en SKJ-registraties van medewerkers op deze vestiging.
De gemeente heeft daarnaast aangegeven geen specifieke zorgmeldingen of incidenten over de kwaliteit van de zorg op de Boskoopse locatie te kennen.
Maar daarmee blijft een belangrijke vraag staan: wie houdt in de praktijk toezicht op de veiligheid en kwaliteit van de zorg wanneer een instelling jongeren uit andere gemeenten opvangt, maar binnen de gemeentegrenzen van Alphen gevestigd is?
Welke vragen moet de Alphense politiek stellen?
De anonieme brief zou voor gemeenteraadsleden en bestuurders in Alphen aan den Rijn en de regiogemeenten aanleiding moeten zijn om opheldering te vragen. Niet om instellingen zonder bewijs te beschuldigen, maar om vast te stellen of kwetsbare jongeren daadwerkelijk voldoende beschermd worden.
Een aantal vragen ligt daarbij voor de hand:
Heeft het college inzicht in het aantal ernstige incidenten, overdoses, suïcidepogingen en suïcides onder jongeren die in de regio in een zorginstelling verblijven?
Welke informatie ontvangen gemeenten wanneer een jongere uit hun gemeente in een instelling buiten de regio wordt geplaatst?
Hoe controleren gemeenten of zorgaanbieders voldoende gekwalificeerd personeel inzetten, ook tijdens nachten en weekenden?
Wie controleert of instellingen veiligheidsprotocollen daadwerkelijk naleven?
Hoe wordt gecontroleerd of drugsgebruik binnen een instelling tijdig wordt gesignaleerd en aangepakt?
Welke afspraken bestaan er tussen gemeenten, zorgaanbieders, politie en de IGJ wanneer zich een ernstig incident voordoet?
Worden ouders en familieleden tijdig en volledig geïnformeerd?
Hoe wordt gecontroleerd of instellingen eerder opgelegde verbetermaatregelen ook op langere termijn blijven uitvoeren?
Heeft het college voldoende zicht op de veiligheid bij zorglocaties in Alphen en Boskoop waar jongeren uit andere gemeenten verblijven?
Is het college bereid om samen met de regiogemeenten een overzicht op te vragen van ernstige incidenten en de daaropvolgende onderzoeken?
De verantwoordelijkheid mag niet tussen wal en schip vallen
Het toezicht op de kwaliteit van jeugdhulp is verdeeld. De IGJ houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van de jeugdhulp. Gemeenten hebben daarnaast verantwoordelijkheden bij de organisatie en inkoop van jeugdhulp en moeten zorgen voor een goed functionerend jeugdhulpstelsel.
Maar voor ouders en jongeren is die verdeling van verantwoordelijkheden niet het belangrijkste. Zij willen weten wie ingrijpt wanneer de veiligheid in gevaar komt. En vooral: wie zorgt ervoor dat een jongere niet aan zijn lot wordt overgelaten?
Wanneer een instelling tekortschiet, mag de verantwoordelijkheid niet verdwijnen in een wirwar van gemeenten, zorgaanbieders, onderaannemers en toezichthouders.
Nieuws in Alphen wil duidelijkheid
Nieuws in Alphen wil de bewering uit de anonieme brief verder onderzoeken. De afzender is gevraagd de vijf genoemde gevallen nader te onderbouwen, zonder dat daarvoor persoonsgegevens van jongeren of families openbaar hoeven te worden gemaakt.
Ook de IGJ en de betrokken gemeenten moeten duidelijkheid kunnen geven over de beschikbare cijfers, de meldingen en de manier waarop ernstige incidenten worden onderzocht.
Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar overlijdens, maar ook naar overdoses die jongeren overleven, ernstige suïcidepogingen, de personeelsbezetting en de manier waarop instellingen waarschuwingssignalen herkennen.
Er werken veel mensen in de jeugdzorg en GGZ die zich dagelijks inzetten voor jongeren in kwetsbare situaties. Juist daarom is het belangrijk dat tekortkomingen zichtbaar worden en dat er daadwerkelijk wordt ingegrepen wanneer de veiligheid niet op orde is.
De Alphense politiek kan niet volstaan met wegkijken of uitsluitend verwijzen naar de inspectie. Als jongeren in onze regio of in instellingen waarmee onze gemeenten te maken hebben gevaar lopen, moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is, wie controleert en wie ingrijpt.
Want uiteindelijk gaat het niet om bestuurlijke bevoegdheden of ingewikkelde zorgconstructies. Het gaat om kinderen en jongeren die erop moeten kunnen vertrouwen dat de plek waar zij hulp en bescherming krijgen, ook daadwerkelijk veilig is.
Wie bewaakt onze kinderen? En durft de politiek in Alphen aan den Rijn en de regio daar nu duidelijke antwoorden op te geven?
Hieronder de brief!
