Ze innen geld met een belasting uit de 19e eeuw, en durven het nog beleid te noemen
Laten we het beest bij de naam noemen. Wat Alphen hier doet is niet handhaven, niet corrigeren en al helemaal niet eerlijk belasten. Dit is een gemeente die een belasting uit de middeleeuwen en 19e eeuw bewust inzet als verdienmodel. Alles klopt juridisch, maar inhoudelijk is het volstrekt uitgehold.
Want waar komt die hondenbelasting eigenlijk vandaan? Niet uit een modern idee over leefbaarheid, maar uit een tijd waarin honden een probleem waren. Al in de middeleeuwen werd deze belasting gebruikt om zwerfhonden en hondsdolheid te bestrijden en zelfs als een soort transportbelasting omdat honden karren trokken.
In 1851 werd het officieel onderdeel van de Gemeentewet. Sindsdien is er één ding niet veranderd: gemeenten mogen het innen. Alles daar omheen is wél veranderd. De reden bestaat niet meer.
Er zijn geen hordes zwerfhonden. Hondsdolheid speelt geen rol. Hondenkarren zie je alleen nog in musea. Wat overblijft is een belasting zonder inhoudelijk doel, maar mét opbrengst. En precies dat maakt het interessant voor gemeenten die hem nog hebben.
Kijk naar de cijfers in Alphen. 17.050 adressen gecontroleerd, 635 extra honden opgespoord, ongeveer 20.000 euro kosten en ruim 43.000 euro opbrengst. Dat is geen handhaving meer, dat is een rekensom die rendeert. Twintigduizend erin, meer dan het dubbele eruit. Dat noem je geen controleactie, dat noem je een geoptimaliseerde inkomstenstroom.
En dan het bekende excuus van het college: het is een algemene belasting. Klopt. Maar dat betekent dus ook dat het geld nergens aan gekoppeld hoeft te worden. Sterker nog, landelijk is expliciet vastgesteld dat de opbrengst gewoon in de algemene middelen verdwijnt en niet naar hondenvoorzieningen hoeft te gaan.
Dus jij betaalt omdat je een hond hebt, maar dat geld kan net zo goed verdwijnen in een willekeurig gat in de begroting. Dat is geen logische belasting. Dat is een label zonder inhoud.
Wat het nog pijnlijker maakt, is dat Nederland hier al lang klaar mee is. In 2026 zijn er nog maar 102 gemeenten over die deze belasting heffen.
Dat betekent dat ruim tweederde van het land ermee gestopt is. Die gemeenten zijn niet ineens rijk geworden, die hebben gewoon geconcludeerd dat het niet meer uit te leggen is. Te oneerlijk, te achterhaald en te veel gedoe voor wat het oplevert. Zelfs vanuit beleid is vaker gezegd dat de hondenbelasting vooral nog een symbolische functie heeft en eigenlijk zou moeten verdwijnen.
En dan Alphen. Die doet het tegenovergestelde. Niet afbouwen, maar opschalen. Niet transparanter worden, maar juist vaag blijven. Niet uitleggen waar het geld naartoe gaat, maar wel actief langs de deuren om het binnen te halen. Dat is geen passief in stand houden, dat is bewust maximaliseren zolang het nog kan.
Daar zit het echte probleem. Niet die paar tientjes per jaar, maar het principe. Een gemeente die:
- actief controleert
- actief inkomsten vergroot
- maar geen inzicht geeft in besteding
Dat ondermijnt vertrouwen. Want het signaal is glashelder: innen is prioriteit, uitleg niet.
En dan moet je het hard zeggen. Dit heeft niets meer met honden te maken. Dit is een selectieve belasting op een groep inwoners die makkelijk te controleren is. Geen kattenbelasting, geen konijnenbelasting, geen “ik heb drie kinderen die de straat gebruiken”-belasting. Alleen de groep waar je makkelijk langs de deur kunt en direct geld kunt halen.
Dat mag volgens de wet. Maar dat maakt het nog niet verdedigbaar.
De realiteit is simpel. Deze belasting is ooit bedacht om problemen op te lossen die niet meer bestaan. Hij wordt nu gebruikt om geld op te halen zonder duidelijke bestemming. En terwijl de rest van Nederland hem massaal afschaft, kiest Alphen ervoor om hem nog één keer maximaal uit te persen.
Dit is geen beleid. Dit is geen noodzaak.
Dit is een bewuste keuze om een achterhaalde belasting zo lang mogelijk uit te melken.
En dat komt neer op één simpele conclusie.
Dit is innen omdat het kan.
Xaverio.
