Alphen aan den Rijn werkt aan maatschappelijke weerbaarheid, maar concrete lokale aanpak moet nog verder vorm krijgen

ALPHEN AAN DEN RIJN – De gemeente Alphen aan den Rijn gaat de maatschappelijke weerbaarheid van inwoners en de gemeentelijke organisatie verder versterken. Dat blijkt uit de beantwoording van schriftelijke vragen van de CDA-fractie, die op 13 oktober 2026 door het college van burgemeester en wethouders is verstuurd. De gemeente beschikt over een crisisorganisatie en werkt samen met Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM), maar verschillende onderdelen van de lokale aanpak moeten nog verder worden uitgewerkt. Daarbij gaat het onder meer om de bescherming van kwetsbare inwoners, samenwerking met maatschappelijke organisaties en de versterking van de zelfredzaamheid van inwoners bij langdurige of grootschalige noodsituaties.

Boekje ‘Denk Vooruit’ verspreid onder inwoners

Een belangrijk onderdeel van de voorbereiding op noodsituaties is het vergroten van de kennis en zelfredzaamheid van inwoners. Volgens het college hebben alle inwoners van de gemeente het boekje Denk Vooruit in de brievenbus ontvangen. Daarin staan informatie en praktische tips om beter voorbereid te zijn op mogelijke noodsituaties. Ook is de informatie op de gemeentelijke website bijgewerkt.

Daarnaast heeft de gemeente onlangs een ambtelijke programmamanager maatschappelijke weerbaarheid aangesteld. Deze functionaris moet ervoor zorgen dat het onderwerp niet beperkt blijft tot één beleidsterrein, maar binnen de gehele gemeentelijke organisatie systematisch aandacht krijgt.

De gemeente wil daarmee inspelen op toenemende zorgen over de stabiliteit van de wereldorde en de mogelijke gevolgen daarvan voor inwoners. Denk daarbij aan langdurige stroomuitval, verstoringen van communicatie en andere situaties waarin inwoners tijdelijk minder vanzelfsprekend op reguliere voorzieningen kunnen rekenen.

Crisisplannen worden regelmatig beoordeeld en geoefend

Voor de voorbereiding op grote incidenten en crises werkt Alphen aan den Rijn nauw samen met Veiligheidsregio Hollands Midden. Deze regionale organisatie verzorgt namens de gemeenten een belangrijk deel van de planvorming, voorbereiding en uitvoering van de crisisbeheersing.

Plannen voor langdurige verstoringen worden daarnaast binnen de gemeente verder uitgewerkt, in samenhang met de regionale voorbereidingen. Volgens het college worden de plannen periodiek beoordeeld en aangepast aan actuele risico's, ervaringen en ontwikkelingen. Ook de gemeentelijke crisisorganisatie wordt regelmatig getraind en geoefend.

Daarmee wil de gemeente ervoor zorgen dat bestuurders en medewerkers bij een noodsituatie weten wat er van hen wordt verwacht en dat de gemeentelijke organisatie effectief kan blijven functioneren.

Alphen deed niet mee aan de pilot noodsteunpunten

Een opvallend onderdeel van de beantwoording betreft de landelijke pilot noodsteunpunten. Deze steunpunten zijn bedoeld om inwoners tijdens een crisis een plek te bieden waar zij terechtkunnen voor informatie en ondersteuning, bijvoorbeeld wanneer reguliere communicatiekanalen uitvallen.

Het college laat weten op de hoogte te zijn van de landelijke ontwikkelingen. Binnen Veiligheidsregio Hollands Midden namen acht gemeenten deel aan de pilot. Alphen aan den Rijn wordt niet genoemd als een van deze deelnemende gemeenten.

Wel hebben enkele gemeentelijke medewerkers deelgenomen aan oefeningen met noodsteunpunten in een naburige gemeente. De pilot loopt tot eind 2026 en wordt daarna geëvalueerd. De beschikbare rijksbijdrage voor de pilot is verdeeld onder de acht deelnemende gemeenten binnen de veiligheidsregio.

Alphen aan den Rijn blijft naar eigen zeggen nauw betrokken bij de uitkomsten en een eventuele verdere uitwerking. Samenwerking met een of meer andere gemeenten wordt daarbij als aandachtspunt genoemd.

Of Alphen aan den Rijn zelf noodsteunpunten gaat realiseren, is met deze beantwoording nog niet duidelijk. Het college spreekt over het volgen van de ontwikkelingen en mogelijke samenwerking, maar noemt nog geen concrete locaties, planning of besluitvorming over lokale steunpunten.

Extra aandacht voor kwetsbare inwoners

Ouderen, mensen met een beperking en inwoners zonder een sociaal netwerk kunnen tijdens een noodsituatie extra kwetsbaar zijn. Juist voor deze groepen kan het lastig zijn om zelfstandig aan informatie, voedsel, medicijnen of andere noodzakelijke hulp te komen wanneer voorzieningen tijdelijk uitvallen.

Op de vraag hoe de gemeente met deze groepen rekening houdt, antwoordt het college dat dit onderwerp binnen het gemeentelijke programma maatschappelijke weerbaarheid wordt opgepakt. Er vindt intensieve afstemming plaats met de veiligheidsregio en andere gemeenten in de regio. Ook worden landelijke en regionale initiatieven, ervaringen en ontwikkelingen gedeeld.

Een concreet, afzonderlijk gemeentelijk beleid voor deze groepen wordt in de beantwoording niet beschreven. Het college wijst erop dat verschillende instanties op dit terrein verantwoordelijkheden hebben.

Hoe de gemeente kwetsbare inwoners tijdens een langdurige crisis precies in beeld wil brengen, hoe hulpverlening wordt georganiseerd en wie verantwoordelijk is voor inwoners die niet zelfstandig hulp kunnen zoeken, blijft daarmee nog een punt dat nadere uitwerking vraagt.

Buurtinitiatieven en vrijwilligers spelen een rol

In Alphen aan den Rijn bestaan al verschillende initiatieven die kunnen bijdragen aan de veiligheid en weerbaarheid van de samenleving. Het college noemt onder meer BuurtWhatsAppgroepen, AED-responsteams en EHBO-trainingen.

Deze netwerken kunnen van grote waarde zijn wanneer professionele hulpdiensten tijdens een grootschalige calamiteit onder druk staan of niet overal onmiddellijk aanwezig kunnen zijn. Inwoners die elkaar kennen en weten hoe zij moeten handelen, kunnen in zulke omstandigheden een belangrijke rol vervullen.

De gemeente wil de bestaande initiatieven verder inventariseren en bekijken hoe deze beter op elkaar kunnen aansluiten. Daarbij wordt nadrukkelijk gezocht naar verbinding met andere gemeentelijke beleidsterreinen en naar mogelijkheden binnen wijken en dorpskernen.

Alphen aan den Rijn is bovendien aangesloten bij het activatieprogramma maatschappelijke weerbaarheid van Veiligheidsregio Hollands Midden. Dat programma biedt gemeenten een praktische aanpak om de weerbaarheid stap voor stap te versterken, voortbouwend op bestaande netwerken en initiatieven in de samenleving.

Samenwerking met maatschappelijke organisaties moet verder worden ingevuld

Ook maatschappelijke organisaties kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de voorbereiding op noodsituaties. Het college noemt onder meer het Rode Kruis, buurtverenigingen en vrijwilligersorganisaties als partijen waarmee samenwerking verder kan worden verkend en ontwikkeld.

Volgens het college worden maatschappelijke organisaties in toenemende mate betrokken bij de systematische versterking van de maatschappelijke weerbaarheid. De verdere verkenning en invulling van de samenwerking vallen binnen het gemeentelijke programma.

Daarnaast is op landelijk niveau een verkenning gestart naar samenwerking tussen de Reddingsbrigade Nederland, het Leger des Heils, het Rode Kruis en het Veteranen Search Team. De organisaties onderzoeken of zij elkaar tijdens rampen en crises kunnen versterken en of die samenwerking aantoonbare meerwaarde heeft.

De uitkomsten kunnen mogelijk bijdragen aan een betere inzet van vrijwilligers en hulporganisaties wanneer zich een grote noodsituatie voordoet.

Nog geen uitgewerkt lokaal actieplan

Een van de belangrijkste vragen van het CDA was of het college bereid is om samen met Veiligheidsregio Hollands Midden en andere betrokken partijen een lokaal actieplan burgerlijke weerbaarheid op te stellen. Daarbij zou het moeten gaan om concrete doelstellingen voor zowel de gemeentelijke crisisvoorbereiding als de zelfredzaamheid van inwoners.

In het antwoord verwijst het college naar de bestaande crisisorganisatie en de verdere ontwikkeling van de gemeentelijke aanpak maatschappelijke weerbaarheid. Die aanpak bestaat uit drie samenhangende pijlers:

• Een weerbare samenleving: inwoners en maatschappelijke organisaties beter voorbereiden op noodsituaties en onderlinge hulp stimuleren.

• Een veerkrachtige gemeentelijke organisatie: ervoor zorgen dat belangrijke gemeentelijke processen ook tijdens langdurige verstoringen kunnen doorgaan.

• Een sterke crisisorganisatie: de voorbereiding en het optreden van de gemeente bij langdurige of grootschalige crises waar nodig verder verbeteren.

Het college beschrijft daarmee de richting waarin het beleid zich moet ontwikkelen. Een uitgewerkt lokaal actieplan met meetbare doelstellingen, concrete deadlines en duidelijk omschreven resultaten wordt in de beantwoording echter niet gepresenteerd.

Ook is nog niet duidelijk wanneer inwoners de eerste concrete resultaten van het programma kunnen verwachten en op welke manier de voortgang openbaar wordt gemaakt.

Van voorbereiding naar concrete maatregelen

De beantwoording van het college laat zien dat Alphen aan den Rijn de maatschappelijke weerbaarheid nadrukkelijker op de agenda heeft gezet. Er zijn regionale crisisplannen, er wordt geoefend, inwoners hebben het boekje Denk Vooruit ontvangen en met de aanstelling van een programmamanager krijgt het onderwerp een bredere plaats binnen de gemeentelijke organisatie.

Tegelijkertijd bevindt een belangrijk deel van de lokale aanpak zich nog in de fase van inventariseren, verkennen en verder uitwerken. Dat geldt onder meer voor de ondersteuning van kwetsbare inwoners, de samenwerking met lokale maatschappelijke organisaties en de mogelijke inzet van noodsteunpunten.

De uitdaging voor de komende periode is om de bestaande plannen en initiatieven te vertalen naar concrete afspraken waar inwoners op kunnen rekenen. Wie helpt een alleenstaande oudere als de stroom langdurig uitvalt? Waar kunnen inwoners terecht als telefoon- en internetverbindingen wegvallen? Hoe worden buurten voorbereid op situaties waarin hulpdiensten niet direct overal beschikbaar zijn? En welke voorzieningen komen er daadwerkelijk in de gemeente?

Op die vragen geeft de beantwoording nog geen volledig uitgewerkt antwoord.

Met de nieuwe programmatische aanpak wil het college de weerbaarheid van zowel de samenleving als de gemeentelijke organisatie versterken. De verdere uitwerking moet duidelijk maken welke maatregelen Alphen aan den Rijn daadwerkelijk gaat nemen om inwoners beter op noodsituaties voor te bereiden.

1 reactie - Alphen aan den Rijn werkt aan maatschappelijke weerbaarheid, maar concrete lokale aanpak moet nog verder vorm krijgen

Geef een reactie